Якутские буквы:

Якутский → Якутский

дьиэс-куос

дьиэс-куос буол (тутун) - араастаан туттан сөбүлээбэккин, кэлэйбиккин биллэр. Показывать недовольство всем своим видом (выражением лица, позой)
Болот соһуйда, адьаһын тугу да билбэтэх, сымыйанан балыллан эрэр киһи курдук дьиэс-куос буолбахтаата. Н. Заболоцкай
Кыыһа Ира кэлин кинини кытта сүгүн кэпсэппэт, наар дьиэс-куос буолар. А. Федоров. Оттон бу киэһэ [Буокай оҕонньор] бэйэтин дьиҥнээх атаһа кэлбитигэр сэрэхэдийэр курдук дьиэскуос буолуталаата. А. Сыромятникова
«Кырдьыгы баран эттэххэ, куомуммутун холбоотохпутуна ынахтан үүтү сатаан ыан ылбат буолуохпут дуо?»- Аана уҥа-хаҥас, дьиэс-куос туттуммахтаан ылбыта. М. Доҕордуурап


Еще переводы:

ходьох-идьэх

ходьох-идьэх (Якутский → Якутский)

сыһ. Дьигис гынан, дьигиһийэн. Делая резкие неловкие движения, дёргаясь, вздрагивая
Мааны кыыс дьиэс-куос буолла, ходьохидьэх хамсанна. Н. Заболоцкай. [Кунан] Курулаан бүтэн, Куолайын оҥостон, Ходьох-идьэх хамсанан, Киэбирэ туттан, Киирдэ, таҕыста, Киитэрэй бэйэтэ Кэтэҕинэн оонньоото. СатаАйа Ү

бэлтэй

бэлтэй (Якутский → Якутский)

дьүһ. туохт. Көннөрү кээмэйтэн үллэ улаатан, кэтирээн эбэтэр лоппойон, бүлтэйэн көһүн. Вспучиваться, растягиваться вширь, расширяться
[Маайыска] тэтэрээтигэр улахан туочуканы оҥордо. Ол туочука улам улаатан, хара мэҥ буола бэлтэйдэ. А. Сыромятникова
Миитэрээс, бэлтэйбит кытархай сирэйэ дьиэс-куос буолан, ол-бу диэки мэлээриҥнээтэ. П. Аввакумов
Борохуолка баһаарыттан атыыласпыт чаанньык хаппаҕын саҕа бэлтэйбит харытын чаһытын көрүннэ. Г. Колесов

кытархай

кытархай (Якутский → Якутский)

даҕ. Кыһыллыҥы өҥнөөх, кыһыл өҥҥө майгынныыр. Красноватый, светло-красный
Миитэрэс, бэлтэйбит кытархай сирэйэ дьиэс-куос буолан ол-бу диэки мэлээриҥнээтэ. П. Аввакумов
Кыһыл төбөлөөх, кытархай түөстээх атыыр чооруос массыына аттыгар сүүрэн тойтороҥноото. А. Федоров. Ый кытархай буоллаҕына, сарсыныгар салгын сымныыр, былытырар. П. Ламутскай (тылб.)

мэлээриҥнээ

мэлээриҥнээ (Якутский → Якутский)

мэлээрий диэнтэн б
тэҥ. көстүү. Миитэрээс бэлтэйбит кытархай сирэйэ дьиэс-куос б у о л а н , ол-бу диэки мэлээриҥнээтэ. П. Аввакумов
Мэктиэтигэр кэтит мэлгэллибит сирэйэ мэлээриҥнээн хаалла. М. Доҕордуурап
Каака харааччы мунан хаалбыт киһи курдук ол-бу диэки мэлээриҥнээтэ. С. Курилов (тылб.)

оҥостуммахтаа

оҥостуммахтаа (Якутский → Якутский)

оҥостун диэнтэн тиэт
көрүҥ. Чыып-чаап! — диир чыычааҕа уонна, Чэбэр киһи тэбэммэхтиирин курдук, түүтүн-өҥүн оҥостуммахтаан ылар. Амма Аччыгыйа
«Көр, аныгы дьон итинниктэр!» — дии-дии мааны Кыыс дьиэс-куос буолла, ходьох-идьэх хамсанна, ол быыһыгар аны уоһун-тииһин оҥостуммахтаата. Н. Заболоцкай

сэрэхэдий

сэрэхэдий (Якутский → Якутский)

туохт. Тугу эмэ оннук буолуон сөп диэн сэрэнэ, куттана санаа. Быть, становиться крайне осмотрительным, осторожным, действовать с оглядкой, опаской
Буокай оҕонньор бу киэһэ бэйэтин дьиҥнээх атаһа кэлбитигэр сэрэхэдийэр курдук дьиэс-куос буолуталаата. А. Софронов
Тыаҕа мутуктар тоҥута тоҥон таһырҕаһаллар, бэйэлэрэ да сэрэхэдийэн ону-маны иһиллии, кэтэнэ иһэр дьон соһуйан, куйахалара үмүрүтэ тутар. П. Филиппов
Чаҥыргыыр дьону салыннартыыр хас да албаһын кини таба таайбыта, ол иһин ойуун бастаан сэрэхэдийэр, кэлин албыннаһар буолан барбыта. Г. Угаров

