Якутские буквы:

Якутский → Русский

бэргээ=

1) усиливаться (о боли); прогрессировать (о болезни); ыарыыта бэргээбит боль усилилась, боль возросла; кэлэҕэйэ бэргээбит он стал ещё больше заикаться; 2) перен. разг. увеличиваться; алдьаммыта бэргээбит дырка увеличилась.

Якутский → Английский

бэргээ=

v. to become worse (of a disease), be aggravated; бэргэт= v. to make worse, to aggravate

Якутский → Якутский

бэргээ

туохт.
1. Уруккутунааҕар өссө күүһүр, улаат; улаатан, күүһүрэн ис (хол., ыарыы туһунан). Усиливаться (о боли), прогрессировать (о болезни)
[Огдоос:] Соруйан ыарыйда быһыылаах, киэһэтин тииһигэр, киһини атаҕыргыыр. Бэҕэһээ Ньолоох уола кэлэригэр бэргээн буорайа сыспыта. А. Софронов
[Сандаарка:] Чокуурап диэн табаарыс бүгүн миигин улаханнык атаҕастаата, бэйэм ыарыһах эрэйдээх, ол кэнниттэн бэргээн бүгүн нэһиилэ сылдьабын. С. Ефремов
Эмп бөҕөнөн эмтии сатаабыттара даҕаны, бэйэм аанньа харыстаммаккабын үтүөрэ-үтүөрэ хат бэргээн, ыарыым кыайан ааспакка эппэр-хааммар дириҥник иҥэн хаалбыта. Н. Лугинов
2. көсп., кэпс. Бааргынааҕар өссө күүһүр, улаат (алдьаныы, мөккүөр о. д. а. тустарынан). Увеличиваться, усиливаться, распаляться
Дьахталлар күлэллэрэ дьэ ордук бэргээтэ, онтон буойсубута буолан утары сапсыммахтастылар. Амма Аччыгыйа
Мөккүөр бүтүөхтээҕэр өссө ордук бэргээбит быһыылаах. Саҥа-иҥэ учительскай ааныгар улам чугаһаан кэллэ. Софр. Данилов
Ыгылыннаҕына кини [Киргиэлэй] тардыалатара эбии бэргиир. Н. Заболоцкай


Еще переводы:

бүрүүстүгүр

бүрүүстүгүр (Якутский → Якутский)

тииһигир диэн курдук
«Бүрүүстүгүрэн бэргээн сытар, Онон кыайан кэпсэтэр кыаҕа суох»,— диэтилэр. Н. Лугинов

кымньыырҕат

кымньыырҕат (Якутский → Якутский)

туохт. Ыарытый, бэргээ (ыарыһаҕы, оҕону этэргэ: атын киһи кэлэрин биттэнэн ыарыыта күүһүрэрин туһунан). Испытывать ухудшение самочувствия, усиление, нарастание болезненного состояния (о человеке — напр., о ребенке, к-рый предчувствует прибытие постороннего лица). Эһэбит кымньыырҕатан олус бэргээтэ

кирииргээ

кирииргээ (Якутский → Якутский)

көр кириргээ
Кирдээх киһи сылдьыбытыттан балык кирииргээтэ, өллө. ПЭК СЯЯ
Ыалдьа сытар киһи, кирииргээтэҕинэ, бэргиир. СГФ СКТ

обостриться

обостриться (Русский → Якутский)

сов. 1. (о чертах лица) уһуктан; лицо обострилось сирэйэ-хараҕа уһук-таммыт; 2. (стать восприимчивее) сытыырхай, кыраҕытый, чуордуй; зрение обострилось көрөрө кыраҕытыйбыт; 3. (ухудшиться) сытыырхай, бэргээ; процесс в лёгких обострился тыҥа ыарыыта бэргээтэ.

көйүргээ

көйүргээ (Якутский → Якутский)

туохт. Бэргээ, тарҕан, эбии сэтэр (ыарыы туһунан). Усиливаться, прогрессировать, воспаляться, растравляться (о болезни, ране)
Бу хайыр таастаах сиргэ үгүс күн устата үүрдэххэ таба атаҕын өлөрөрө ханна барыай, бадараан ирбит кэмигэр улам бэргээн, көйүргээн адьас хаампат буолан хаалар. П. Егоров
Кырдьаҕас киһи дьарҕалара Көбөллөр ити кэмҥэ Тыаллаах, силбик күҥҥэ көйүргээн. «ХС»

аҕабыыттан

аҕабыыттан (Якутский → Якутский)

аҕабыыттаа диэнтэн бэй
туһ. [Силээхтэ Сэмэн:] Харчыта сүппүтүн биллэҕинэ, Бырдаахап кырдьаҕас аҕабыыттанар гына ыалдьара буолуо диэн сэрэх. Н. Неустроев
Ойууннанан да көрдүм, аҕабыыттанан да көрдүм. Улам бэргээн иһэбин. Амма Аччыгыйа

бодоор

бодоор (Якутский → Якутский)

туохт., кэпс. Кырдьан биитэр ыалдьан мөлтөө; кыаммат буол. Ослабевать из-за болезни или с возрастом; становиться немощным, неспособным делать что-л. самостоятельно. Ыарыыта бэргээн, бодоорон барбыта. Эн өтөрүнэн бодоорбот көрүҥнээххин
Ол кэмҥэ Бадыам оҕонньор кырдьан, бодоорон барбыт. Саха сэһ. I

муҥан

муҥан (Якутский → Якутский)

көр муҥатый
«Дьэ аны хас сыл барабын», — диэн оҕонньор муҥа нар быһыылаахтык саҥарбыта. Софр. Данилов
Бу сарсыарда тахсыбытым Оппуоһа сордоох бэргээн сытар эбит. Бүгүн быһа муҥанан, ону-маны кэпсээн, ытаан таҕыста. «ХС»

тииһиктээ

тииһиктээ (Якутский → Якутский)

туохт. Быстах кэмҥэ таарымта курдук бэргээ, күүһүр (ыарыы туһунан). Усилиться, разыграться, стать сильнее (о приступе боли). Киэһэнэн тииһим тииһиктиир
Ыты, тыла эмтээх диэн, эмээхситтэр атахтара тииһиктээтэҕинэ, бааһырдаҕына, салатар этилэр. ФДМ БМК

туох сатанатай{ доҕор}

туох сатанатай{ доҕор} (Якутский → Якутский)

туох баҕайытай доҕор диэн курдук
«Туох сатанатай, күн аайы ардах да ардах! Күн аайы бэргээн иһэр быһыылаах. Туох сатанатай доҕор, ситэри...» — аны хараҕын кытта үөхсэн «айыыны» этэ сыһан иһэн тохтоото. Д. Таас