Якутские буквы:

Якутский → Якутский

бөҕөхсүй

туохт., кэпс.
1. Бөҕөх буол, аччыктыыр кэмҥэр аччыктаама, уһуннук аска кыһаныма. Долго быть сытым, не испытывать чувства голода. Мин эмис балыгы сиэн бөҕөхсүйбүппүн
2. Бөҕөх буол, эрэйдэнэртэн уурайан холкутуй (киһи санаатын туһунан этэргэ). Освобождаться от чувства безнадежности, сильной тревоги; становиться спокойным (о чувствах, душевном состоянии). Санаам бөҕөхсүйдэ
Кини ахтыыларын ааҕа олороҥҥун ол дьону ытыктыыр, умсугуйар санааҥ ордук күүһүрэр, кинилэр үрдүк, үтүө дьулуурдара, сырдык, кэскиллээх баҕалара утумнаммытынан дууһаҥ дуоһуйар, бөҕөхсүйэр. ФЕВ УТУ
Сөдүөркэ, эйиэхэ эркин курдук эрэнэбин, оҕолорум туһугар, ити аата, сүрэҕим-быарым бөҕөхсүйэр. Болот Боотур
3. Бөҕөх санаалан, туохха эмэ эрэмньилэн. Обретать в душе надежду на что-л.; быть спокойным относительно кого-чего-л.
Төһө да сордоннорбун, эрэйдэннэрбин кинибин санаатахпына бөҕөхсүйэрим. Суорун Омоллоон
Күөх сайыны кытта нуучча норуота Саха сиригэр көҥүл олох күнүн таһаарыа диэн Александр этиитин санаан, Маша бөҕөхсүйэр. М. Доҕордуурап
Аадаҥ обургу тимир быһыт тэлгэһэтин мүччү түстүм ини диэн арыый кэҥээн, бөҕөхсүйэ санаммыта. Күннүк Уурастыырап

Якутский → Русский

бөҕөхсүй=

1) чувствовать сытость, довольство; 2) перен. становиться увереннее, держаться увереннее; наһаа айманыма, бөҕөхсүй слишком не горюй, крепись.


Еще переводы:

бөҕөхсүйүү

бөҕөхсүйүү (Якутский → Якутский)

бөҕөхсүй диэнтэн хай
аата. Олус өлгөм үүнүүлээх ходуһаларынан бөҕөхсүйүү, дэлэмсийии итинтэн атын чахчылара бааллар. «Кыым»

бөҕөхсүтүн

бөҕөхсүтүн (Якутский → Якутский)

бөҕөхсүй диэнтэн бэй. туһ. Санаабын бөҕөхсүтүнэбин
Разведка түмүгүн ыстаапка астыммыт буолуохтаахтар диэн санааларын бөҕөхсүтүнэллэр. «ХС»

бөҕөхсүт

бөҕөхсүт (Якутский → Якутский)

бөҕөхсүй диэнтэн дьаһ. туһ. Бүгүҥҥү мунньахха кэпсэтии мин санаабын бөҕөхсүттэ
Максим санаатын бөҕөхсүтэн, эр хаанын ылынан, кэмниэ-кэнэҕэс суругу салгыы ааҕан барда. П. Филиппов

олоотос

олоотос (Якутский → Якутский)

олоотоо диэнтэн холб. туһ. Оччо утуйбут …… эрэйдээхтэр, Харахтарын хайа тардаат …… Ол-бу диэки олоотоһон кэбистилэр. П. Ойуунускай
Өлүү балыктарын сиэн бөҕөхсүйбүт ыттар муора диэкиттэн сытсымар ылан олоотоһоллор. С. Тумат

утумнан

утумнан (Якутский → Якутский)

утумнаа диэнтэн бэй
туһ. Өбүгэбит кэскиллээх үгэһэ утумнанна Көлүөнэттэн көлүөнэҕэ өрүү бэриллэн. М. Ефимов
Кинилэр үрдүк, үтүө дьулуурдара, сырдык, кэскиллээх баҕалара утумнаммытынан дууһаҥ дуоһуйар, бөҕөхсүйэр. ФЕВ УТУ
Ача. Эргэ саҥанан солбуллан, олох утумнанан иһэрин көрдөрөр айылҕа барахсан кэрэ көстүүтэ. «Кыым»

быттан

быттан (Якутский → Якутский)

быттаа диэнтэн бэй
туһ. Сүрэҕэ суох быттана-быттана аһаан аппаҥныыр. Күн ортото үлэтигэр алтахтыыр. «Чолбон»
Хайыы-үйэ өлүү балыктарын сиэн бөҕөхсүйбүт ыттар сорохторо муора диэкиттэн сыт-сымар ылан олоотоһоллор, сорохторо кэлин атахтарыгар олорон эрэ «быттаннаҕа» буолан илин атахтара биир кэм эйэҥэлэһэллэр, бууттарын хабыаланаллар. «ХС»

