I ж. 1. (действие) бууктааһын, түүлээҕинэн тулалааһын, буодьулааһын; 2. (обшивка) буук, тула, буодьу; меховая опушка түүлээх тула, буодьу.

туохт. Таҥаска буодьута тик, түүлээҕинэн бүүрүктээ; тугу эмэ буодьулуу тулалаа. ☉ Обшивать по краям мехом, оторачивать мехом. Бэргэһэни буодьулаа. Сону буодьулаа
□ Буур таба, лөкөй тириилэрэ Бото көп тэлгэх буолбуттар
Таарбаҕанынан таарбайбыттар, Буобуранан буодьулаабыттар, Быыдаранан быыччыктаабыттар. П. Тобуруокап

аат., эргэр. Туох эмэ кытыыта, билэтэ, буодьута. ☉ То, что окаймляет что-л.; опушка (леса), окраина (города)
Таатта үрэх Буор хайа боҕускалаах, Тиит хайа дьиктиэһиннээх, Хатыҥ хайа хадьааһыннаах эбит. Саха нар. ыр. I

туохт. Кунус кутан биэр. ☉ Сделать завалинку
Куортуоҕа диэн Кутуу көмүс кунустаабыттар, Тостубатын диэн Тоҥ чугуун тулааһыннаабыттар. С. Зверев
△ Кунус курдук буолан көһүн. ☉ Иметь вид земляной завалинки
Улуу тыа уорҕалаах хайалар Уһун сүнньүгүн кунустууллар, Күлүктээх күтүр буор мурааннар Күдэриктээх күөх түбэлэригэр Күрүө-буодьу буолан тураллар. М. Тимофеев-Терешкин

туохт.
1. Сыыйа нам чытыйан, нарын буол, синньээн ис. ☉ Становиться тонким, нежным, изящным
Тииппит ортото ааһан Иҥнэҥнээн, хамнаан барда, Мутуга намчытыйан Тахсарга куттал буолла. Баал Хабырыыс
[Улуу өрүс] уҥуоргу мырааныгар үүнэр тэҥкэ тыатын маһа, уран тарбахтаах киһи сорунан олорон, …… уһанан-чочуйан оҥорбут муос тарааҕын тииһинээҕэр намчытыйан, б и и р к э с т о рҕо буодьу курдук сыыйыллан бара турдаҕа кэрэтиэн! Н. Якутскай
2. Ситэн-тупсан кэрэтий. ☉ Расц вест и, стать краше, привлекательнее
Чыычаах ырыата, от-мас суугуна, кэҕэлэр куотуһа этиилэрэ барыта сиппит айылҕаҕа дьүөрэлэһэ иҥэн, намчытыйан …… бүүсбүтүннүүтүн угуттуу кууһар. Э. Соколов

I
аат.
1. Тугу эмэ өйөтөргө, баттатарга туттуллар туох эмэ. ☉ То, что употребляется для подпорки чего-л. или в качестве груза для придавливания чего-л.
Аан баттыга. Бугул баттыга. —Дьиэбитигэр ким эрэ сылдьыбыт, баттык маспытын ылан кэбиспит. Эрилик Эристиин
Күүлэ аана баттыга суоҕа. С. Дадаскинов
2. Сыарҕа ылахтарын үрдүлэринэн атахтарын туттарар уһаты мас. ☉ Грядки (продольные края кузова саней)
Уулаах сыарҕа икки баттыгыттан тэбинэн, муоһа тутан иһэр. Эрилик Эристиин
Сыарҕа сыҥааҕа, атахтара, баттыга хатыҥ мастан оҥоһуллаллар. АНП ССХТ
3. Киһи хонноҕун аннынан уонна илиитинэн анньына тирэнэр туорайдаах, үөһээ өттүнэн ачаахтыы быһыылаах анал оҥоһук. ☉ Костыль с поперечиной
Икки мас баттыкка тайанан Түмэппий тиийэн кэллэ. Амма Аччыгыйа
[Сэмэн] балаататтан икки баттыгынан, бэрэбээскэлэммит атаҕын өрө тэбэн тахсыбыта. Н. Якутскай
Сарсыарда уһуктаат, түннүгүм сабыытын аһаары, остуол кытыытыгар өйөнөн турар баттыкпын сулбу тардан ыллым. С. Никифоров
4. Сохсо баттыыр сүрүн маһа. ☉ Гнетник (тяжесть на звериной ловушке). Бу сохсо баттыга чэпчэки
5. көсп. Туох эмэ киһи санаа эрэйэ оҥосторо, санаатын баттатара. ☉ То, что мучает, подвергает душевному страданию кого-л.
Харах уута мэлдьи ыар баттык, нүһэр сүгэһэр буолбатах. Амма Аччыгыйа
Быычыкайкааны үлүннэрэүлүннэрэ санаа баттыга оҥостон... Оо, мөлтөх да киһибин! Н. Лугинов
Кинилэр хардарыта сыһыаннарыгар ханнык эрэ көстүбэт тосту уларыйыы тахсыбыта, онтукалара улам санаа баттыга буолан барбыта. «ХС»
II
аат., түөлбэ. Таба курун хараҕата. ☉ Застежка – кляп на упряжи оленя.
III
аат., түөлбэ. Дьахтар этэрбэһин буодьута. ☉ Меховая опушка у женских торбасов.