удачливый на арене состязаний; кини түһүлгэлээх тустуук ему везёт на ковре.

мест, притяж. наш, наша, наше; бу биһиэнэ это наше; биһиэнэ биһиэнин курдук нам не везёт.

проклинать, предавать проклятию; кырыыстаах кыраабытын курдук погов. как-будто проклял заклинатель (говорят, когда особенно не везёт или всё валится из рук).

даҕ. Сатанар, сатамньылаах, үчүгэй буолар, табыллар. ☉ Тот, которому всегда везёт, удачливый. Табаарыстара кинини олоххо табыллымтыа киһинэн ааҕаллар
□ Аркадий сүрдээх табыллымтыа архытыакта
Оҥорбут бырайыага барыта тутуллан иһэр. Н. Лугинов

несов. 1. кого-что тиэй, тас, тарт; 2. безл. кому, разг. (об удаче в чём-л.) табылын, сатан, дьоллон; ему везёт на охоте булка киниэнэ табыллар идэлээх, кини булка табыллар.

тард. солб. аат. Биир туох эмэ (хол., предмет) 1 сирэй элбэх ахсаан киэнэ буоларын көрдөрөр (биһиги +киэммит). ☉ Наш (притяж. мест.)
Былаас биһиэнэ буолуоҕа. Амма Аччыгыйа
Бастыҥа биһиэнэ эбит буоллаҕына, барбаҕа кимиэнэй? Амма Аччыгыйа
Кэлэр үйэ кыайыыта, Кэлэр кэскил — биһиэнэ. Күннүк Уурастыырап
Маҥнайгы аатамнай элэктэриичэскэй ыстаансыйа — биһиэнэ. И. Данилов
◊ Биһиэнэ биһиэнин курдук кэпс. — туох эмэ дьыала табыллыбатаҕына кэмсинэн, курутуйан этии. ☉ Нам все не везет
Буоллаҕа ол! Биһиэнэ биһиэнин курдук. Амма Аччыгыйа

аат., эргэр. Кийиит малын-салын ыҥыырдан барарыгар анаан күтүөт аҕата кийиит аҕатыгар бэлэхтээбит мааны тэрээһиннээх ата (аттара). ☉ Дар конным скотом от отца жениха отцу невесты: лошади, осёдланные в богатую сбрую, на которых невеста везёт свою кладь
Бу сир уһуллан тахсыбыт орой саалыттан, харамньы чаппарааҕын таҥнарыта ыйаталаабыт курдук, сиэрэй солко сэбирдэхтээх …… аҕыс салаалаах Аал Луук мас айгырыы үүнэн турар эбит. Суорун Омоллоон
ср. монг. харамэк ‘оплата за услугу’

1) попадать во что-л., на что-л., подо что-л.; оказываться где-л.; биһиги ардахха түбэстибит мы попали под дождь; иэдээҥҥэ түбэс = попасть в беду; хаайыыга түбэс = попасть в тюрьму; түбэһэ түс = а) попадать случайно куда-л., к кому-л.; б) перен. делать что-л. случайно; түбэһэ кэл = прийти случайно, но кстати; 2) попадаться, подворачиваться; үчүгэй кинигэ түбэстэ попалась хорошая книга; дьоло суохха сото таһа түбэһэр погов. неудачнику попадаются одни лытки (т. е. не везёт); 3) перен. разг. попадаться на чём-л. # туох түбэһиэх что попало; түбэ-һиэн иһин ко всему этому, ко всему прочему; в довершение всего; а тут ещё; хайа түбэһиэх как попало; ханна түбэһиэх куда попало; где попало.

тард. солб. аат. Маҥнайгы сирэй биир ахсаан киэнэ буоларын көрдөрөр (миэхэ сыһыаннаах, мин бэйэм гиэнэ). ☉ Мой, моя, моё
«— Миэнэ! — Миэнэ! — Суох, суох, эһиэнэ буолбатах — миэнэ!» — дэһэн охсуһан тунайдаспыттар. П. Ойуунускай
Ырыам миэнэ ыраах тиийдин, Сааскы үтүө Сарсыардаҕа Сайдан туран Сатараатын. Күннүк Уурастыырап
«Оттон атым? Ханнаный миэнэ улааным?» — диэн ба ран, соһуйбуттуу тула көрөбүн. Н. Заболоцкай
♦ Миэнэ миэнин курдук — мин эрэйдээх киэнэ наар аанньа (табыллыбат, туолбат) диэн бэйэни сэнэнэн этии. ☉ Мне, как всегда, не везёт (выражение, принижающее возможности говорящего)
Миэбэл ылыахпын баҕаартым, Миэнэ миэнин курдук буолла, Дьонум харчы ыыталларын Тоҕо эрэ уһаттылар. Күннүк Уурастыырап

1. союз, против, а, но, однако; уол ыллыыр , оттон кыыс истэр парень поёт, а девушка слушает; кимиэхэ да куһаҕаны оҥорбута суох , оттон олоҕор мэлдьи табыллыбат он никому плохого не делал, однако в жизни ему всегда не везёт; 2. в роли модального сл. выражает 1) угрозу, злое пожелание, обычно с модальными сл. бэйи, дьэ : оттон аны биирдэ кэлээр эрэ ! попробуй прийти ещё раз!; бэйи оттон , аҕыйах сылынан эһигини да көрүөхпүт ! ну погодите, поглядим мы на вас через пару лет!; дьэ оттон , сарсыҥҥы күн уүннүн ! ну держитесь, будет и завтрашний день!; 2) усиление высказываемого с оттенком возражения, укора и т. п. ведь, же; уж; кэлэр ини оттон ведь он придёт; оттон ыл эбээт бери уж; биирдэ сынньаннаҕым дии , оттон ! надо же мне отдохнуть хоть раз!; этиэххин оттон ! ну скажи же!