Якутские буквы:

Якутский → Английский

билигэс

a. curious, inquisitive

Якутский → Якутский

билигэс

даҕ.
1. Туох эмэ дьайыытын, сабыдыалын этинэн-хаанынан арааран билимтиэ. Чуткий, быстро воспринимающий что-л. органами чувств
Сулуон сыты олус билигэс: сыты биэссэттэ биэрэстэлээх сиртэн ылыан сөп. ДьДьДь
Хайдах гынан тайах чуор кулгааҕа истибэт, билигэс мунна сыты ылбат гына үөмүөххэ сөбүй? «ХС»
2. Барыны бары билэр, билэргэ баҕалаах. Старающийся все знать; пытливый, знающий
Кини киһи билигэһэ да бэрт, күөллэр ааттарын барытын билэр. Саха ост. I

көрүгэс-билигэс

даҕ. Сытыы харахтаах; барытын болҕомтолоохтук бэлиэтии көрөр. Наблюдательный; остроглазый, зоркий
Хата, кини обургу, сырбалдьыйан, онно да сытыыта, көрүгэһэбилигэһэ бэрдинэн булан ылара [эймэҥнэс киһи ортотуттан-аргыһын]. Н. Лугинов


Еще переводы:

бил=

бил= (Якутский → Английский)

v. to know; билис= v. to become acquainted with; билигэс a. curious, inquisitive

нюх

нюх (Русский → Якутский)

м. разг. 1. (обоняние) сыты билии; 2. перен. (чутьё) сыт ылымтыата, билигэһэ--көрүгэһэ.

мэнээктээ

мэнээктээ (Якутский → Якутский)

туохт.
1. Мээнэ хаамп, кэрийэ сырыт, сылдьыбат сирдэргэр тиийтэлээ (кыыллары этэргэ). Бро дить, кочевать, мигрировать (о ж ивотных)
Кураан дьыл эһэ уойбакка хаалан, кыһын арҕахтан туран мэнээктиир үһү. Н. Заболоцкай
Тииҥ күндьыл уларыйыытын эндэппэккэ билигэс, ол иһин булчут бүгүн тииҥ мэнээктиэхтээҕин эбэтэр уйатыгар сытыахтааҕын быһааран билэрэ олус наадалаах. ТСКБ
Хантан эмэ сыҕарыйан кэлэн мустан хойун, элбээ. Собраться, скопиться в одном месте, расплодиться (о животных)
Быйыл биһиэхэ кырса мэнээктээтэ. «ХС»
Саха сирин үгүс киин оройуоннарыгар куобах мэнээктээбит д ьы лы г а р х а с д а с үү һ үн э н т ы һ ы ы нча бултанар. ПМВ ССК
2. кэпс. Туох да соруга суох онно-манна т иий, сырыт (киһини этэргэ). Бродить, скитаться без определённой цели, праздно шататься
Тоҕо бу диэки мэнээктээбит дьон эбитэй? «Чолбон»
Тураммыт, киэһээҥҥэ диэри эмиэ мэнээктии бардыбыт. И. Тургенев (тылб.)