Якутские буквы:

Якутский → Якутский

түбүлээ

туохт.
1. Ханна эмэ ордук табыллан, сөбүлээн олор, олохсуй. Облюбовать что-л., привязаться к чему-л. (напр., к месту для жительства)
Дьон арыычча түбүлээн олохсуйбут сирэ Абый күөлэ эбит. Д. Кривошапкин
Кинилэр аан маҥнай Бүлүү кураанах таас кытылыгар, эһэ-бөрө түбүлээбит тайҕатын быыһыгар, сөмөлүөтүнэн кэлэн түспүттэрэ. «ХС»
Элбэхтэ түһэн хон. Выбирать что-л. в качестве места временной остановки
Жирковтар — ыалдьыт, хоноһо үгүстүк түбүлүүр ыала. «ХС»
2. сөбүлээб. Ханна эмэ кэлэн бул, буулаа. Привязываться, приставать к кому-л., досаждая чем-л., создавая неудобства, притесняя
«Өрө көрөн сордоох уол түбүлээтэ», — диэн Хобочук иҥиэттибитэ. П. Аввакумов
Тиэтэйиэххэ, эмиэ ыҥырыллыбатах ыалдьыттар түбүлүөхтэрин сөп. Софр. Данилов
[Артём:] Бу ньиэмэс ыттара түбүлээбиттэриттэн ыла этим сааһын устун тымныы чиэрбэ кииртин курдук буоллум. В. Протодьяконов
3. көсп. Тиийэн кэл, буол (хол., түүн). Неминуемо наступать, устанавливаться (напр., о ночи)
Түүнү-күнү быстарбакка, Түбүк-табык түбүлээтэ, Дүрбүөндарбаан буолла, Дүбдүр-дабдыр турда. П. Ойуунускай
Сир түллэн, түҥнэри эргийэн, Түлүк түүн түбүлээн кэлбитэ. Күннүк Уурастыырап
Аны убаһалары араарыы уонна кинилэри көрүү-харайыы бодьууһа түбүлээтэ. В. Протодьяконов
ср. монг. төвөглөг ‘создавать хлопоты, беспокоить кого-л., причинять неприятности’

Якутский → Русский

түбүлээ=

1) выбирать, облюбовывать; ынах сүөһү түбүлүүр сирэ место, где собирается скот; 2) перен. разг. останавливаться, располагаться.


Еще переводы:

түбүлэт

түбүлэт (Якутский → Якутский)

түбүлээ диэнтэн дьаһ
туһ. [Өрүүскэ:] Биһиги холкуоска ол-бу түөкүттэри түбүлэтэҥҥит холкуос аатын киртитэн эрэҕит. Күндэ

түрүлүөннээх

түрүлүөннээх (Якутский → Якутский)

даҕ., кэпс. Аймалҕаннаах, сүпсүлгэннээх. Беспокойный, тревожный
Сэмэн Владимировка түрүлүөннээх түүн түбүлээн эрэр. Н. Якутскай

дьэгэ-бааба

дьэгэ-бааба (Якутский → Якутский)

аат., үөхс. Олус киҥнээх, тыллаах, куһаҕан санаалаах дьахтар, эмээхсин. Сварливая, злая женщина, старуха, злюка, баба-яга
Бу туох хара сордоох эмээхсинэ түбүлээтиҥ, эн соруйан мин сорбор айыллыбыт дьэгэбааба быһыылааххын! Тахса оҕус! С. Ефремов

көмбүкүөрүм

көмбүкүөрүм (Якутский → Якутский)

аат. Минеральнай туустара, битэмииннэрэ сөптөөхтүк дьүөрэлэспит сүөһү иҥэмтэлээх аһылыга. Комбикорм
Куораттан көмбүкүөрүм тиэйэр түбүгэ түбүлээбитэ. Софр. Данилов
Соҕурууттан тиэйэн аҕалыллар көмбүкүөрүмнэр араас састааптаах буолаллар. КТЫы
[Ньирэйгэ] сайынын күн аайы киилэ аҥаара көмбүкүөрүмү сиэтэбит. «ХС»

муҥурсуй

муҥурсуй (Якутский → Якутский)

туохт. Санааҕа-онооҕо ыллар, санааҥ кыараа, харааһын (үксүгэр соҕотохсуйан). Печалиться, грустить из-за чувства одиночества
Муомурбут тулаайах убаһалыы муҥурсуйбут ч ычаас санааларым уһугуннулар. С. Васильев
Хайдах эрэ ис иһиттэн уйадыйан барда, соҕотоҕуттан олус муҥурсуйа санаата. «ХС»
Оҕотук киһи буолуохтааҕар, оҕонньор да дэлэй-былас санаата муҥурсуйар, киэҥ көхсө кыарыыр кыһалҕата түбүлээтэ. «Кыым»

таптаабытынан

таптаабытынан (Якутский → Якутский)

сыһ. Бэйэтэ билэринэн, хайдах саныырынан, талбытынан. По своему нраву, разумению, как заблагорассудится
Кутургуйа талбытынан тахсар, тойон таптаабытынан дьаһайар (өс хоһ.). Ким баҕарар таптаабытынан сылдьан, түбүлээбитин барытын туойдаҕына туох үтүөтэ кэлиэй. Н. Лугинов
Оо дьэ, аныгы оҕолор таптаабыттарынан сылдьан эрдэхтэрэ. С. Ефремов

