Якутские буквы:

Якутский → Якутский

өрүкүт

туохт.
1. Өрө бурҕатан таһаар, холоруктуу ытый (буору, буруону, хаары о. д. а. этэргэ). ☉ Взвихривать, поднимать клубами что-л. (о ветре)
Сылгылар хаһыҥырыы үргэннэр — Харахтарын тиэрэ көрөн, Хантаһыйа илгистэн, Хаары өрүкүтэн Хара тыаҕа ыстаннылар. Күннүк Уурастыырап
Биһиги тааҥкаларбыт ыта-ыта, хара күдэни өрүкүтэн, баран испиттэрэ. ССС
2. Тэлимнэт, тэлимнэтэ хамсат (хол., сылгы сиэлин). ☉ Вздымать, развевать что-л. (напр., густую лошадиную гриву — о ветре)
Ат сылгы барахсан, Уһун субурҕа кутуругун субурутан, Өрүү көмүс көҕүлүн өрүкүтэн кэллэ. П. Ядрихинскай
Хойуу куударалаах баттаҕын сиккиэр тыал өрүкүтэр. М. Доҕордуурап
3. көсп. Олус күүркэт, күүрт, долгут. ☉ Сильно возбуждать, волновать
Буолаары турар мүччүргэннээх тыҥааһыннар бу күннэргэ дьон өйүн-санаатын барытын өрүкүттүлэр. Болот Боотур
Миигин биллибэт дьылҕам саргыта Угуйан сүрэхпин өрүкүтэр. И. Чаҕылҕан

Якутский → Русский

өрүкүт=

побуд. от өрүкүй = 1) взвихрить (пыль, снег); 2) вздымать, развевать (напр. густую лошадиную гриву); 3) перен. сильно возбуждать, волновать.

Еще переводы:

вздымать

вздымать (Русский → Якутский)

несов. что өрүкүт, бурҕат (хол. буору).

взбудораживать

взбудораживать (Русский → Якутский)

несов., взбудоражить сов. кого-что, разг. аймаа, дьиэгэнит; өрүкүт.

өрүкүппэхтээ

өрүкүппэхтээ (Якутский → Якутский)

өрүкүт диэнтэн тиэт
көрүҥ. Бүлүү өрүс долгуннурбут. Балаһа балкыырдар кытыл кумаҕын өрүкүппэхтээн ыардык кырбыыллар. И. Гоголев

өрүкүтүү

өрүкүтүү (Якутский → Якутский)

өрүкүт диэнтэн хай
аата. Ас буһарар уорганнар ньиэрбинэй сибээстэригэр ас дьайарынааҕар арыгы букатын атын, аһары күүстээх өрүкүтүүлэри оҥорор. «Кыым»

бускуй

бускуй (Якутский → Якутский)

туохт. Буруону, паары хойуутук таһаар; хаары, буору өрүкүт. ☉ Обильно выпускать табачный дым; поднять массу снега, пыли
Болугур оҕонньор хамсатыгар табах уурунан тардан бускуйар. Н. Якутскай
Муустаах байҕал мууһунан-хаарынан бускуйар. «ХС»
Үөл титирик Өтүү курдук өрүллэр Тыаллара кыһыгыраабыттар, Буурҕалара бускуйбуттар. П. Тобуруокап

күдэннээ

күдэннээ (Якутский → Якутский)

туохт. Өрө көтүт, өрүкүт (хол., буору, быылы, хаары). ☉ Взвихрить, поднять (напр., пыль, снег)
Прокопий Семенович …… кыыл эһэ лаппаҕар төбөтүн өр сыалга киллэрэ сатыы олордо. Кыыл, хаары бурҕатан, ыһан, күдэннээн, тула кулахачыйар. Н. Заболоцкай
Көмнөх хаар күөдэл көттө, Күһүҥҥү тымныы Күдэннээн түстэ. И. Чаҕылҕан

