Якутские буквы:

Русский → Якутский

б

см. бы.

бы, б

частица
буоллар, эбитэ буоллар
ты бы отдохнул - сынньанарыҥ буоллар

бы

частица
1. Этэ. Ты бы подождал - эн күүтүөн этэ. 2... киһи,... киһи ньии. Купить бы - атыыласпыт киһи ньии. Увидеть бы - көрбүт киһи

бы

частица разг. буоллар... этэ, эбитэ буоллар, буоллар; если бы не дождь, мы бы уехали самыыр түспэтэҕэ буоллар, биһиги барыах этибит; ты бы отдохнул немного эн кыратык сынньана түһэриҥ эбитэ буоллар.

ВКП(б)

(Всесоюзная Коммунистическая партия (большевиков)) БСК(б)П (БүтунСоюз-тааь,ы Коммунистическай (большевик) партия) (ССКП XIX съезкэ диэри аата).

во что бы то ни стало

нареч
туох да буолтун иһин

как бы

частица
сэрэнэри көрдөрөр. Как бы не опоздать - хойутаабатах киһи. Как бы не сломалось - алдьамматар ханнык

Якутский → Якутский

б

  1. Саха алпаабытын иккис буукубатын аата. Вторая буква якутского алфавита
    Табаарыс буукубалар! Дакылаакка киирдэххэ итэҕэс улахан. Бэл Б, В иккини Арааран билбэттэр. Ол оннук уолаттар Бу манна бааллар. П. Тобуруокап
  2. тыл үөр. Үөһээ уонна аллараа уос икки ардынан быыһылыыр ньиргиэрдээх бүтэй дорҕоон. Двугубной щелевой звонкий согласный
    Б – М дорҕооннор аралдьыһыылара саха тылын түөлбэлэригэр балачча биллэрдик тарҕаммыт. ВМС СДО
    Бүтэй дорҕооннору ырытыыга ньиргиэрдээҕин, ньиргиэрэ суоҕун, пааралаһарын, паараласпатын этиллэр. Холобур: б – ньиргиэрдээх пааралаһар бүтэй дорҕоон. ПНЕ СТ

баар э{б}ээт

эб. Абарыыны, хомойууну, аһыныыны, санаа түһүүтүн, сэмэлээһини уо. д. а. иэйиилээх сыһыаны көрдөрөр (ааспыт кэмнээх туохт. 2 с. кытта тут-лар). Выражает возмущение, огорчение, сожаление, печаль и т. п. эмоциональное отношение говорящего (употр. с ф. гл. прош
вр. во 2-м л.). Чэ, баҕар, эн миигин бырах даҕаны. Бу оҕоҕуттан тардыспатаҕыҥ баар эбээт! Амма Аччыгыйа
Соххор-доҕолоҥ сүмэтин Супту оборон түмүккүн Тус бэйэм баайым диэн Суодуйарыҥ баар эбээт! Эллэй
Бэйэм да олус наһаа кыһыппытым уонна тохтотоору хаһыытаабыттарыгар кыһамматаҕым эмиэ баар ээт. Амма Аччыгыйа


Еще переводы:

ласхаҕар

ласхаҕар (Якутский → Якутский)

д а ҕ. Л а сх а й бы т б ы һ ы ылаах, намыһах гынан баран толору эттээх кэтит баҕайы. Широкий и полный при малом росте (обычно о человеке). Л а с х а ҕ а р уҥуохтаах киһи
ср. бур. ласхагар ‘тучный; неуклюжий’

хамыйахтаа

хамыйахтаа (Якутский → Якутский)

туохт. Көтөн иһэн аллара түһүөхтүү элиэтээн баран, өрө көтөн таҕыс (хол., суору этэргэ). То плавно снижаться при полёте, как бы намереваясь приземлиться, то взмывать вверх (напр., о вороне)
Хамыйахтаата хаста да суор, Куолаһын иҥсэлээхтик куллурҕатта. С. Тарасов
Биир туох да улахан кырдьаҕас суор хамыйахтаан ааста. Б. Павлов
Халаахтаан, хамыйахтаан ааста Хара суор чардаакка кэлиигэ. «ХС»

