Якутские буквы:

Якутский → Якутский

бүтэрээччи

аат. Туох эмэ үөрэҕи, оскуоланы бүтэрэр киһи (үөрэнээччи). Выпускник
Райкомолтан төлөпүөннээбиттэрэ. Быйыл оскуоланы бүтэрээччилэргэ бүтүн кылааһынан холкуоска тахсабыт диэн уураахта ылыннарыҥ диэн. Софр. Данилов

бүтэр

бүт диэнтэн дьаһ
туһ. Өрө дабайыыларын бүтэрэн, сис дьогдьоотун таҥнары атын аппа баһын диэки сыҕарыйан истилэр. Эрилик Эристиин
Өлөксөөс түөрт сыл үөрэнэн, Ленинградка медицинскэй институту бүтэрэн баран, анабылын ылан, дойдутугар, Саха сиригэр, баран испит. А. Бэрияк
Табаарыс начальник, мин пограничнай сулууспаны билбэппин, Байыаннай оскуоланы бүтэрбитим. Н. Якутскай
[Дьаамнаах эмээхсинэ:] Хата, билигин били үрүҥ тойотторо кэлэн тоҕо бассабыыгы эппэтигит диэн, дьэ, бүтэрэллэрэ буолуо. С. Ефремов

онон бүтэр

сыһыан холб. Саҥарааччы этэр санаатыгар бүтэһиктээх, утары этиллибэт диэн сыһыаннаһыыны көрдөрөр. Выражает окончательный, безапелляционный характер высказывания говорящего (и всё)
Иирсээҥҥэ булкуһума, онон бүтэр. Софр. Данилов
Хайдаҕа диэн туох кэлиэй: хамсаабаккын — онон бүтэр. «ХС»
Санитарка диэ — онон бүтэр. «Чолбон»

Якутский → Русский

бүтэр=

1) кончать, оканчивать, заканчивать; завершать; ааҕан бүтэр = прочитать; охсон бүтэр = кончить косить; оҥорон бүтэр = завершить своё дело; онус кылааһы бүтэр = окончить десятый класс; 2) истреблять, уничтожать; бу дойдуга бөрөнү бүтэрдилэр в этих краях истребили всех волков.


Еще переводы:

выпускник

выпускник (Русский → Якутский)

м. бүтэрээччи, бүтэрэн тахсааччы.

выпускник

выпускник (Русский → Якутский)

сущ
үөрэҕи бүтэрээччи (тиһэх кылааска, Курска үөрэнээччи)

сэнэт

сэнэт (Якутский → Якутский)

сэнээ диэнтэн дьаһ
туһ. [Кини] хайдах кытааппытын мин, сэнэппиккэ холунан ыйыталаһа барбатым. Амма Аччыгыйа
Коля дьоҥҥо сэнэтэрэ диэн — кини олус улгумуттан этэ. Н. Габышев
Саамай үрдүк үөрэхпит кыһатын бүтэрээччилэри сэнэтэр буоллахпытына, эгэ, орто үөрэх кыһаларын бүтэрбит ыччаппытыгар ким ымманыйыай? «Кыым»

устугастааһын

устугастааһын (Якутский → Якутский)

  1. Түптээн олорбокко кэлии-барыы. Переход с места на место, скитание
    Арыылаахтан, Кутанаттан, үөһэ этиллибитин курдук, онуһу бүтэрээччи ыччат устугастааһына элбэх. ПИО ТС
    Кэлэктиипкэ үлэттэн куотунуу, устугастааһын да баар. «Кыым»
    Үлэҕэ устугастааһын билигин да элбэх, сүрүн биричиинэнэн олохтоох каадыр олус аҕыйаҕа буолар. «ЭК»
  2. булт. Сындалҕаннаах уһун айантан сылайан-ыран, муус үрдүгэр олорсон устан айанныыр кустары ытыалааһын. Отстрел плывущих на льдине во время весеннего паводка перелётных птиц
    Саас, устугастааһын кэмигэр эр дьон үлэлэриттэн көҥүллэтэллэрэ. Далан
дастабырыанньа

дастабырыанньа (Якутский → Якутский)

аат. Туох эмэ дьиҥнээҕин, чахчытын туоһулуур, бигэргэтэр докумуон. Удостоверение
Түмүк-түмүк сирдэргэ кэллэҕинэ, кини ити дастабырыанньатын хайаан да көрдөрүөхтээх. Т. Сметанин
Массыынаны ыытар быраап …… суоппар дастабырыанньатын ылбыт эрэ киһиэхэ бэриллэр. СГПТ
Орто оскуоланы бүтэрээччилэр ачыстааты сэргэ тыа сирин араас идэтин баһылаабыттарын туоһулуур квалификационнай дастабырыанньаны ылар буолбуттар. «Кыым»

тэтэркэй

тэтэркэй (Якутский → Якутский)

