көр тутугунаа
Тула көтөн тутугунайар, Тылбай-өспөй буолбахтыы Татыгынайар, хобугунайар. Р. Баҕатаайыскай

таһый I диэнтэн тиэт
көрүҥ. [Ата] сүүрүккэ оҕустаран, түөрэ барыах курдук кырыытынан таһыйбахтаата. Тумарча
Тууччах лапчааннарынан ууну таһыйбахтаата, өрөҕөтүнэн, уорҕатынан буолбахтаата. ПН ТОК

чуочай диэнтэн б
тэҥ. көстүү. Тугу эрэ сэһэргээн чубугураата, чуочаҥалаата, иннинэн, ойоҕоһунан буолбахтаата. Амма Аччыгыйа
Кини хаҥас өттүнэн Макар хаамансиимэн чуочаҥалыыр. А. Фёдоров

дьэрэкээннээ диэнтэн бэй., атын
туһ. [Аатырбытсураҕырбыт Алмаас тааспыт] Дьиримнии, Дьэрэлийэ, Дьэргэһийэ, Дьэрэкээннэнэ оонньуу сытта. П. Тобуруокап
Алаас иһэ араас өҥнөөх сибэккинэн дьэрэкээннэнэр. Н. Лугинов
Дьүкээбил уота …… Эргэл-дьэргэл дьэрэкээннэннэ, Эбир-эбир буолбахтаата. ГНА ТС

аат. Араастаан толбоннура, дьиримнии, дьэргэлдьийэ турар туох эмэ. ☉ Что-л., переливающееся всеми цветами радуги
Эргэл-дьэргэл дьэрэкээннэннэ, Эбир-эбир буолбахтаата. Н. Габышев
Эргэл-дьэргэл эккирии турарын ким да булан тутан ылбат үһү. КИИ ИКТТҮө

дэгдэй диэнтэн б
тэҥ. көстүү. Геннадий Бологуров хайыүйэ ыараханнык бааһыран сытара. [Кини], тугу да саҥарбакка, сэбиргэҕинэн дэгдэҥнээн тыына сытара. Эрилик Эристиин
Эмээхсин көлөһүнэ сарт түһэн, туман курдук, хараҕар дьон сирэйэ барыта бииргэ холбоһон, кып-кыһыл, өрүтэ дэгдэҥниир курдук буолбахтаан ылар. А. Сыромятникова
Кинини кытта сэргэ дэгдэҥнээн, чиҥ-чиҥник хааман Федя иһэрэ. А. Гайдар (тылб.)

мускулун диэнтэн тиэт
көрүҥ. [Кирилл кэргэнэ] «һуу-һаа» буолбахтаан улахан сиэркилэ иннигэр эргим-ургум мускуллумахтаан баран, Настяҕа көмөлөһө диэн куукун а ҕ а с ы п г ы н а н х а а л л а. В. Яковлев
Балагыай икки санна дьигиһис гына түстэ уонна төттөрү хайыспытыгар, уһун хара суһуоҕа мускуллумахтаан ылла. М. Попов

субуруй диэнтэн көстө түһүү. Холлоҕос быһаҕаһын саҕа кутаа уот субурус гынар, сырдык-хараҥа буолбахтыыр. Суорун Омоллоон
Бөрө эһэни кытта туруулаһар күүһэ суоҕун билинэн, кутуругун кумуччу туттубутунан тыа диэки субурус гыммыта. И. Федосеев. Хараҕын уута имин быһаҕаһыгар диэри субурус гына түстэ. Саха фольк.

даҕ. Биир кэлимэ суох, быста-быста, тохтуу-тохтуу кэлэр. ☉ Прерывистый, не цельный, состоящий из отдельных частей
Сөмөлүөт аллара түһэн истэ, үөһээҥҥи быһыттаҕас былыттары ааһыталаан, сырдыкхараҥа буолбахтаата. Амма Аччыгыйа
Эдэрдэр бэйэлэрин сыһыаннарыгар быһыттаҕас, бардам соҕус буоллахтарына, кырдьаҕастар дириҥ, киэҥ-куоҥ өйдөөхтөр уонна муударайдар. ПБН КДьСО
Билигин учуонайдар элементарнай частицалар эйгэлэригэр куйаар уонна бириэмэ быстыбакка, үргүлдьү бараллара уурайар, кинилэр быһыттаҕас буолаллар, куйаар уонна кэм кыырпахтара буолан хаалаллар быһыылаах диэн сабаҕалыыллар. ДИМ

дьиэс-куос буол (тутун) - араастаан туттан сөбүлээбэккин, кэлэйбиккин биллэр. ☉ Показывать недовольство всем своим видом (выражением лица, позой)
Болот соһуйда, адьаһын тугу да билбэтэх, сымыйанан балыллан эрэр киһи курдук дьиэс-куос буолбахтаата. Н. Заболоцкай
Кыыһа Ира кэлин кинини кытта сүгүн кэпсэппэт, наар дьиэс-куос буолар. А. Федоров. Оттон бу киэһэ [Буокай оҕонньор] бэйэтин дьиҥнээх атаһа кэлбитигэр сэрэхэдийэр курдук дьиэскуос буолуталаата. А. Сыромятникова
«Кырдьыгы баран эттэххэ, куомуммутун холбоотохпутуна ынахтан үүтү сатаан ыан ылбат буолуохпут дуо?»- Аана уҥа-хаҥас, дьиэс-куос туттуммахтаан ылбыта. М. Доҕордуурап