налбаҕар

налбаҕар (Якутский → Якутский)

даҕ. Хаптаҕай, ньалбайбыт. Плоский, как бы сплющенный
Налбаҕар дьиэ. Налбаҕар бугул.  Төһө даҕаны кэтит, налбаҕар гына кутулунналлар да, үөһээҥҥи уонна алларааҥҥы перемычкалар ууну син биир быыһылаталлара. В. Яковлев. Наһаа улахан, омун наан эттэххэ, омук оҕотун налбаҕар ту у т х а й ы һ а ры н с аҕа с у о л м и н с ы лдьар суолбар киирэн баран, төттөрү о й б у т. Н. Абыйчанин

ардьаҥалаа

ардьаҥалаа (Якутский → Якутский)

ардьай диэнтэн б. тэҥ көстүү

сэйбэҥнээ

сэйбэҥнээ (Якутский → Якутский)

сэйбэй диэнтэн б. тэҥ. көстүү.

тэйгэрэҥнээ

тэйгэрэҥнээ (Якутский → Якутский)

тэйгэй диэнтэн б. тэҥ. көстүү.

кустааһын

кустааһын (Якутский → Якутский)

аат. Куһу бултааһын. Охота на уток
Атырдьах ыйыгар кустааһын көҥүллэнэр. АФС БЫ

маа

маа (Якутский → Якутский)

I
тыаһы үт. т. Ынах маҥырыырын үтүктэр тыл. Подражание мы чанию коровы
Ынах бөрөлөрү көрөөт, эмиэ торбоһун өйдүү биэрэн «маа» д иэ н маҥыраабыт. Суорун Омоллоон
Маа! — дииллэр ынахтар, Мээ! — д ии л л э р н ьирэйдэр. К. Туйаарыскай
«Маа» — маҥыраһа түспүттэрэ Үһүөн тэҥҥэ ол муҥнаахтар [ынахтар]. Этиллибэт хомолто күлүктэрэ Элэҥнииллэрэ харахта рыгар. А. Михайлов (тылб.)
II
маа (мааҕы) бэйэлээх көр бэйэлээх
Маа бэйэлээх саҥа бинсээгин кэбилэппит уолчаан уруккуттан уу баһар сиригэр …… сүүрэн киирдэ, бинсээгин уһулла, оллур-боллур таастарга умса бы рахта. И. Никифоров
[Уол] мааҕы бэйэлээх куобаҕын куоттаран күлүгүнээн иккиэйэҕин туран хаалаахтыыллар. КНЗ ТС; маа кубаҕай — олус кубархай дьүһүннээх. Очень бледный, бескровный
Кыыһа хараҕыттан уу-хаар б а һ а н , маа кубаҕай дьүһүнэ тэтэрэн уок ка баттаабыт курдук кытаран, өлөн-хаалан олороохтуур эбит. Н. Заболоцкай

хайаатар

хайаатар (Якутский → Русский)

хайаатар да (или даҕаны ) модальное словосочет. а) во что бы то ни стало, обязательно; онон , хайаатар даҕаны илдьэ барыам во что бы то ни стало я унесу (это) с собой; хайаатар да көмүскүөҕэ он обязательно защитит; б) как-никак; хайаатар да ыар үлэ как-никак, это тяжёлый труд.

саатар

саатар (Якутский → Русский)

модальное сл. выражает 1) усиление высказываемой мысли даже; саатар , эн аһыммаккын даже ты не жалеешь; 2) вынужденную уступку хоть, хотя бы, по крайней мере; саатар , табахта аҕал дай хоть табаку; 3) желательность действия пусть бы, хоть бы; бүгүн бүтэр диир , саатар сарсын буолбат говорит, сделай (это) сегодня,— хоть бы завтра (успеть); 4) эмоционально-экспрессивную оценку к тому же, вдобавок; как назло; саатар , хараҥата бэрт к тому же очень темно; саатар , испиискэбит да суох как назло и спичек нет # муҥ саатар по крайней мере, в крайнем случае; саатар эрэ а) с удовольствием, с радостью; б) пожалуйста, ради бога; оҕолор саатар эрэ оонньоотуннар ээ пожалуйста, пусть дети играют.