даҕ.
1. Кытаран көстөр, кытархай. Румяный
Уруккута тэтэркэй имнээх төгүрүк сирэйэ кубарыйан баран хаптайан хаалбыкка дылы буолбут. Амма Аччыгыйа
Кыыс ыксаабытыттан, имнэрин хаана ордук тэтэрбит, сирэйэ ордук кэрэтийбит этэ. Н. Якутскай
[Глафира] икки имин хаана кэйэн, иэдэстэрэ буспут дьэдьэннии тэтэркэйдэр. Л. Попов
2. Чаҕылхай кыһыл биитэр оруосабайдыҥы кыһыл. Ярко-красный или розоватый
Тэтэркэй ырбаахы бэстэр быыстарынан элэҥнээтэ. М. Доҕордуурап
Онуһу бүтэрээччилэргэ хас биирдиилэригэр тэтэркэй оруоса сибэккилэри бэлэхтээтилэр. В. Тарабукин
[Күһүн] сааскылыы ньургуһун тыллыбыта, дьөлүһүөн уга маҥан, тэтэркэй сибэккилэммитэ. ДьДьДь

акылаат

акылаат (Якутский → Якутский)

I
аат.
1. тут. Тутуу (хол., дьиэ) турар олоҕо. Фундамент, основание сооружений, конструкций (напр., зданий)
[Кирилл:] Өйдөөтүм: акылаат түһэрэн эрэр эбиккит дии. Таайабын: улахан механизированнай хотоҥҥут акылаата дии. Л. Попов
Биригээдэ атын чилиэннэрэ барабыык акылаатын охсон, суон бэрэбинэлэри үрүт-үрдүгэр хатайдаан таһаараллар. Д. Таас
Көҥүс түгэҕиттэн биэс-алта миэтэрэ дириҥник аллара хаһан ыпсаран аҕыстыы хос эркиннээн, ампаардыы охсон акылааты түһэрбиттэрэ. С. Васильев
2. көсп. Туохха эмэ төрүт, тирэх буолар көстүү. Фундамент (база, основа чего-л.)
Оҕолорбут, чэйиҥ, кытаатыҥ, Ууруҥ олохпут акылаатын. С. Васильев
Тыылга ордук күүркэйэн үлэлээн, кыайыы бөҕө акылаатын түһэрсэргэ күүс-көмө буолуу соруга турар. Г. Колесов
Билсии бөҕө акылаата ууруллубутун кэннэ, кэлбит хоноһо кус оҕолоох уулары, куруппааскылаах сирдэри аргыый, «олоруохтааҕар» сураспыта буолла. Н. Заболоцкай
II
аат. Дуоһунаһынан, идэнэн, категориянан о. д. а. көрөн быһыллыбыт ыйдааҕы харчынан төлөбүр кээмэйэ, хамнас. Оклад (зарплата)
Норуот хаһаайыстыбатын производственнай салааларыгар орто хамнастаах үлэһиттэр акылааттара улааттылар. И. Аргунов
Уоппуска төлөбүрүн кээмэйэ үөрэҕи бүтэрээччигэ иҥэриллибит идэтин таһынан эрэсэрээтигэр, эбэтэр дуоһунастаах акылаатыгар олоҕуран быһаарыллар. «Кыым»

хаһаайка

хаһаайка (Якутский → Якутский)

аат.
1. Дьиэ кэргэн ийэтэ. То же, что мать семейства, хозяйка дома
Айан дьоно тордоххо эйэҕэс хаһаайканы уонна элбэх оҕону көрүстүлэр. Н. Заболоцкай
Ыалдьыттар бары мустубуттарын кэннэ даача хаһаайката Надежда Дмитриевна мааны остуолугар ыҥырда. А. Николаев
Даайыстаах, дьиэлээх хаһаайканы кытта уопсай тылы булан, биир сүбэнэн сүрдээх үчүгэйдик олордулар. МСС ДЭ
2. Дьиэни (атын да хаһаайыстыбаны) көрөн-истэн, дьаһайан олорор дьахтар. Женщина, ведущая домашнее (или другое) хозяйство
Бачча улахан дьиэҕэ Барытыгар хаһаайкабын, Бу иһит-хомуос эҥин Барытыгар баһылыкпын. Т. Сметанин
Бэйэм сааһым тухары остолобуой хаһаайкатабын. Р. Баҕатаайыскай
Лида туох да диэбит иһин үчүгэй хаһаайка. Түргэн туттуулаах, ыраас. ДС ААА
3. кэпс. Ханнык эмэ наҕараадаҕа тиксибит, наҕараада ылбыт дьахтар. Обладатель какого-л. почётного знака, награды
Бүтэрээччилэр ааттарыттан кылаас ыстаарастата, үрүҥ көмүс мэтээл хаһаайката Алёна Никитина эппиэт тылы эттэ. Т. Находкина
Дьиэ хаһаайката көр дьиэ I. Дьиэ хаһаайкаларын ортолоругар кулинария, иис, дьиэни көрүү-истии куруһуоктара тэриллибиттэрэ. «Ленин с.»

окончить

окончить (Русский → Якутский)

сов. что бүтэр.

закончить

закончить (Русский → Якутский)

сов. что бүтэр.