эта (ближайшая передняя) сторона; бэтэрээнэн барда он пошёл по этой стороне, этой стороной; бэтэрээттэн төннөөр ты возвращайся с этой стороны (далеко не ходи) # көрүөх бэтэрээ өттүгэр в мгновенье ока.

аат. Бу (чугастааҕы, инники) өттө. ☉ Эта (ближайшая, передняя) сторона
Хайа бэтэрээ өттүнэн хаптаҕай, үрэх уута түһэр аппалаах. Н. Неустроев
Дэриэбинэ бэтэрээ өттүн диэки тумул үрдүгэр баар икки нууччалыы ампаар дьиэлэри тэйиччинэн биһилэх курдук иилэн ылан баран, ытыалыы сытар дьон көһүннүлэр. Эрилик Эристиин
Тумул бэтэрээ өттүгэр бачыгыраспыт хойуу дулҕалаах, кыра-кыра уу аһаҕастардаах намыһах хотоол харааран сытара. Н. Заболоцкай
♦ <Көрөн баран> чыпчылыйыах бэтэрээ өттүгэр (икки ардыгар) — олус түргэнник. ☉ Очень быстро, в мгновение ока
Орто Аан ийэ дойдуга, көрөн баран чыпчылыйыах бэтэрээ өттүгэр холбороҥ маҥан хочо ортоку туой киинигэр, алтан ньээкэтигэр кэлэн «тиҥ» гына түстэ. Саха фольк. Муустар ыпсыһа түстүлэр, кэтэспиттии, бэйэбэйэлэриттэн тирэнэн, хабырыстылар, буолунуо суох айылаахтык, чыпчылыйыах бэтэрээ өттүгэр тохтоон чугуйа түһэн ыллылар. П. Филиппов
Кэтириис суругу ылаат, бэҕэһээҥҥи дьиктиргээбитин өйдүү биэрэн чыпчылыйыах бэтэрээ өттүгэр араас ынырык санааны төбөтүгэр оҕустаран ылла. НС ОК
Көрүөх бэтэрээ өттүгэр көр <көрөн баран> чыпчылыйыах бэтэрээ өттүгэр (икки ардыгар). [Кыырт] көрүөх бэтэрээ өттүгэр, кус үрдүгэр баар буолла да, тыас тыаһа «тас» гына түһэрин кытта, кус бураллыбытынан сиргэ «тис» гына түстэ. Суорун Омоллоон
Хайдахтаах да күүстээх киһини көрүөх бэтэрээ өттүгэр буору харбатар дьикти тустуу албастарын ымпыктаан-чымпыктаан билэр саҥа учуутал секциятыгар Одьулуун ыччатын …… барыта суруйтарбыта. Е. Неймохов
Көрүөх бэтэрээ өттүгэр кимберлит боруодата кутуллубут бадьаата күөрэйэн тахсар. ДФС КК
Эҕирийиэх бэтэрээ өттүгэр көр эҕирий. [Чыычаах] Тыйыс-хара былыты Тэлэ тыыран, Этэн баран эҕирийиэх Бэтэрээ өттүгэр Элэс гынан Мүччү түһэн көппүтэ. Суорун Омоллоон
Атыттан мүччү ойон түстэ. Атын туора сиэтэн таһааран, [көнтөһүн] талах мутуга ииллэ. Тохтоон тыас иһиллээтэ. Ити барыта этэн баран эҕирийиэх бэтэрээ өттүгэр буолла. М. Доҕордуурап
Этиэх бэтэрээ өттүнэ (өттүгэр) көр эт. Биэс киһи этиэх бэтэрээ өттүнэ тоҕус атахтаах араҥас оҕустулар. Саха фольк. Чэбдик уостарын ньимиччи туттан, килбиктик мичээрдээбитинэн ааһа турда. Ити барыта сүрдээх сымсатык, нарыннык, этиэх бэтэрээ өттүгэр дөбөҥнүк буолла. Амма Аччыгыйа

аат дьөһ. Б и - риэмэни бэлиэтиир сорох ааттары, сорох аат туохтуурдары кытта хайааһын этиллибит кэм бүтүөн иннинэ оҥоһулларын көрдөрөр. ☉ С некоторыми именами, обозначающими время, и с отдельными причастиями употребляется при указании на то, что действие завершается до окончания указанного времени (до; до того, как)
«Уон мүнүүтэ бэтэрээ өттүнэ мантан халбарыйыаҥ да, бэйэҕиттэн бэйэҥ хоргутаар!» — киһи көмүстээх мөһөөччүгү кыбыммытынан хонтуора иһиттэн тахсан барар. Н. Якутскай
«А-а!» — диэн «тыыһыт» хаһыытыырын кытта, комендант биһикки ойон туруохпут бэтэрээ өттүнэн, тыы Никешиммитин илдьэ уҥуорун диэки ууну таарыйар-таарыйбатынан көтө турбута. Н. Якутскай
Оксана, эргиллэ түһээт, букетын харбаан ылбыта уонна этиэх бэтэрээ өттүнэ сибэкки иһиттэн сыгынньах гранатаны сулбу тардан таһааран, ударнигы төлө тардан баран, ибили бырахтарбын диэбиттии, илиитин өрө уммута. Суорун Омоллоон
Сарбаакын били киһини охсуох буолан эрдэҕинэ, киһитэ көрүөх бэтэрээ өттүнэ атыыһыты муннун тоҕо анньан кэбиһэн баран, сүүрэн кыырайа турбута. Д. Таас
△ -ыах сыһыарыылаах аат туохтууру кытта ситимэ үгүстүк олус түргэнник диэн суолталаах сомоҕо домох быһыытынан туттуллар. ☉ В сочетании с причастиями на -ыах часто употребляется как фразеологизм со значением «очень быстро, моментально»
Ол эрээри кинилэр [оҕолор] көрүөх бэтэрээ өттүнэ орто оскуоланы бүтэрдилэр, ыанньыксыт буоллулар, үлэһит аатырдылар. И. Данилов. Маны истэн баран: «Чыпчылыйыах бэтэрээ өттүнэ этэн баран, тэгилитиэх бэтэрээ өттүнэ [сүөһүлэри] түргэнник үүрэн-түрүйэн аҕалан кулуҥ, кыыһы ылан барыҥ!» — диэбит эмээхсин. Саха фольк.