побуд. от күүр = 1) поднимать; вздымать; напрягать; былчыҥҥын күүрт = напрягать мышцы; 2) возбуждать, раздражать.

побуд. от өрүкүй = 1) взвихрить (пыль, снег); 2) вздымать, развевать (напр. густую лошадиную гриву); 3) перен. сильно возбуждать, волновать.

1) рыхлить; 2) поднимать, вздымать; быылы кебут= поднять пыль; 3) взбивать; бэриинэни көбүт = взбить перину; 4) перен. неодобр, ворошить, поднимать (старее, забытое).

дьүһ. туохт.
1. Бөгдөччү тутун, арҕаһыҥ түүтүн адаарыт, сахсат (үксүн кыыл, көтөр туһунан). ☉ Нахохлиться, ощетиниться, вздымать загривок (обычно о зверях и птицах)
Кини [хотой] мас төбөтүгэр тахсан дьохсойон олороро. Н. Якутскай
Тумул үрдүк маһыгар Туора үүммүт мутугар Турулуҥнуу одуулуу, Тугу эрэ толкуйдуу, Тураах кэлэн олорбут, Дьоһумсуйан дьохсойбут. Е. Васильев
Кинилэр эмискэ үлүгэр бөрө курдук киҥнэнэллэрэ, дьохсойуохтарынан дьохсойон, тиистэрин ырдьатан баран, бэйэ-бэйэлэригэр амырыыннык улуйсаллара. М. Горькай (тылб.)
2. Кимиэхэ эмэ кырыктан, ыгымсый, быыппаһын, охсуох курдук буол. ☉ Принимать воинственный вид, горячиться, петушиться
Оҕонньор сиэнин мастыйбыт тарбахтарынан санныттан харбаан ылла, охсуох курдук дьохсойон, хатан хаалбыт харытын күөрэтэн иһэн, төттөрү түһэрдэ уонна санньыйан олордо. М. Доҕордуурап
Оҕонньоро дьохсойуох курдугуттан Сэмэн кинини кытта аргыстаһан бииргэ барда. Д. Таас
бур. зохсо

туохт.
1. Өрө бурҕатан таһаар, холоруктуу ытый (буору, буруону, хаары о. д. а. этэргэ). ☉ Взвихривать, поднимать клубами что-л. (о ветре)
Сылгылар хаһыҥырыы үргэннэр — Харахтарын тиэрэ көрөн, Хантаһыйа илгистэн, Хаары өрүкүтэн Хара тыаҕа ыстаннылар. Күннүк Уурастыырап
Биһиги тааҥкаларбыт ыта-ыта, хара күдэни өрүкүтэн, баран испиттэрэ. ССС
2. Тэлимнэт, тэлимнэтэ хамсат (хол., сылгы сиэлин). ☉ Вздымать, развевать что-л. (напр., густую лошадиную гриву — о ветре)
Ат сылгы барахсан, Уһун субурҕа кутуругун субурутан, Өрүү көмүс көҕүлүн өрүкүтэн кэллэ. П. Ядрихинскай
Хойуу куударалаах баттаҕын сиккиэр тыал өрүкүтэр. М. Доҕордуурап
3. көсп. Олус күүркэт, күүрт, долгут. ☉ Сильно возбуждать, волновать
Буолаары турар мүччүргэннээх тыҥааһыннар бу күннэргэ дьон өйүн-санаатын барытын өрүкүттүлэр. Болот Боотур
Миигин биллибэт дьылҕам саргыта Угуйан сүрэхпин өрүкүтэр. И. Чаҕылҕан

