былаастан

Якутский → Якутский

былаастан

I
туохт. Былаастаах буол. ☉ Получить, заиметь власть
Сирдьиттэр уонна старейшиналар кэргэннэрин үтүөлэр (биллиилээхтэр) диэн ааттыыллара. Үтүөлэр бииһи талбыттарынан дьаһайар былаастаммыттара. КФП БАаДИ
II
туохт. Булкаастаах буол. ☉ Быть смешанным, разнородным
Бу маартан илин диэки тыата хоойдонон, ортотунан лиҥкинэспит тииттэри кытта туналҕан хатыҥ чараҥ былаастанан сыыйа өрө тахсан …… хаалар. Уустаах Избеков

былаас

I
былаа диэнтэн холб. туһ. Муҥ булсуспатын, Сор солбонуппатын, Алдьархай ааҥнаабатын, былаҕай былааспатын. Өксөкүлээх Өлөксөй
Чаччыынаны чаастанабын, Быыбарынайга былааһабын, Сэтээтэли сэргэстэһэбин. Суорун Омоллоон
Мин туран дьоҥҥо былааһабын. М. Доҕордуурап
Мутукчалаах боруода ортотугар тиит баһыйар, киниэхэ харыйа уонна эриэхэлээх мас (сыалаах) былааһаллар. МС МК
II
аат.
1. Судаарыстыбаны салайар быраап, политическай баһылыктааһын. ☉ Власть (политическая)
Үлэһит былааһын көмүскүөх буоламмыт, Үҥүүнү-ыстыыгы тутаммыт турбуппут. П. Ойуунускай
Сэбиэскэй былаас өрөгөйдөөбүтэ. Онтон ылата Максим Аммосов уонна Платон Ойуунускай албан ааттара күн аайы ааттанар буолбута. Амма Аччыгыйа
2. Киин уонна олохтоох былаас уорганнара. ☉ Власть (органы центральной и местной власти)
Былаас Дьокуускайдааҕы бэрэстэбиитэлинэн оробуочайдар дьокутааттарын сэбиэтэ буолар, ханнык да мантан атын тэрилтэлэр дьаһаллара сокуоннайынан ааҕыллыбат. Амма Аччыгыйа
Хас-хас былаас уларыйда. С. Ефремов
Дьадаҥы аймахха ходуһа бэрдин Сэбиэскэй былаас бысталаан биэрдэ. Эллэй
3. Кими-тугу эмэ салайар, дьаһайар быраап уонна кыах. ☉ Власть (право и возможность управления, распоряжения кем-чем-л.)
Былааскын үрдэппиккин, батараактары мунньахтан үүрбүккүн. С. Васильев
Бэйэҕэ эрэл, бэйэ кыаҕын иһинэн былаас баар. Бу икки сыл устата аҥардас институт кылаабынай архытыактарын дуоһунаһыгар олорон баһаам үлэни оҥордум. Н. Лугинов
Эбээннэр, эбэҥкилэр, чукчалар, дьүкээгирдэр ортолоругар биистэр баһылыктара бэйэлэрин былаастарын, сабыдыалларын ыһыкта иликтэрэ. И. Аргунов
◊ Былааска киир — судаарыстыбаны салайыыны саҕалаа, былааһы ыл. ☉ Взять власть, встать у власти. 1933 сыллаахха Германияҕа нацистар былааска киирбиттэрэ

тэлиэс-былаас

сыһ.
1. Көнөтө суохтук, түөрэҥэлээн, байааттаҥнаан ыла-ыла (хаамп, хамсан). ☉ Покачиваясь, пошатываясь (идти, лететь)
[Дааҕынай кыылым] Тэнтик-мунтук көппүт, Тэлиэс-былаас дайбаабыт. Өксөкүлээх Өлөксөй
[Хабылдьыйа Харытыана] тахсан тэлиэс-былаас хаамыталыыр. Күндэ
Баачыка холуочук тэлиэс-былаас дайбаан киирэр. И. Гоголев
2. көсп., кэпс. Толкуйа суох, толкуйдаабакка (хол., саҥар, дьаһай). ☉ Необдуманно, бестолково (напр., говорить, распоряжаться)
[Соҕотох бэйэтэ] тэлиэс-былаас хамаандалаабыт үлэтэ ыпсыыта кыттыбакка, кини мэлдьи туолката суох түбүк үөһэ түһэ сылдьар. «ХС»