шашлык || шашлычный; шашлык үтэһэтэ шашлычный вертел, шампур.

обеспечивать, снабжать провизией, продуктами (в дорогу, на работу). үтэһэ рожон; вертел; үтэһэҕэ үөлүллүбүт мунду гольян, зажаренный на рожне # үтэһэтэ туолбут настал час расплаты.

чернеть, обугливаться слегка; подгорать; үөлүллүбүт эт кэриэҕирбит мясо на вертеле слегка обуглилось.

аат.
1. Сиикэй аһы (эти, балыгы о. д. а.) батары анньан уокка сырайан буһарарга аналлаах уһуктаах төбөлөөх синньигэс мас. ☉ Прут для жарения мяса или рыбы на открытом огне, рожон, вертел
Үөлүллүбүт мундуну үтэһэлэртэн сыыйан ылан сиэтилэр. Амма Аччыгыйа
Улахан тойотторго анаан, үтэһэлэргэ эт үөлбүттэр, чорооннорго арыылаах кымыс тарпыттар. Күннүк Уурастыырап
Мин даҕаны дуолан тайаҕы кытта кубаны биир отууга өлөрөн, биир үтэһэҕэ үөлэн, булчут ахсааныгар киирбит үөрүү үөһүгэр сыттым. Т. Сметанин
2. Биир үтэһэҕэ сөп буолан үөлүллэр эт эбэтэр балык. ☉ Куски мяса или рыбы, нанизанные на один рожон, вертел
Нөҥүө күнүгэр тууга хас да үтэһэ балык киирдэ. Онно үөрдэхпитин эриэхсит! Р. Баҕатаайыскай. Балтараа үтэһэ кэриҥэ күстэҕи хаптаран, онно кумахха кутаа оттон, үөлэн сиэтибит. В. Фёдоров
♦ Үтэһэтэ туолбут (туолуо, тостуо) итэҕ. — былыргы сахалар итэҕэллэринэн, ким эмэ аньыыта-харата олус элбээн, буруйга-сэмэҕэ тиксэр кэмэ кэлэр. ☉ Настал час расплаты для кого-л., быть настигнутым возмездием (букв. рожон его наполнился (сломался))
Бэйи, билигин бултаан эрэбин диэн киэбиримэ, баҕар үтэһэҥ тостуо. Амма Аччыгыйа
Хаспытын бу курдук батыһа сылдьан сордуур үһүгүөн. Эн даҕаны хаһан эрэ үтэһэҥ туолар баҕайыта ини! Н. Якутскай
[Маҕалай Мөрүөн:] Дьэ, оттон бэйикэй, хайдах эмэ үтэһэҕит тосторун көрөн өллөрбүн үчүгэй этэ. Уустаах Избеков
ср. др.-тюрк. сыш, тув. шиш ‘вертел’

1) имеющий кровь; с... кровью; итии хааннаах харамайдар теплокровные животные; 2) окровавленный; кровавый, испачканный в крови; хааннаах өрбөх окровавленная тряпка; үтүө эр үтэһэтэ хааннаах погов. у доброго молодца вертел в крови (т. е. он быстро готовит себе еду и поэтому ест даже полусырое); 3) имеющий какой-л. цвет лица, с... цветом лица; сырдык хааннаах светлолицый, со светлым лицом; арыы саһыл хааннаах киһи человек с ярким румянцем во всю щёку; кровь с молоком; 4) разг. имеющий какой-л. нрав, характер; с... нравом, характером; өһөс хааннаах киһи человек с упрямым характером; дохсун хааннаах (человек) крутого нрава # хааннаах хара көлөһүн а) то, что добыто или создано потом и кровью; б) труд; хааннаах хара ыт бран. кровавая собака, сущий пёс; хааннаах ыт тириитин курдук көр = разг. люто ненавидеть кого-л.