түбүлээн

түбүлээн (Якутский → Якутский)

  1. аат.
  2. Улахан түмсүүлээх мустуу; сүгүлээн. Многолюдный сход; беготня, хлопоты
    [Бөҕүлүк удаҕан Муус Буодьулааҥҥа:] Төп саҕа төбөбүт оройунан Түһэр хаан курдук Түбүлээн түстэ. Тугу гынан утуйан оҥтордуҥ. Соххор муоһааным Субай хаанынан ытаабыта Тоҕус төгүрүк хонно. ТТИГ КХКК
    Ол күнтэн ыла нэһилиэккэ түбүлээн бөҕө түспүтэ. Н. Яковлев
  3. Олоххо буола сылдьыбыт түбэлтэ. То, что произошло, случилось в жизни, событие, происшествие
    Үһүйээн диэнинэн, бииринэн, ол-бу итэҕэлтэн ситимнээх, иккиһинэн, олоххо дьиҥ баар буола сылдьыбыт түбүлээннэри, дьоннор ол-бу эбиилэринэн кубулутан кэпсиир кэпсэллэр ааттаналлар. Саха фольк. Киһи олоҕо кэмэ биллибэт үгүс үөрүү өрөгөйдөөх түгэннэринэн, хомолто курус түбүлээннэринэн баай. А. Кондратьев
    Суруйааччы тус олоҕун, санаатын, сырыытын, кыттыбыт түбүлээннэрин утум-ситим уус-уран пуорманан суруйар. ВГМ НСПТ. Хаһааҥҥы сахтар хабырыһыыларын, Төһөтөөҕү үйэлэр түбүлээннэрин, Истээччи да эгэлээн өйдөөбөтөҕө, Олоҥхоһут да оҥоллоон быһаарбатаҕа. Доҕордоһуу т.
  4. даҕ. суолт. Сүгүлээннээх, аймалҕаннаах; үгүс киһилээх. Многолюдный; неспокойный
    Улахан түбүлээн мунньах буолбут. ПЭК СЯЯ
    Кыһына суох кый ыраах Кавказ хайатын быыһыттан, Бачча түбүлээн түөлбэттэн Бу уйаҕас тыл, Булан ылла аҕаны, — Сылаанньыйбыт сүрэхтээх, Сырдыгынан сыһыччы көрбүт саханы. К. Туйаарыскай
    ср. бур. түбэрөөн ‘топот’
аҕаамахтан

аҕаамахтан (Якутский → Якутский)

туохт., сөбүлээб. Онно-манна сыстаҥнаа, ньылаҥнаа, туораттан туохха барытыгар орооһо сатаа. Вмешиваться в посторонние дела, ввязываться, навязываться; льнуть к кому-чему-л. [Балбаара:] Барыга барытыгар аҕаамахтанан түһэҥҥин, дьэ олорбуппут сыччах — уубутун үргүтэр оҕо түбүлээбиккин. Л. Габышев
Аҕаамахтанан түһэн, хайдах ити кини туох да буолбатаҕын курдук тутта сатыырый? Ити үлүгэр кэнниттэн... Куолаһа — албын. В. Гаврильева
Наада буоллун, наадата суох буоллун, барытыгар аҕаамахтанар, дьэ ол кэнниттэн кини иннигэр эппиэттээ. ПН ДЫ

бодьуус

бодьуус (Якутский → Якутский)

аат.
1. Кими, тугу эмэ көрүү-харайыы, кыһанан бүөбэйдээһин. Тщательный уход, забота о ком-чем-л.
Убаһалары араарыы уонна кинилэри көрүү-харайыы бодьууһа түбүлээтэ. В. Протодьяконов
Оо, дьэ, эмиэ бодьууһа бэрт эбит ээ. Суорун Омоллоон
2. кэпс. Кимиэхэ эмэ арахпакка сыстаҥнааһын, кими эмэ хаадьылааһын. Особая навязчивость по отношению к кому-л.; пустые хлопоты, тщетные старания; возня
«Онтукам бодьууһугар сылдьаммын, эйиэхэ кыайан кэлбэтэҕим»,— дии-дии күллэ. А. Софронов
русск. возись (импер. к возиться)

аас-арах

аас-арах (Якутский → Якутский)

туохт. Баран, халбарыйан, сүтэн-оһон, бүтэн, суох буолан хаал (буолб., мэлдьэх. ф-ҕа тут-лар, үксүгэр «куруук баар, баран, халбарыйан, сүтэн-оһон биэрбэт» диэн сөбүлээбэккэ, мэһэйдэтэн этии). Проходить, исчезать, кончаться (употр. в отриц. ф. или отриц. оборотах, обычно приобретает оттенок значения «не оставлять в покое, присутствовать постоянно» — о чем-л. неприятном, тяжелом, мучающем)
Ийэ хоонньо да быыһаабат ааспат-арахпат алдьархайа түбүлээбит быһыылааҕа. Софр. Данилов
Сэрии бааһа оспот ээ, оспот, тукаларыам, Хойутун-хойут даҕаны ааһан-араҕан биэриэ суоҕа. С. Федоров. Куттал ааспат-арахпат буурҕата дууһатыгар киирэн күөрэ-лаҥкы ытыйыаҕын оччолорго хантан билиэх этэй? М. Ефимов