оргут

оргут (Якутский → Якутский)

туохт.
1. Ууну уокка ууран кыынньар. ☉ Доводить до кипения, кипятить
Суоҕу-баары бэрийэн Солоҕунан оргутан, Сууйан-тараан, абырахтаан, Суорҕан, тэллэх оҥорбута. Күннүк Уурастыырап
Туустаах ууну улахан варницаларга оргутан маҥнайгы суортаах элбэх тууһу ылаллар. М. Доҕордуурап
2. көсп. Кими эмэ күүскэ өрүкүт, күүрт. ☉ Доводить кого-л. до высокой степени возбуждения, напряжения
Бу гынан баран, дьахтарга сымнаҕас, сылаас тылы этэн сүрэҕи өрүкүппэт, хааны оргуппат тоҥ киһи. П. Аввакумов
Кини арыт түрдэс гынар, Кини арыт тэнис гынар Хааһа, хааммын оргута, Хайаан миигин долгутар? Р. Баҕатаайыскай
3. көсп. Буору-сыыһы, быылы өрүкүт, өрө бурҕат. ☉ Поднимать клубами (пыль)
Оптуобус сүүрэр. Олус Үчүгэй, дьикти айан! Сүүрэр тимир страус Аас тураҥы оргутан. И. Гоголев
[Атыыр оҕус] Оттон тоҕу айаатаан Ойуур тыаны доргутар, Модьу муоһун буруустаан Буору өрө оргутар. Р. Баҕатаайыскай

күүрт

күүрт (Якутский → Якутский)

туохт.
1. Тыҥыы кытаатыннар (быччыҥнаргын). ☉ Сделать упругим, напрячь (мышцы)
[Сыллай] учууталга үҥсээри гыммыт оҕо муннугар томороон сутуругунан дуксуйар эбэтэр суон быччыҥын күүрдэн баран, харбатан чаҕытар. Амма Аччыгыйа
Юрий Семенович …… икки илиитин быччыҥнарын күүрдэн, тыыллаҥнаан ылла. Н. Лугинов
2. Адаарыт, туруор (хол., арҕас түүтүн). ☉ Ощетинить, поднять дыбом (шерсть)
[Ыт оҕото] ол ыт диэки үөрэн-көтөн сэлэкэччийэ сүүрбүтэ. Анарааҥҥыта арҕаһын түүтүн күүрдүбүтэ, хараҕын хаһылыччы көрбүтэ, муннун мырдыҥнаппыта, аһыытын ырдьаппыта. И. Федосеев
Хоруотааҥҥа кэлээт, адьырҕа эһэ арҕаһын түүтүн өрө күүрдүбүт, тылын салбаммыт, оттон сур бөрө аһыытын килэҥнэппит, кутуругун куймаҥнаппыт. «ХС»
3. көсп. Ким-эмэ санаатын өрө көтөх, өрүкүт; көҕүт, көбүт, тэптэрэн биэр. ☉ Поднимать настроение кому-л., возбуждать кого-л., воодушевлять кого-л. на что-л. Төрөөбүт айылҕа уйулҕаны хамсатар кэрэ көстүүлэрэ киһини күүрдэллэр. Н. Лугинов
Кини сүрэҕин туох эрэ улахан үөрүүлээх суол өрө күүртэ, хараҕар сырдык мичээри уматта. М. Доҕордуурап
Бу Казань университетын бүтэрбит улахан биллиилээх киһи бэйэ дойдутун айылҕатын, кини барҕа баайын билэргэ, таптыырга эдэр дьону күүрдэрэ. П. Филиппов

түптэлэн

түптэлэн (Якутский → Якутский)

