бутыль.

четвертной; чиэппэрдээх бытыылка четверть, четвертная бутыль.

аат. Улахан бытыылка. ☉ Бутыль
Бииктэр Чуураҕа бытыылтан үрүҥ арыгыны ыстакааҥҥа кутан биэрбит. Л. Попов
Бүөтүккэ биир бытыыл кыраһыыны аҕалла. «ХС»

несов. 1. см. вместить; 2. (иметь ёмкость) батар, төһө эрэ истээх буол; эта бутыль вмещает пять литров бу бытыыл биэс литр истээх.

даҕ., эргэр.
1. Хас эрэ чиэппэр (харыс) уһуннаах. ☉ Имеющий длину в сколько-то четвертей
Бүөтүр мичээрдии-мичээрдии, салҕааһыннаах алта чиэппэрдээх хотуурун сытыылатаары өрө тутта. Болот Боотур
Өнчөҕөр тиийэ элэйэн эрэр чиэппэрдээх саха быһаҕынан ууһумсуйа-ууһумсуйа кыраабыл тииһин кыспахтаата. Е. Неймохов. Кини ааттаах ууска моҕойугар салҕааһын уурдарбыт биэс чиэппэрдээх элитиэпкэ хотуурдаах эбит. БИТ ӨҮөС
2. Биэдэрэ чиэппэрэ арыгы киирэр истээх (хол., бытыылка). ☉ Объёмом в четверть ведра (напр., бутыль)
Ол киһи, утаакы буолаат, чиэппэрдээх бытыылкаҕа кутуллубут арыгыны мараччы көтөҕөн тахсан барар. Эрилик Эристиин
Чиэппэрдээх арыгы бытыылкаларын таҥнары тутуталаабыт курдук атахтардаах остуол уһугар уһун синньигэс уолан киһи олорор. И. Гоголев
Остуолга турар чиэппэрдээх бытыылкаттан хончоҕорго арыгы кутан дьалкытта. ИН ХБ

аат.
1. кэпс. Гектар уон гыммыт бииригэр тэҥ сир иэнэ. ☉ Единица земельной площади, сотка
Бу киһи икки гаа сүүрбэ суотай сири биир күн охсубут. С. Тумат
Балтараа суотайга олордорбут буоллар балтараа-икки туонна хортуоппуйу сыл аайы үүннэрэн ылыахпыт этэ. «Кыым»
2. мат. Хайа эмэ единица сүүс гыммыт биирэ. ☉ Одна сотая часть какой-л. единицы измерения
Суоттааһыннарга П чыыһыланы суотайга диэри төгүрүтэллэр. ВНЯ М-5
Биир суотайга диэри туочунайдык (итэҕэстээх) буллубут дэнэр. ШИН А
3. көсп., эргэр. Биэдэрэ арыгы сүүс гыммыт биир өлүүтэ уонна оччо арыгы киирэр истээх бытыылка. ☉ Мера спиртных напитков в одну сотую часть ведра, а также бутыль такой ёмкости
Икки суотай испиири ылан куртаҕар кутунна, холуочуйда. М. Доҕордуурап
Эн дьонтон чып кистээҥҥин дьааһыгыҥ түгэҕэр биир олордуу алаадьы бурдугун, биир суотай арыгы сыыһын уура сылдьарыҥ. В. Яковлев
Үс суотай испиирбин уулуубун. И. Бочкарёв

