сов. разг. бодьуустас, бодьуус-таһан таҕыс, ыаһахтас.

1. аат.
2. Туох эмэ киртийбитэ, марайдаммыта (инчэҕэй, сыстаҥнас туһунан). ☉ Что-л. грязное, мокрое, липкое. Ити ыккардыгар таҥаһа ньаҕай буола охсубут. Бу эмиэ туох ньаҕайа буолла?
3. түөлбэ. Бөх-сыыс. ☉ Сор, мусор. Дьиэ иһигэр ол-бу ньаҕай ыһылла сытар
4. даҕ. суолт.
5. Инчэҕэй, сыстаҥнас кирдээх. ☉ Мокрый, липкий (напр., о грязи)
   Чоҕой алыс ньаҕай, Ньоҕой арыый аҕай. Болот Боотур
   Сиэйэлкэ диискэтигэр ньаҕай курдук бадараан сыстыбыт. П. Егоров
6. кэпс. Аһара бодьуустаах, ииспэрэй, бүтэн биэрбэт (хол., үлэ эҥин). ☉ Очень нудный, кропотливый, нескончаемый (напр., о работе). Ньаҕай соҕус дьыала буолсу
   □ Оо, дьэ, эмиэ ньаҕайа, бодьууһа бэрт үлэ эбит ээ. Суорун Омоллоон. Тэҥн. марай
   ср. эвенк. ньааксэ, эвен. ньаҥса ‘гной, пот, грязь; гнилой’, маньчж. няки ‘липкая грязь’

туохт.
1. Ханна эмэ ордук табыллан, сөбүлээн олор, олохсуй. ☉ Облюбовать что-л., привязаться к чему-л. (напр., к месту для жительства)
Дьон арыычча түбүлээн олохсуйбут сирэ Абый күөлэ эбит. Д. Кривошапкин
Кинилэр аан маҥнай Бүлүү кураанах таас кытылыгар, эһэ-бөрө түбүлээбит тайҕатын быыһыгар, сөмөлүөтүнэн кэлэн түспүттэрэ. «ХС»
△ Элбэхтэ түһэн хон. ☉ Выбирать что-л. в качестве места временной остановки
Жирковтар — ыалдьыт, хоноһо үгүстүк түбүлүүр ыала. «ХС»
2. сөбүлээб. Ханна эмэ кэлэн бул, буулаа. ☉ Привязываться, приставать к кому-л., досаждая чем-л., создавая неудобства, притесняя
«Өрө көрөн сордоох уол түбүлээтэ», — диэн Хобочук иҥиэттибитэ. П. Аввакумов
Тиэтэйиэххэ, эмиэ ыҥырыллыбатах ыалдьыттар түбүлүөхтэрин сөп. Софр. Данилов
[Артём:] Бу ньиэмэс ыттара түбүлээбиттэриттэн ыла этим сааһын устун тымныы чиэрбэ кииртин курдук буоллум. В. Протодьяконов
3. көсп. Тиийэн кэл, буол (хол., түүн). ☉ Неминуемо наступать, устанавливаться (напр., о ночи)
Түүнү-күнү быстарбакка, Түбүк-табык түбүлээтэ, Дүрбүөндарбаан буолла, Дүбдүр-дабдыр турда. П. Ойуунускай
Сир түллэн, түҥнэри эргийэн, Түлүк түүн түбүлээн кэлбитэ. Күннүк Уурастыырап
Аны убаһалары араарыы уонна кинилэри көрүү-харайыы бодьууһа түбүлээтэ. В. Протодьяконов
ср. монг. төвөглөг ‘создавать хлопоты, беспокоить кого-л., причинять неприятности’

1. аат.
2. Талымастааһын, санааны өрө баран эгэлгэлэнии. ☉ Прихоть, причуда, каприз, блажь
   Оччолорго кэнэн, кэлии уолчаан сытыы-хотуу кыыс хас биирдии хаппырыыһын барытын толоро сатыыра. У. Ойуур. Аҕата, боростуой оробуочай киһи, кыыһын бары хаппырыыһын толорор туһугар иккилии-үстүү үлэҕэ тэҥинэн үлэлиирэ. НАК СК. Таксига төлөбүр үрдээһинэ биһиги хаппырыыспыт буолбатах, кыһалҕаттан оҥоһуллар. «Саха с.»
3. кэпс. Соһуччу, күүтүллүбэтэх суол (хол., эмискэ тиэхиньикэ туран хаалыыта). ☉ Неисправность, перебои в работе какого-л. технического средства по неизвестной причине
   [Толик:] Ат барахсан, хата, ордук диибин. Хаһан санаатыҥ да — миинэ түс, тэптээ-эр! Оттон массыына бодьууһа, хаппырыыһа, алдьанара эҥин. Л. Габышев. Бастаан утаа тиэхиньикэ хаппырыыһа бигэ тылы хотуох курдук буолбута, аҕыйах эриэйсэ кэнниттэн бырысыап алдьанан, сүөкээбэт буолбута. Н. Седалищев
4. даҕ. суолт.
5. Баҕата тута туоларыгар үөрэнэн хаалбыт, атаах, кыҥкый (хол., оҕо туһунан). ☉ Капризный, избалованный (о ребёнке)
   Саргы атаах, хаппырыыс дииллэрэ. Н. Лугинов
   Ордук дьиэ иһинээҕи чугас дьоммун хаппырыыс майгыбынан эрэйдээн эрэбин. «Күрүлгэн». Катя хаппырыыс, киҥнээх майгытын кытта Лев туруору, ордуос быһыыта сөп түбэһиспэтэ. «ХС»
6. кэпс. Элбэх көрүүлээх-истиилээх үлэлээх, наһаа бириинчик (хол., тиэхиньикэ туһунан); эмискэ соһуччу уларыйар (хол., айылҕа көстүүтэ). ☉ Ненадёжный в использовании, капризный (о технике); изменчивый, переменчивый (о явлениях природы, погоде)
   Ньурбаҕа КДП-4 мааркалаах от охсор хотуур баарын үгүстэр улахан хаппырыыс сэбинэн ааҕаллара уонна боруобалаан көрө-көрө быраҕан иһэллэрэ. ПНТ СС
   Хас сайын ахсын хаппырыыс халлаан спортсменнар оонньуулларын атахтыыр, быйыл эмиэ оннук буолла. ЮГ КХЭДьС