несов., опушить сов. что 1. буук-таа, түүлээҕинэн тулалаа, буодьулаа; опушить рукава мехом сиэхтэрин түүлээҕинэн тулалаа (буодьулаа); 2. түүнэн бүрүй; иней опушил деревья хаһыҥ мастары түүнэн бү-рүйтээбит; брови опушило инеем хаастара кырыаран түүнэн бүрүллүбүттэр.

буодьулаа диэнтэн бэй., атын
туһ. Кырса тириитинэн тулата буодьуламмыт таарбаҕан истээх сэнэх соннооҕо. «ХС»
Үрэх илин саҕата улахан көҥүс, ол икки өттө тиһигэ быстыбат иирэ талахтарынан буодьуланан турар. А. Бэрияк

туохт. Саҥар, үөт (өтөн туһунан этэргэ). ☉ Ворковать (о горлице)
Аллараа, алаас хонуутун буодьулуу үүммүт хойуу талах иһигэр, өтөн киһи ытаан эрэрин курдук өҕүргүүр. Н. Якутскай
Сэттэ тыылаах киһини Саанан өтөн өҕүргүүр. С. Данилов
Эмискэ харыйалар быыстарыгар мөҥүрүүр саҥа өҕүргээтэ. И. Гоголев
ср. тюрк. өгүр ‘реветь, кричать’

аат., түөлбэ.
1. Түүлээх тириитин уорҕатын кэлин (самыы) диэки өттө. ☉ Огузок (шкурка с задней части животного)
Үүс-киис өлбүргэтэ бэргэһэ. ПЭК СЯЯ
2. Сон, саҕынньах тэллэҕэр буодьулуу тигиллибит (киэргэл). ☉ Кайма вдоль подола дохи, сделанная из огузка (шкурки с задней части животного), опушка
Саһыл уорҕата өлбүргэлээх саарба саҥыйаҕын санныгар нээлбигэйдээн көрүстэ. С. Васильев

туохт.
1. Тугу эмэ ымпыгар-чымпыгар тиийэ кыһалланмүһэллэн, ситэрэн-хоторон оҥоро сатаа. ☉ Делать что-л. старательно (до последней детали)
Чэ, доҕор, сөп буолуо, олус быыччыктаама. Олус да быыччыктаан оҥорбут маллара эбит. Николай Тарасович хас биирдии паапкалары хаста-хаста …… кырыйан, силимнээн, быыччыктаан оҥорбута буолуой? «ХС»
2. Уустаан-ураннаан, бириинчиктээн ойуулаа, киэргэт. ☉ Украшать что-л. старательно, затейливо, красиво
Буур таба, лөкөй тириилэрэ Бото көп тэлгэх буолбуттар. Таарбаҕанынан таарбайбыттар, Буобуранан буодьулаабыттар, Быыдаранан быыччыктаабыттар. П. Тобуруокап

I ж. 1. (действие) бууктааһын, түүлээҕинэн тулалааһын, буодьулааһын; 2. (обшивка) буук, тула, буодьу; меховая опушка түүлээх тула, буодьу.

аат.
1. Таҥас түүлээх бүүрүгэ, кытыыта түүлээҕинэн тигиллибитэ. ☉ Узкая полоска меха, нашитая по краям одежды, меховая оторочка, опушка. Сон буодьута. Этэрбэс буодьута. Үтүлүк буодьута
□ [Чыычыкаан] бэргэһэтин быыдара буодьутун кылааннара кылбачыһаллара
Уот ч. Хаппытыан сааһыгар таҥныбатах түү таҥастаммыт: бэдэр буодьулаах хара быыһык саҕынньах, уһун курумуу этэрбэс, көп сымнаҕас чаамык бэргэһэ. А. Сыромятникова
2. Тугу эмэ (хол., күөлү, сыһыыны) буодьулуу тулалыыр туох эмэ. ☉ То, что находится вокруг чего-л., окаймляет что-л. (напр., озеро, поляну и т. п.)
Төгүрүччү кэккэлии үүммүт ыарҕа буодьулаах кэҥэс соҕус дьэллигэс ырааһыйа түөлбэлэнэн сытар. Н. Якутскай

1. аат. Аты ыҥыырдыырга арҕаһыгар уурар оту, сиэли үүйэн оҥорбут эбэтэр атын халыҥ сымнатыы. ☉ Отдельная подкладка под седлом из сена, конских волос или другого материала, потник
   Мэхээс, атын ыҥыырын устан, бототун уолга тэлгээн сонунан сабан биэрбитэ. И. Федосеев
   Өрүү тимир сөрүөтүн сөрүөлээтэ, Боҕууска тимир бототун ботолоото, Халлаан мөҥүөнэ ыҥыырын Хап гына уурда. П. Ядрихинскай. Тэҥн. буутай
2. даҕ. суолт., поэт. Сымнаҕас, көп уонна халыҥ, бөҕө. ☉ Пышный и толстый, добротный (напр., о каком-л. материале)
   Буур таба, лөкөй тириилэрэ Бото көп тэлгэх буолбуттар …… Таарбаҕанынан таарбайбыттар, Буобуранан буодьулаабыттар, Быыдаранан быыччыктаабыттар. П. Тобуруокап
   Сир ийэ хойуу бото Сирэм симэҕэ сириэдийдэ, Күн көҕө, норуот дьоло — Көр-нар, үөрүү эймэһийдэ. А. Абаҕыыныскай
   Тымныыга тоҥорбот Үллэр бото куйахтаах, Куйааска буһарбат Үрүҥ көмүс солотуулаах Уоттаах гаас уһуурар Улуу турбата тардыллан Оҥоһулла охсубутун Сотору буолаат көрдүбүт, Сөрү диэн сөхтүбүт. ПИ КТ
   △ Балачча, үгүөрү. ☉ Довольно большой, довольно значительный
   Саастанан куралай буолбут Уолаттарбыт бэйэлэрэ Чороҥ иккиэйэҕин эрэ Буруоланан олорбуттар, Бото соҕус дьон буолбуттар. И. Эртюков
   ◊ Бото болдьох фольк. — туох эмэ буолуохтаах кэмин эрдэттэн ыйыллыбыт эбэтэр кэпсэтиилээх бигэ болдьох диэн хоһуйан этии. ☉ Образное выражение о сроке осуществления чего-л. как о заранее установленном, предрешенном и непоколебимо твердом. Мас курдук өрүс алдьаныыта биирдэ эргийэн күөн көрсүөм, хаан харсыам. Бото болдьох, кэтэ кэрдии буоллун. Саха сэһ
   1977
   Көрдөр харахпыт дьүккэтин, Көтүрдэр тииспит билэтин, Туналҕаннаах ньуурдаах Туйаарыма Куо балтыбын, Таҥара табатын курдук Таҥыннаран намылытыҥ, Сир симэҕин курдук Симээн сэнньэлитиҥ, Бото болдьох туолла, Барар кэмэ буолла. П. Ойуунускай
   Өлбөт үйэлээх айылҕа Өлөр тыыннаах ыччата, Мин барахсан, бу дойдуга Бото болдьоҕум кылгаата. С. Данилов