прил. бобовай, боб; бобовые растения бобовай үүнээйилэр.

м. катафалк (хоруобу тиэйэр бобу оска) .

бобуй курдук — кыра гынан баран мыс курдук, эттээх (оҕо илиитин туһунан). ☉ Крохотный, но пухленький (напр., о ручке ребенка). Бобуй курдук тарбахтарын саратта. Бобуй курдук илиитин ньилбэкпэр уурда

с. нескл., юр. эмбарго (1. табаары омук сиригэр илдьэри эбэтэр онтон тиэйэри бобу у; 2. атын дойду судноларын бэйэ порду-гар киллэриини эбэтэр онтон таһаарыыны бобу у).

отуойкаҕа олор = остаться на бобах; отуойкаҕа олорт = оставить на бобах.

1. даҕ. Бөлчөйбүт быһыылаах, мээчик курдук төгүрүк. ☉ Круглый как шар, шарообразный
   Хаптаҕай штемпельнэй иһити, бөлчөҕөр тутаахтаах хас да бэчээти ылла. Софр. Данилов
2. аат суолт. Бөлчөйбүт быһыылаах, мээчик курдук төгүрүк туох эмэ. ☉ Что-л. круглое наподобие шара, шарообразное
   Горуох эбэтэр атын бобтуҥу үүнээйилэр силистэригэр бытархай урдар …… бөлчөҕөрдөр баалларын дэбигис булуохха сөп. КВА Б
   Биирдэ, уонтан тахса сыллааҕыта, балыыһаҕа атаҕынан ыалдьар хара бэкир киһи киирбитэ. Уҥа атаҕын бөтөҕөтүгэр сымыыт саҕа бөлчөҕөр баара. И. Гоголев

побуд. от куус=; оһоҕу тимиринэн куустар = скрепить печку железными скобами; # күлүккүн куустар = оставить на бобах, одурачить (букв. заставить обнять свою тень).

туохт.
1. Тугу эмэ муннугунан батыһыннара сылдьан сытырҕалаа (сорох кыыллар тустарынан). ☉ Нюхать что-л. со всех сторон, тыкаясь носом, обнюхивать (о нек-рых животных)
Сотору эһэ маһы-оту быыһынан тиҥсирийэн тиийэн кэлбитэ. Суорун Омоллоон
Мэнээктээбит эһэлэр хоргуйаннар бөһүөлэктэргэ киирэллэр уонна бөҕү-саҕы кэрийэллэр, сайылык пиэрмэлэрин, өтөхтөрү тиҥсирийэллэр. ПАК АаТХ
Ыт сири-буору тиҥсирийэн сытырҕалаан сундулуйда. «ХС»
2. көсп., кэпс., сөбүлээб. Ханна эмэ тугу эмэ көрдөөн барытын кэрийэн көр, хас; чүүччэй. ☉ Выискивать, вынюхивать что-л.; рыться, копаться в чём-л., где-л., устраивать беспорядок в поисках чего-л.
Сүөдэркэ дьиэ иһин биир гына тиҥсирийэр, Кыыһырбыта, уоҕурбута диэн сүр. Н. Якутскай
Ньиэмэстэр манна хортуоскатыгар тиийэ бүтүннүүтүн ылаары тиҥсирийэ кэрийэллэр. В. Протодьяконов
[Аана:] Сибилигин бара оҕус. Манна эмискэ тиийэн кэлиэхтэрин сөп. Боб куруутун бу эргин тиҥсирийэн тахсар. Пьесалар-1960.

1) снег || снёжный; сойуо (или тоҥот ) хаар наст; тоҥуу хаар снежная целина; хаар хайыҥ снежная завалинка; хаар хаһыҥ густой иней; хаар маҥан снёжно-белый; хаар түһэр снег идёт; 2) год, возраст (обычно животного); бу ат бэһис хаара этому коню идёт пятый год # кыс хаар ортото средь зимы, зимою; уу диэбитэ хаар , хаар диэбитэ уу разг. враль, пустослов; хаар баттаан под тяжестью прожитых лет; от старости; хаарга хаамп , сииккэ сиэл = остаться на бобах; хаардыы хаамп = с лёгкостью осилить что-л.; одержать верх над кем-л. (в борьбе, состязании и т. п.); хаар хайа буол = представляться очень трудным (букв. снежной горой — о нетрудном деле, за к-рое не хочется браться); хаар эбэ полярная сова.