Якутские буквы:

Якутский → Якутский

буоскатый

туохт. Буоскаҕа маарынныыр турукка тиий (бурдук туораҕа ситэри буһан кытаатыан иннинээҕи туругун туһунан). Достигать восковой спелости (напр., о зерне)
Туораах ситиитин үс суол турукка: үүттүйэ, буоскатыйа уонна ситэри буһууга — араараллар. КВА Б
Буоскатыйбыт буһууга бурдук отун умнаһа, сэбирдэхтэрэ саһараллар. СОТ


Еще переводы:

алаҥхар

алаҥхар (Якутский → Якутский)

туохт. Онон-манан бус, алаҥха буола бус (хол., бурдук, отон туһунан). Созревать неодновременно, местами, там и сям
Амыдай аһа алаҥхаран эрэр. ПЭК СЯЯ
Бурдук туорааҕа буһуутун үс кэмҥэ араараллар: үүттүйбүт эбэтэр күөх (алаҥхара), буоскатыйбыт эбэтэр саһара уонна ситэри эбэтэр кытаата (саарыгыра) буһуу. СОТ

саарыгыр

саарыгыр (Якутский → Якутский)

туохт.
1. Тилэри астанан, муҥутаан бус (үүнээйи аһын туорааҕын этэргэ). Наливаться, созревать (о плодах и зерне)
Саргылаах хадыһалар Саарба кыыл Самыытын түүтүн курдук Саарыгыран бардылар. Өксөкүлээх Өлөксөй
Бурдук туорааҕа буһуутун үс кэмҥэ араараллар: үүттүйэ эбэтэр күөх алаҥхара, буоскатыйа эбэтэр саһара уонна ситэри эбэтэр кытаата (саарыгыра) буһуу. СОТ
2. көсп. Толору эттэн-сииннэн, модьураа, баараҕадый. Стать ядрёным; раздобреть
Били ыыс араҕас буола саарыгыра уойбутуттан туох да хаалбатах, соҕурууттан хайа охсубут аҥаара, быһа охсубут быһаҕаһа эрэ ордон кэлбитэ. Далан
Холоонноох доҕору булунаары этэ-сиинэ ис-иһиттэн саарыгырбыт, иэйиилээхтик имэҥирбит. Н. Борисов
3. көсп. Сит-хот, муҥутаа. Достигать высшей степени своего развития, быть, находиться в самом разгаре (напр., о лете)
Сыралҕан куйааһынан сырылаччы тыына сайаҕас сайын саарыгырарын кытта аныгы Лоҥкуудаҕа айар-тутар үлэ өрө күүрдэ. М. Доҕордуурап

буһуу

буһуу (Якутский → Якутский)

аат.
1. Бурдук, отон атын да үүнээйилэр үүнэн, ситэн хомуйарга сөп буолуулара. Созревание хлебов, ягод и других растений
Туораах ситиитин үс суол турукка: үүттүйэ, буоскатыйа уонна ситэри буһууга — араараллар. КВА Б
Үс сааһыгар күһүөрү, отон буһуутун саҕана, Торгани баран баран хас да хонукка кэлбэтэ. Болот Боотур
Бурдукпут тохтуута, Буһуута, куотуута, Хойутаан хомуйар буоларбыт. Хойуутук түһэрэ куоласпыт. Күннүк Уурастыырап
2. көсп. Эт-хаан, өй-санаа өттүнэн ситии. Достижение физической и моральной зрелости
Алҕас, наар кэхтии эрэ диир! Киниэхэ баар торолуйуу, Буһуу, силигилии, ситии, Муҥуру булан уоскуйуу! Баал Хабырыыс
Хорсун санааҥ кытаата Холуҥ-буутуҥ буһуута, Сэргэхситэ, тиэтэтэ, Сиһиҥ этэ ситиитэ, — Тахсар күнүҥ күн ахсын Таайтарыынан мичийэр. Р. Баҕатаайыскай
«Баар миэхэ ыстаал буһуута, Бары ыар муҥу тулуйар Йог өсөһө, киэн туттуута», — диэн иккис поэт суруйар. Күннүк Уурастыырап
Буһуу бас — халтаҥ төбөлөөх куохаҕар түөрэҥниир дулҕа. Затвердевшая кочка на зыбкой почве. Тэҥн. буһуудал дулҕа. Буһуу хаан — элбэхтик тохтубут буруолуу сылдьар саҥа хаан (хол., сэриигэ бааһырбыт киһиттэн). Свежая кровь, вытекшая из раны
Илиибэр, таҥаспар доҕорум хаанын көрдүм. Буһуу хаан сыта муннубар саба биэрдэ. Т. Сметанин. Дьэ, күөн көрсөн күрэс былдьаһан көрдөхпүт! Хата итии хааҥҥын итиитин, буһуу хааҥҥын буһуутун, дьэ, сиэх-аһыах биэбэкэйим буоллаҕа, нохоо! Саха фольк. Буһуу хааннаах (хааннаахсииннээх) — чэгиэн, буспут-хаппыт тулуурдаах көрүҥнээх; кытархайдыҥы сирэйдээх (үксүгэр сааһырбыт дьон туһунан). Имеющий вид здорового, закаленного, выносливого человека (обычно о пожилых людях)
Кини намыын майгылаах, сэмэй сэбэрэлээх, энньэҕэр сэҥийэлээх, буһуу хааннаах эмээхсин. «ХС»
Билигин да буһуу хааннаах-сииннээх, орто уҥуохтаах, эт-лахса бэйэтин алта уон биэс сааһыгар эдэрдиҥи сэбэрэлээх киһи. Ф. Софронов