прил
быыллаах, буордаах

прил. быыллаах, буордаах, куоп-пастаах; пыльная дорога быыллаах суол; пыльная буря буордаах силлиэ.

аспирация (үлэ кэмигэр дьиэ иһигэр үөскүүр быыллаах салгыны оботторон ылыы, салгынын чэбдигирдии. А. мэлийэр о. д. а. быыллаах үлэлэргэ киэнник туһаныллар.)

ж. 1. буурҕа, силлиэ; пыльная буря быыллаах буурҕа; поднялась буря силлиэ турда; 2. перен. (яркое проявление чувств) кыынньыы; буря восторга өрөгөй кыынньыы-та; # магнитная буря магнит бутулҕана.

скруббер (1. Сир баайдаах кумаҕы уунан сууйан (сайҕаан) туһалаах минералын байытарга аналлаах барабааннаах массыына; 2. Быыллаах салгыны уунан ибиирэн ыраастыыр аппараат.)

автодром, автомобиль полигона (автомобили боруобалаан, күрэх-тэһиннэрэн, салайарга үөрэнэн сүүрдэр сир, онно аналлаах тутуулар. А. суола түһүүлээх-тахсыылаах, уулаах-бада-рааннаах, оллурдаах-боллурдаах, быыллаах уо. д. а. анал мэһэйдэрдээх, массыынаны мунүтуур түргэнинэн ыытарга сөптөөх көнө балаһалаах.)

хаптай диэнтэн көстө түһүү. Тииҥ өрө куһугураан тахсан тиит чыпчаалын арыый анныгар тиийэн чөрөс гына олоро түстэ, хаптас гынан, кирийэн хаалла. Амма Аччыгыйа
Быыллаах буор суолга курсаннар бары хаптас гынан сыттылар. Н. Якутскай
Оҕолор бүтэй аннынан хаптас гынан дьиэлэр диэки сырсаллар. С. Федотов

аат. Дьиэттэн туспа эбэтэр сыһыары даҕаны тутуллубут малы-салы, аһы-үөлү о. д. а. уурарга анаммыт хоспох. ☉ Кладовка, кладовая
Урукку салаа саарбах тэрилэ, туһатыттан ааспыт кумааҕыта эҥин кутуллан сытар буордаах-быыллаах кыладыапката баар эбит этэ. Софр. Данилов
Мин көрдөхпүнэ, хас ыал ампаара, кыладыапката, дьиэтэ бүтүннүү орто сигэтинэн арааһынай таҥас уйата буолан турарга дылы дии. И. Семенов. Итини таһынан биир ампаары, биир кыладыапканы көһөрөн оҥорбуппут. ОМГ ЭСС

даҕ. Сырыынньа, биллэбиллибэттик намтаан барар (хол., сыыр). ☉ Пологий, отлогий, покатый (напр., о горке)
Иккиэн эргиллэн, саһарымтыйар бурдуктаах ньылбаа сыыр анныгар бачыгыраспыт дьиэлээх бөһүөлэги көрөн турдулар. Н. Габышев
◊ Ньылбаа <маҥан> сирэйдээх — үчүгэй, сырдык сэбэрэлээх киһини (үксүгэр дьахтары) ойуулуур эпиитэт. ☉ С ослепительно белой кожей лица (обычно о женщине)
Бөһүөлэк күһүҥҥү быыллаах-буордаах уулуссатынан уһун ньылбаа сирэйдээх курбууламмыт эдэр киһи тиэтэйэ-саарайа хааман иһэр буолара. С. Тарасов
Кэргэнэ Малааппыйа ньылбаа маҥан сирэйдээх, үрдүк субурхай муруннаах, уһун илиилээх-атахтаах нууччалыы көрүҥнээх дьахтар. Р. Кулаковскай

туохт.
1. Буордаах, быыллаах буол, буордуй (хол., уулусса, суол туһунан). ☉ Покрываться пылью, пылиться
Уулусса киһитэ малыйан, Бурҕайбат буорданан утуйбут. Оннооҕор, хормуоска сылайан, Куоракка уучуумпу тунуйбут. Күннүк Уурастыырап
2. Элбэх буор суураллан, будулхай өҥнөөх буол (өрүс, үрэх сайыҥҥы буордаах уутун туһунан). ☉ Становиться мутной (о воде рек во время второго летнего половодья)
Сай ортото Дьааҥы уута буорданар. Ону олохтоохтор «Булуус сыылбыт» эбэтэр «Куруҥ уута кэллэ» дииллэр. Багдарыын Сүлбэ
3. эргэр. Өлбүгэ (оттуур ходуһа) сирдэн. ☉ Иметь надел (покосный участок)
Оччугуй норуот эрэйдээх Онноманна Оҥкучах алаастар улаҕаларыгар Остуол саҕа ыһыыланан, Оччугуй лоскуй буорданан Олорбуттар этэ. Нор. ырыаһ.
4. Буорга киир, өл. ☉ Погибнуть, скончаться, умереть
[Бүөтүр:] Кулаак кутуруга буолар санаа суох. Оҕонньор бэйэтэ даҕаны «кутуруга-муоһа суох буорданыам» диир. Амма Аччыгыйа