возвр. от кэтээ = разг. следить за собой, беречься, остерегаться; доруобуйатын кэтэнэр он следит за своим (слабым) здоровьем.

беречься, остерегаться кого-чего-л.; быть осторожным, осмотрительным; тымныйыыттан сэрэн= беречься от простуды; сэрэнэн айаннаа = быть осторожным в пути; куһаҕан содуллартан сэрэн= остерегаться вредных влияний; үүккэ буһуоҥ — ууттан да сэрэнэр буолуоҥ погов. молоком обваришься — и воды остерегаться будешь (соотв. обжёгшись на молоке, станешь дуть и на воду).

туохт.
1. Кимтэн, туохтан эмэ быыһанар миэрэни тутун. ☉ Защищаться от кого-чего-л.
Бандьыыттар манна киирдэхтэринэ, биһиги да сэриилэһиэхпитин, көмүскэниэхпитин сөп. Н. Якутскай
Көйүүртэн көмүскэнэн, ытыстарын хаптаҕайынан «тэс» гына сырбатыналлар. Н. Заболоцкай
Үһүс периодка харса суох албастары субурутан очукуо ыллым, киһим олус көмүскэнэн, сэрэттилэр. НЕ ТАО
2. Ыарыыттан харыстан, утарсыс. ☉ Беречься, защищаться от болезни
Сэллигинэн ыалдьааччыны кымыһынан эмтээһин түмүгэр ыалдьааччы организмын ыарыыттан көмүскэнэр күүһэ үрдүүр. ЩМФ ККЭБС
3. Буруйа суоххун, кырдьыккын дакаастаа. ☉ Доказать свою невиновность, правоту, оправдаться
Онтон Семен Романович, иккиһин тыл көрдөөн, бэйэтин көмүскэммитэ. Н. Лугинов
Буруйданааччыларга көмүскэнэр быраап хааччыллар. ССРС К
◊ Көмүскэнэр өҥ — от-мас, сир-дойду дьүһүнүгэр дьүөрэлэһэн, таба көстүбэт буолан, саһан көмүскэнэр өҥ (хол., куобах хаарга дьүөрэлэһэр маҥан өҥө, бочугурас ойуурга таба көстүбэт эриэн өҥө). ☉ Защитная окраска. Айылҕаҕа көмүскэнэр өҥнөөх кыыллар, көтөрдөр үгүстэр

сов. 1. (сберечься, уцелеть) бүтүн хаал, тыыннаах хаал; сохранились крепостные валы кириэппэс буор хайыҥнара бүтүн хаалбыттар; 2. (остаться в силе, не измениться) оннунан хаал; сохранился старый обычай урукку үгэс оннунан хаалбыт; 3. (не утратиться) сырыт, сүтүмэ, бараныма; в ней ещё сохранилась выдержка кини тулуура өссө да барамматах; 4. перен. (запечатлеться в памяти) өйгө хаал, умнуллума; 5. (не испортиться) буортуйума; яблоки прекрасно сохранились яблоко олох буортуйбатах; 6. разг. (сохранить свои силы) чэгиэн сырыт; он удивительно сохранился кини дьикти чэгиэнник сылдьар.