сытыытык

сытыытык (Якутский → Якутский)

сыһ.
1. Барыны бары хотор, сытыы буоларын курдук. Остро (наточить)
Сүөдэкэ оҕонньор эрдэ турсан, Сүгэтин сытыытык буруустаата. С. Васильев
Эн, маастар, быһаххын сытыытык буруустаа! «ХС»
2. Киһини хотутар курдук, тэһитэ кэйэр курдук ыарыылаахтык. С большой силой, остротой, резко
[Микиитэ] охторугар баттыы түстэҕэ буолуо, хаҥас бэрбээкэйэ сытыытык дьаралыйан ыалдьар, төбөтүгэр быыстала суох чуорааннар лыҥкынаһаллар. Амма Аччыгыйа
Тыал сытыытык быһыта биэртэлиир, эмиэ да намырыыр. АС НИСК
Хатаннык, киһи мэйиитигэр хатанардык. Пронзительно, так, чтобы резало слух (напр., свистеть)
Тогойкин кыһаннаҕына итиннээҕэр өссө сытыытык иһиирэр киһи этэ. Амма Аччыгыйа
Түннүккэ сытыытык чыскыытаан Таһырдьа силлиэ-тыал улуйар. Эрилик Эристиин
Ол баран истэҕинэ — кэнниттэн бэрт сүрдээх сытыытык ат туйаҕын тыаһа чыбыгырыы түстэ. Ньургун Боотур
Олус күүскэ, туймаарда (саба биэр — сыт туһунан). Опьяняюще, дурманяще (распространяться — о запахе)
От мүөттээх дыргыл сыта сытыытык аҥкылыйар. А. Фёдоров
Чуумпуга күн уота ордук күүскэ сырайарга, оттон сибэккилэр ордук сытыытык, минньигэстик дыргыйарга дылылар. ВЛ РБЫ
Охоноон сыппытын курдук балачча хамсаабакка сытта. Муннугар сир, сылгы киитин сыта сүр сытыытык, минньигэстик киирдэ. «ХС»
3. Сырдыктык, чаҕылхайдык. Ярко, ослепительно
Үрүҥнэр умаппыт отторо сытыытык сандаараннар, хаартан хараҥаны ыраахха диэри хастыы тарыйталаабыттар. Амма Аччыгыйа
Күлэр күн сытыытык Күөх сири убуруур. Күннүк Уурастыырап
Сир-дойду үрдүнэн сытыытык Эргиччи көрөллөр сулустар. П. Тобуруокап
4. Дириҥ иэйиилээхтик, тонолуппакка, тэһэ (көр). Выразительно, пронизывающе, острым цепким взглядом (смотреть)
Сытыытык көрбүт-истибит, хара бытыктаах эр киһи, үөрэ иһэн бордурҕатар. Амма Аччыгыйа
Миитэрэй хатыҥыр, сытыытык тэһэ көрбүт харахтаах, үгүс оҕо ортотуттан онуманы ойута биэртэлээн саҥарар сүр сытыы, дьиэс-куос курдук оҕо. Бэс Дьарааһын
Александр хараҕын ордук сытыытык, кырыктаахтык көрбүт этэ. М. Доҕордуурап
5. Олус биллэрдик, күүскэ, наһаа (хол., баҕар, аҕын). Сильно, глубоко, остро (чувствовать)
Аара табахтыахтарын сытыытык тэһэ астаран баҕардылар. И. Гоголев
Хаһааҥҥытааҕар да сытыытык кэмсинии, хомойуу ыган кэллилэр. Н. Лугинов
Тоҕо эрэ дойдубун, алааспын аһара сытыытык ахтан кэлэр буоллум ээ. «Сахаада»
6. көсп. Харса суох, хорсуннук, эрдээхтик. Смело, храбро, уверенно
Сөдүөччүйэ чуолкайдык, сытыытык, эмсэҕэлэтэрдик эппиэттэһэн иһэр. Амма Аччыгыйа
Саҥаны олохтооһуну утарарын холкуостаахтар сытыытык кириитикэлииллэр. А. Фёдоров. Поэзияҕа уһулуччу сытыытык киирбит, тахсыылаахтык үлэлээбит киһи — Эллэй. СГС ӨСҮДь
7. көсп. Кимиилээхтик, тыҥааһыннаахтык. Остро, требуя пристального внимания
Үлэһиттэр олохторун-дьаһахтарын усулуобуйатын боппуруостарын быһаарыы сытыытык турар. «Кыым»
Хаалан иһэр хаһаайыстыбалары бастыҥнар таһымнарыгар өрө көтөҕүү эппиэттээх соруга ордук сытыытык туруоруллар. «Кыым»
Театр репертуарын, драматургия тустарынан быһаччы кэпсэтиилэр хаһыаттарга сытыытык барбыттара. «ХС»