аат.
1. Туох эмэ түөрт тэҥ чааһыттан биирдэстэрэ. ☉ Одна из четырёх равных частей целого, четверть
Күн балачча үөһэ ойуор диэри ходуһам чиэппэрин тэлэкэлээн кэбиспитим. И. Гоголев
Үөрэхтэн тэйбитэ үйэ чиэппэрэ буолуо ини. С. Федотов
Ынах чиэппэрэ улахан уолун аахха барыахтаах. В. Иванов
Мин урукку сылдьар сырыыларбын чиэппэрин да кыайбат буолтум, сааһырбытым, кырдьыбытым. Н. Абыйчанин
2. Оскуолаҕа үөрэх дьыла түөрт гына араарыллыбытыттан биир чааһа. ☉ Четвёртая часть учебного года, четверть
Михаил Иванович иккис чиэппэр түмүктэниэр диэри хааларга быһаарыммыта. Н. Лугинов
Бу чиэппэргэ иккини ыллаҕына — сайыҥҥы от биригээдэтигэр илдьибэттэр. Н. Габышев
Үһүс чиэппэр төһө да уһун, сылаалаах буоллар, бүтэрэ чугаһаан эрэр. Т. Находкина
3. эргэр. Биир харыска тэҥнээх уста кээмэйэ. ☉ Мера длины, равная расстоянию между кончиками большого и среднего пальцев широко раздвинутой кисти, четверть
Оччоҕо саха хотуура диэн биэс чиэппэр уһун биилээх, токур төбөлөөх, моҕойдоох, кылгас уктаах сэп буолар үһү. Саха фольк. [Тубархаанап:] Төһө да чиэппэр хаар саба түспүтүн иһин, ол эн богдо уллуҥаҕыҥ суолун …… мин билиэм суоҕа үһү дуо, баранаак? Суорун Омоллоон
[Өкүлүүнэ:] Биир үс чиэппэр иэннээх солко куһаат, биир солко пуойас. Н. Түгүнүүрэп
◊ Чиэппэр арыгы эргэр. — биэдэрэ түөрт гыммыт биирэ (үс лиитирэ кэриҥэ) киирэр иһиттээх арыгы. ☉ Бутыль вина ёмкостью в одну четверть ведра (примерно три литра)
Чэ, убаай, иһиттиҥ дуо, кытаат. Кыайдахпытына убайбар биир чиэппэр арыгыны туруоруом. Далан
Ээй, Сиидэркээ… Кэл, түөкүн, тупсуох, чиэппэр арыгыны туруорабын. Н. Павлов
Көрдүҥ дуо, икки буулдьа биир үүккэ. Итэҕэйбэккин? Чэ, чиэппэр арыгыга сакалааттаһыах уонна баран көрүөх. Л. Габышев. Чиэппэр кумааҕы эргэр. — лиис кумааҕы түөрт гыммыт биирэ. ☉ Четверть листа бумаги
Суруксут чиэппэр кумааҕыга суруллубут суругу ааҕар. А. Софронов
Хаамыра күлүүһүн тыаһа хачыгыраатын кытта, чиэппэр кумааҕы тутуурдаах надзиратель …… түрмэ начаалынньыгын кытта көтөн түстүлэр. И. Никифоров
Дорооболоһон баран, чиэппэр кумааҕыны биэрдэ. М. Доҕордуурап. Чиэппэр күүстээх эргэр. — былыргы кэпсээннэргэ этиллэринэн, сүүрбэ биэс бууту, билиҥҥинэн түөрт сүүс киилэттэн тахсаны көтөҕөр-сүгэр күүстээх киһи. ☉ По преданиям: человек, способный поднимать тяжесть в двадцать пять пудов — больше четырёхсот килограмм
Барыларын баһыйбыт, тэҥнээх көстүбэккэ соҕотоҕун тэлэкэчийбит Сыллай Луха Бэһиэлэйэп чиэппэр күүстээх киһи. Амма Аччыгыйа
— Ити үлүгэрдээх үөл тиит сэргэ сүүрбэ биэс буут баҕас баара эрэл. — Ол аата, Сэмэммит, былыргы мээрэйинэн, чиэппэр күүстээх буоларыгар тиийэр, ээ? Э. Соколов
Үөрэҕэ суох уонна дьадаҥы, аҥалатыҥы Кэлэҕэй Ньукуус чиэппэр күүстээх эбитэ диэн буолар. «ХС». Чиэппэр сир эргэр. — биир күрүө ходуһа сир түөрт гыммыт биирэ (ортотунан сэттэ уон биэс — сүүс бугул кэлэр сирэ). ☉ Надельный пай покосных угодий, равный одной четвертой күрүө, который давал семьдесят пять — сто копен сена
Кыра Уйбаан, Эрдэлиир Миитэрэй курдук ааттаах охсооччулардаах буоланнар, сир үс чиэппэрин «дэбиэринэйдэр» охсон килэһитэн кэбистилэр. Амма Аччыгыйа
[Ньукуус:] Ээ, үс чиэппэр сирдээхпит үүммэккэ дьэ иэдэттэ. Эрилик Эристиин
Аҕыс уон икки ыал оһумуой, чиэппэр сиринэн эрэ туһаналлар. М. Доҕордуурап. Чиэппэр чэй эргэр. — былыргы билииккэ чэй түөрт гыммыт биирэ. ☉ Четверть плиточного чая
Хоноһо чиэппэр чэйи сулбу тардан таһааран дьиэлээх дьахтарга туттаран кэбистэ. Болот Боотур
Ити атыыһыт биһиэхэ үлэбит иһин биирдии чиэппэр чэйи, биирдии баайыы сэбирдэх табаҕы биэриэх буолбута. С. Никифоров
Миигин биир чиэппэр чэйинэн, биир киилэ арыынан бириэмийэлээтилэр. Ф. Софронов