Якутские буквы:

Якутский → Русский

быыпсай

уст. бывший; быыпсай кинээс бывший князёц (наслежный староста).

Якутский → Якутский

быыпсай

аат., эргэр., истор. Урут кинээһинэн эбэтэр кулубанан үлэлии сылдьыбыт киһи. ☉ Бывший (человек, ранее служивший старостой наслега или головой улуса)
«Эн, быыпсай, бу дьахтары көрө-истэ олор, кимиэхэ да атаҕастатыма», — диэн тылласта. Эрилик Эристиин
Дьөгүөрсэ Тырыҥкаайап быыпсай эмиэ аатыран чөрөйбүтэ. Н. Якутскай
Биһиги бэйэбит нэһилиэги салайыахпыт, бары быыпсайдар, чыыннар таҥнасталлар! Улуу өрөбөлүүссүйэ, үлэһит дьыалата өрөгөйдүөҕэ! А. Сыромятникова
◊ Быыпсай кинээс (кулуба) — быыпсай диэн курдук
Кини таһыгар быыпсай кинээс хараҕа суох Хаппытыан, торуоскатыгар сүүһүн өйөөн, бүк түспүт. Күннүк Уурастыырап
Баһыккалаах чугаһынан оннук биллиилээх киһини, нэһилиэк быыпсай кинээһэ Сэрбэкэ кырдьаҕаһы, билэллэрэ. Дьүөгэ Ааныстыырап

Еще переводы:

тохсуо

тохсуо (Якутский → Якутский)

хом. ахс. аат. Ким, туох эмэ тоҕус ахсааннааҕын бэлиэтиир тыл. ☉ Девятеро, вдевятером. [Быыпсай ойоҕо:] Тохсуолар дуу, үөдэн дуу… Суорун Омоллоон

туордат

туордат (Якутский → Якутский)

туордаа диэнтэн дьаһ
туһ. Быыпсай Байбал урукку кыра иэһигэр олоҕуран, Дьадаҥы Дьаакып баар-суох сүөһүтүн туордатар. Н. Заболоцкай

быччаах

быччаах (Якутский → Якутский)

аат., үөхс. Олус мэник, оройунан көрбүт оҕо. ☉ Пучеглазый шалун
«Киэр буол быччаах!» — Быыпсай Туораҥаны муҥур уһугар тиийдэҕинэ, ааттыыр аата. А. Сыромятникова

киэбирт

киэбирт (Якутский → Якутский)

киэбир диэнтэн дьаһ
туһ. Олус төбөҕөр ытыаран, олус киэбирдэн кэбистиҥ. Н. Лугинов
Быыпсай кулубалаах уолларын киэбирдэ соҕус Апполинарий диэн сүрэхтэппиттэр. ФЕВ УТУ

кулуба

кулуба (Якутский → Якутский)

аат., истор. Өрөбөлүүссүйэ иннинэ Саха сиригэр улуус быыбардаммыт баһылыга. ☉ До революции в Якутии улусный голова
[Баһылай:] Бии мааҥыан улууспут кулубатын холдьоҕон таһаарбыт үһүбүт, дьэ айдаан, саат! А. Софронов
Былыр күннээн кыыра сырыттахпына, биирдэ Кыычыкын кулуба ыҥыттаран ылбыта. Күннүк Уурастыырап
◊ Быыбарынай кулуба — быыбарынай диэн курдук
Сабардам онно, саҥа быыбарынай кулубанан талыллан, өрөгөйдөөн сылдьар кэмэ этэ. Болот Боотур
Быыпсай кулуба (кинээс) көр быыпсай. Быыпсай кулуба Былатыан Силэпсиэби көрсө түһэн: «Таҥараны билиммэт, тойоту ытыктаабат, олус ордуос оҕо үөскээбит үһүгүн!» — диэн хомуруйа саҥарбыт. Амма Аччыгыйа
[Михаил:] Миигин быыһаа, кыһылларга тиэрт, ама эн бандьыыттарга, быыпсай кулубаҕа, кулуба, кинээс уолаттарыгар оччо оннук олус күүскэ баайыллан сылдьаҕын дуо? С. Ефремов

нанас гын

нанас гын (Якутский → Якутский)

нанай диэнтэн көстө түһүү. Сиипсэп учуутал икки илиитин ыстаанын сиэбигэр уктан, нанас гына олоро түстэ. Бэс Дьарааһын
Быыпсай Аалтыыр таһыгар мөһүүрэлээх сымнаҕас олбоххо нанас гына түстэ. А. Сыромятникова

бакыс гын

бакыс гын (Якутский → Якутский)

бакый диэнтэн көстө түһүү. Быыпсай бакыс гынан, оронун кытыытыгар турда. А. Сыромятникова
Биир атах Бакыс гынна, Иккис атах Иэгэс гынна – Умса баран, Охто сыстым; Инним диэки Дьулустум. АТП ОАаММӨС

боллороҥноо

боллороҥноо (Якутский → Якутский)

дьүһ. туохт. Уоскун биир кэм бытааннык хамсат (хол., улахан, халыҥ уостаах киһи туһунан). ☉ Делать равномерно повторяющиеся движения губами (о человеке с толстыми, большими губами)
Быыпсай уоһа боллороҥнуу олорор. А. Сыромятникова

көлөһүннээх

көлөһүннээх (Якутский → Якутский)

даҕ.
1. Көлөһүн күннээх, дохуоттаах. ☉ Имеющий оплачиваемый труд, трудодень
Оҕом көлөһүннээх киһи буолан, арааһы аһаан эрдэхпин! Амма Аччыгыйа
[Быыпсай:] Ээ, ол эн сэттэлээх кыыһыҥ көлөһүннээх үһү дуу? Суорун Омоллоон
Оо, көлөһүннээх аххан киһи — туспа ыал буоллар дьоллоноохтуо этэ. Болот Боотур

көөһөкүс гын

көөһөкүс гын (Якутский → Якутский)

көөһөй диэнтэн көстө түһүү. Уол аан аһан биэртин кэннэ Быыпсай Сүөдэр көөһөкүс гына көтөн түһэр. Эрилик Эристиин
Кулуба көхөттөн сонноох бэргэһэтин харбаан ылан кэтэн хаччыгынаста уонна таһырдьа көөһөкүс гынна. И. Гоголев