туохт.
1. Сахсатан биэр, көпсөркөй гын (туох эмэ чиҥи — үксүн буору). ☉ Рыхлить, разрыхлять, делать неплотным (напр., почву)
Уу кутара, сыыс от ыраастыыра, буор көбүтэрэ. И. Федосеев
Ото саҥа бытыгырыырын кытта, эрээттэр икки ардыларынааҕы буору көбүтэллэр. КВА Б
2. Тугу эмэ (хол., быылы) хамсатан өрүкүт, өрө көтүт. ☉ Поднимать, взметать, вздымать вверх (напр., пыль)
Быылы көбүттэ. — Кураанах уһаат тиҥкинээн-таҥкынаан, Көстөөх сиртэн көҕөнү көтүтэн, Көппөҕү көбүтэн, Суол дьонун соһутан, суостаах сурахтанан, Сулукучуйан истэ. В. Чиряев
Аҥыр бадарааны көбүтэр. Р. Кулаковскай
3. Оргууй охсуолаан, өрүтэ тутан, көпсөтөн, сымнатан биэр (хол., сыттыгы). ☉ Легкими ударами взбивать, делать мягким, пышным (напр., подушку)
Эн турар буоларыҥ мин таспар, Тайанар этиҥ мин кырабааппар, Сыттанар сыттыкпын көбүтэриҥ, Саптынар суорҕаммын көннөрөрүҥ. Л. Попов
Хаҥас диэкиттэн утуйар бэриинэтин аҕалан, уҥа ороҥҥо көбүтэн тэлгэттэ. Күндэ
«Айаа-айа!» — диэтэ уонна оронугар саппырдаан тиийэн, сыттыгын көбүтэ түһээт, улаҕа диэки хайыһан сытта. П. Аввакумов
4. көсп. Күөдьүт, күүһүрт (туох эмэ умуллан, умнуллан, мөлтөөн эрэри). ☉ Разжигать, усиливать (что-л. остывающее, гаснущее, потаенное)
Өһөн эрэр чоҕу көбүттэ уонна күөттээн эрэр курдук үрэн сирилэппитинэн барда. Р. Кулаковскай
Саха топонимикатыгар Томскай учуонайа К.Ф. Гриценко кандидатскай диссертацияны көмүскээн, олохтоох ааптардар интэриэстэрин өссө ордук көбүттэ. Багдарыын Сүлбэ
Саһыарбыт тапталбын көбүтэн Ыраахтан суруйа сатыырым, Эстибит эрэлбин көҕүтэн Илэ да, түүлбэр да саныырым. Дьуон Дьаҥылы
5. көсп. Көҕүт, төрүттээ, үөскэт. ☉ Вызвать, возбудить, породить
Кокцидиоз диэн биир килиэккэлээх микроорганизм көбүтэр ыарыыта. ДьСИи
Айылҕаҕа анаммыт сүрэҕи-быары сайан киирэр дьоҕус лоскуйдар сырдык иэйиини, дириҥ чувствоны көбүтэллэринэн ордук тиийимтиэлэр. ФЕВ УТУ
Идиэйэтигэр муҥура суох бэриммитэ бэрдинэн бэйэтигэр ытыктабылы киһиэхэ көбүтэр. Л. Толстой (тылб.)
6. көсп., сөбүлээб. Урут буолбуту, умнуллубуту эмиэ хат сөргүтэн, эргитэн таһаар. ☉ Ворошить, вновь поднимать старое, забытое
Холкуоһу куорҕаллаан, холкуос үбүн ыһан, дьон бөҕөнү сэрии саҕана аччыктаппыт, сутаппыт киһи. Оннук киһини көбүтэргэ ким эһигини киктэ? Далан
Онон былырыын көрүллүбүт барадабыастар дьыалаларын, быһаарыллыбытын быһыытынан, хат көбүтэр наадата суох. «ХС»
Кэлэн хас да хонон баран, Дубровскай дьыаланы көбүтэн көрүөн баҕарбыта. А. Пушкин (тылб.)
◊ Көбүтэр мас булт. — муҥха ийэтигэр баайыллар обургу хаптаһын, лоппунуок. ☉ Большой деревянный поплавок, прикрепляемый к верхней части мотни невода.