астын диэнтэн х-ччы аата
Бүгүҥҥүнэн астынааччы Бүппүт киһи ааттанааччы, Туругурдун эһиилги, Туругурдун инники! П. Тобуруокап

сыһ. Биир сыл ааспытын кэннэ, биир сылы аһаран баран. ☉ Через год, спустя год. Эһиилгитигэр кинилэр куоракка көһөн киирбиттэрэ

бытарыт диэнтэн хай
аата. Эһиилгиттэн ыла оҕуруот ыһыытыгар бытарытыыны суох оҥоруохха наада. В. Яковлев
Бытарытыыны суох оҥорор сыалтан саҥа саҕаланар объектар ахсааннара улаханнык аччатылынна. «Кыым»

туохт. Тугу эмэ төлөбүр иһин туһанарга биэр. ☉ Сдавать что-л. в аренду, внаем
Дьиэ иһигэр дьон элбэхтэр эбит, сорохтор сир куортамныыллар, сорохтор эһиилги сүөһү айаҕар кэпсэтэллэр. МНН. Куоракка баччааҥҥа диэри үлэлээн илистибэккэ олорбутум. Дьону түһэрэн, хос куортамнаан. А. Федоров

1. сыһ. Кэлэр сылга, биир сылынан. ☉ В будущем году, на будущий год
   Эһиил эмиэ көрсөргө үлэсиһэн кэбиһиэҕиҥ. Күннүк Уурастыырап
   Эһиил собуот тутуллуоҕа бу балааккаҥ оннугар. Баал Хабырыыс
   Кэлбитиҥ буоллар хаҥкылыырга үөрэтиэм этэ. — Чэ, эһиил үөрэтээр. Н. Лугинов
2. аат. суолт. Кэлэр сыл. ☉ Будущий год. Бу сонуогу эһиилгигэ хаалларбыттар. Эһиилгиттэн үрдүк үөрэххэ туттарсыам
   □ Сарсын эмиэ сарсыҥҥыны, Өйүүн эмиэ өйүүҥҥүнү, Эһиил эмиэ эһиилгини Күүтүөхтэрэ дьон бары, Күүтүөхтэрэ саҥаны. П. Тобуруокап. Эһиилигэр 1942 сыллаахха Эллэй бэйэтэ Сэбиэскэй Аармыйа кэккэтигэр ыҥырыллыбыта. Софр. Данилов
   ◊ Онно (онтон) эһиил (эһиилгэ диэри) — икки сылынан, икки сыл буолан баран. ☉ Через два года
   Кэтириис эһиил дуу, онно эһиилигэр дуу тиийиэхтээх. «ХС»
   Баҕар эһиил, баҕар онтон эһиил бу кыракый алаас куулатыгар турар өтөх сыыһын мин адьас даҕаны булуом суоҕа. В. Гаврильева. Эһиилгэ диэри — кэлэр сылга диэри. ☉ До будущего года
   Эһиилгэ диэри, өссө эһиилгэ диэри буолуохтун, туйгун суоппар уонна мин үтүө аргыһым. Н. Заболоцкай
   ср. уйг. эсэн ‘будущий год’, якут. ол ‘этот’, сыл ‘год’

туохт. Иэс биэр. ☉ Давать кому-л. в долг, взаймы
Кирилл Васильевич дьоҥҥо харчы иэһиир, көрдөһүннэрбэт. Н. Габышев
Кини сүтүк чааһынан Кииллидэйгэ кэлэн эрэ баран истэн, улаханнык соһуйбута. Ол гынан баран, хата, дьон иэһээннэр, холкуоска үбэ төлөммүт буолан, ити дьыала Тэрэнтэй атын олоҕор соччо охсуо суох курдук буолууһугуттан холкуйбута. Д. Таас
Тиийиммэт-түгэммэт дьоҥҥо ас-үөл иэһээн баран, өлбүгэлэрин эһиилги үүнүүтүн, «куортамнаһан» кэбиһэллэрэ. И. Аргунов

аат. Эһиилги ыһыыга сири таҥастаан, хорутан, уоҕурдан о. д. а. бэлэмнэнии үлэни ыытыы. ☉ Подготовка, обработка почвы под пар (вспашка, очищение от сорняков, удобрение)
[Мотуруос] саҥа таҥаһын устан, эргэ хомуһуолун, ынах этэрбэһин кэтэн, паардааһын үлэтигэр эр дьону кытта тэҥҥэ суха тутта. Бэс Дьарааһын
[Дима] билигин уһун учаастакка паардааһыҥҥа сылдьара. С. Федотов
Паардааһыны ыытыыга тиэхиньикэ эргэ буолан, кыратык моһуогурдубут быһыылаах. ФП МХ

аат. Курааннаан үүнээйи үүммэккэ хоргуйуу, аччыктааһын. ☉ Голод из-за неурожая в засуху
Былыр-былыргыттан, аҕыйах сыл буолабуола, Саха сирин сут-кураан буулаан ааһыталыыр этэ. Амма Аччыгыйа
Урут баай баттала, сут-кураан саастарын тухары этирик түөстээбитэ. А. Сыромятникова
Эһиилгитигэр суткураан ордук суостаахтык сатыылаабыта. В. Протодьяконов

даҕ. Буола турар, ааһан эрэр (үксүгэр дьыл кэмнэрин туһунан). ☉ Нынешний, текущий (обычно о годе и его временах)
Быйылгы кыһыны ынаҕыттан туттубакка, хайдах да кыайан сыл тахсыа суох: иһэр чэйэ, тардар табаҕа, сиир бурдуга, өссө тардыытын харчыта, иэс төлөбүрэ. А. Софронов
«Быйылгы сылга кыайан төлөөбөтөх иэһим эһиилги баччаҕа сүүс бырыһыан үүнүөҕэ», — диигин эн манна. Амма Аччыгыйа
Икки моонньоҕон кэлэн түспүттэрин ытан ылан: «Хор, быйылгы көтөртөн амсайар киһи буоллум», — дии саныы-саныы, табахтыы олорбутум. Суорун Омоллоон

1. аҕыс диэнтэн үлл. ахс. аат.
   □ Аҕыстыы солкуобайы ааҕыстыбыт
   [Дьаакып:] Буут арыыга аҕыстыы сүүһү биэрэн баран, эһиилгитигэр уон алталыы сүүһүнэн ыларгар санааҥ туолумуна, ити мин «дьоллоох» иитимньибин туттаран ылан эбин, бай, тот! А. Софронов
   Айгыраабатын диэн эркинин аайы аҕыстыы баараҕай балтархай баҕаналардаах [Оруос баай дьиэтэ]. П. Ойуунускай
   Иван Баянов механизированнай звенота гектартан аҕыстыы кэриҥэ тоннаны үүннэрбитэ. П. Егоров
2. 8 төһө ахсаан аат суолт. (үксүгэр нор. поэз. тут-лар). ☉ В значении количественного числительного 8 (обычно употр. в нар
   поэз.). Тоҕустуу түптүрдээх түүнүктээх түрмэни Төлүтэ көппүтү, Аҕыстыы хаппахтаах хараҥа хаайыыны Хайыта тэппити, Манчаары туйгуну билэҕиэт, доҕоттоор? Амма Аччыгыйа