эрэх-турах

эрэх-турах (Якутский → Якутский)

сыһ. Туохха эмэ эрэнэрдээх, эрэмньилээх (буол, бөҕөхсүй). Спокойно, уверенно, сохраняя надежду (быть, оставаться)
Илиибэр хантан эрэ бэрт чиргэл күрүө тоһоҕото баар буола түспүтүгэр хайдах эрэ эрэх-турах сананан ыллым. Н. Заболоцкай
Маннык киһини кытта бииргэ үлэлиир да үчүгэй, киһи бэйэтин хайдах эрэ эрэх-турах сананар. М. Чооруоһап
Эн барыстаргын эрэх-турах хаалыах этим. Болот Боотур

эһиилги

эһиилги (Якутский → Якутский)

даҕ. Биир сылынан буолуохтаах (туох эмэ). Должный состояться в будущем году
«Эһиилги кэлэр дьылга сиэмэ гыныҥ, сиэн кэбиһимэҥ», — диэн эппиттэр. Саха фольк. Эһиилги дьыл баччатыгар эн биһикки көрсөбүт эрэ, көрсүбэппит эрэ. П. Ойуунускай
Эһиилги ыһыы тэрээһинэ ситиэхтээх. А. Абаҕыыныскай
Эһиилги бил баһын сиэм (диэбиккэ дылы) — олоҕо суох эрэнии. соотв. делить шкуру неубитого медведя
Эһиилги бил баһын сиэм этэ диэн бөҕөхсүйүө суох киһибин доҕор. А. Софронов

наҕыл

наҕыл (Якутский → Якутский)

  1. даҕ.
  2. Тиэтэйбэт, биир кэм холку майгылаах, холку. Спокойный, неторопливый (о человеке)
    Наҕыл киһи.  Кини аҕыйах саҥалаах, наҕыл, көрсүө, ол курдук иһиттэн ис киирбэх киһи этэ. Н. Заболоцкай
    Наҕыл дьон, кыыһырдахтарына тугу да билбэт буола кыыһыраллар. Г. Угаров
  3. Тиэтэлэ суох холкутук буолар, оҥоһуллар, бытаан. Медленный, неспешный, происходящий длительно, спокойный (напр., о течении реки)
    Иккиэн туох эрэ наадалааҕы кэпсэтэ-кэпсэтэ, наҕыл баҕайытык табахтаатылар. А. Софронов
    Дьэ бу мин иннибэр наҕыл сүүрүктээх уһун синньигэс Ытык күөл, …… аа-дьуо килбэһийэ сыттаҕа. А. Бэрияк
    Наҕыл, итии ардах түһэн бырылатар. М. Доҕордуурап
  4. Симиктик, намыыннык иһиллэр (куолас, тыас туһунан). Тихий, нежный, слабо звучащий (о голосе, звуке)
    Кэтириис эмээхсин кэрэ, наҕыл куолаһынан лыҥкынатан кэбистэ. Амма Ач чыгыйа. Наҕыл хомус тыаһын курдук Нуурал киэһэ наскыйда. И. Гоголев
    Мыычаар оҕонньор да олоҕун туһунан кэпсээнэ онно сөп түбэһиннэрбиттии наҕыл, хайдах эрэ сибигинэйэ быластаан иһиллэргэ дылы гынар. Н. Тобуруокап
  5. Нус бааччы, нуурал. Безмятежный, спокойный, тихий (вечер, день)
    Бу наҕыл чуумпу киэһэ дьикти ырыа кэрэкий тыл ларыныы миигин кууспут. Далан
    Иван уус хоһоон таһааран сайыҥҥы наҕыл киэһэ чуумпу салгынын сатарытан барда. М. Доҕордуурап
    Муус устар ый ичигэс наҕыл күннэрэ. Дьүөгэ Ааныстыырап
  6. аат суолт. Холку, нус-хас быһыы, тиэтэйбэт буолуу. Состояние покоя, спокойствия, неторопливости
    Мин бүгүн бу манна тураммын Наҕылы олус да суохтаатым. С. Данилов
    Миитэрэй аны олус наҕылыгар түстэ. Н. Заболоцкай
    Мин наҕылбыттан кини хайдах эрэ бөҕөхсүйэр, к э п с э эм м и н и с т и э ҕэ д и э н эрэнэр быһыылаах. М. Доҕордуурап
    Киһи ити үлүгэргэ ыксыах да курдуга, оттон кини наҕыла киирбитэ сүрдээх. П. Филиппов