I
түптэлээ I диэнтэн бэй
туһ. Онтон атыттара сиргэ уот оттон, түптэлэнэн, онно хоннулар. Эрилик Эристиин
Отчут оҕолор сылгы эргэ киитин итигэстээн түптэлэннилэр. П. Аввакумов
Түптэлэннибит, кулуһун оттон чэй оргута уурдубут. ФВС К
II
туохт.
1. Өрүкүйэн таҕыс (хол., буор-сыыс, туман); тугу эмэ өрүкүт. ☉ Взвихриваться, взвиваться (напр., о пыли, тумане); поднять пыль
Соболоох күөлүн диэки, оскуола акылаатын буора хаһыллан, күдэн буолан салгыҥҥа түптэлэнэ көппүтэ. М. Доҕордуурап
Киһи тыына сып-сыыгынас, түптэлэнэн олороро. В. Иванов
Бурдук тиэммит массыына Чугунаайы өрө соломмут суолунан түптэлэнэ турда. М. Доҕордуурап
2. көсп. Ыксалынан сырыт, ыксаабыттыы, түргэнник оҥор; түргэнник буол ☉ Делать что-л. в большой спешке; происходить быстро
Аналлаах ата өрө түптэлэнэн, силлиэ курдук сиксиллэн кэлэн, умса хоруйа түстэ. П. Ойуунускай
Биирдэ Мотя түспүт ыалыгар ыксал бөҕөнөн түптэлэнэн киирдэ. П. Филиппов
Ойуоккалыы сылдьан дүҥүрэ, таҥаһа суох кыыран түптэлэммитэ үһү. Л. Попов
△ Олус түргэнник, утуу-субуу буол (хол., саа тыаһын этэргэ). ☉ Происходить очень быстро, раздаваться один за другим (напр., о выстрелах)
Өр соҕус буолан баран, саа тыаһа түптэлэнэр. Н. Түгүнүүрэп
Эмискэ ойуур саҕатынааҕы ыарҕалар быыстарыттан саалар тыастара түптэлэнэ түстэ. «ХС»
3. көсп., кэпс. Дохсуннук, ыгымсыйан туран эт-саҥар. ☉ Заговорить быстро, запальчиво
Ону истэн олорон, Александра Николаевна диэн учуутал түптэлэнэ түстэ. Н. Кондаков
Кини бэрт кыраттан кыыһыран түптэлэнэн турар идэлээҕэ. «ХС»
Дьиэлээх кырдьаҕас, төһө да түптэлэнэ кыыһырбытын иһин, тута аһаран кэбиһэр үгэстээҕэ. «Чолбон»

ытый

ытый (Якутский → Якутский)

туохт.
1. Убаҕас тугу эмэ (хол., чөчөгөйү, кымыһы) хойуннараары, ытыгынан күүскэ эргичиҥнэтэн булкуй. ☉ Круговыми движениями сбивать что-л. (напр., сливки, кумыс) мутовкой
Ыстапааһа чорооҥҥо кымыһы сүөгэйдээн ытыйан, Ньукууска аҕалан биэрдэ. Күндэ
Өрүүнэ оһох хаҥас сыҥааҕар көбүөр ытыйа турар. Н. Түгүнүүрэп
Маарыйа эмээхсин хаҥас остуолга хатыҥ ытыгынан күөрчэх ытыйан күрдьүгүнэтэр. С. Маисов
2. Тугу эмэ өрө сөрөөн таһаар, салгыны күөрчэхтии эргит, үөһэ өрүкүт (силлиэни, буурҕаны, холоругу этэргэ). ☉ Закрутить, закружить, взвихривать, поднять клубами что-л. (о ветре, пурге)
Сотору-сотору аарыма холоруктар маһы-оту сөрөөн, өрө ытыйан суугунаан аастылар. Н. Якутскай
Ол холорук уу түгэҕиттэн балыктары ытыйан таһааран, кумахха бырахпыта. Т. Сметанин
Бөртөлүөт көй салгыны күөрчэхтии ытыйан, көтөн күпсүйэн иһэр. «Чолбон»
3. кэпс. Тугу эмэ өрө-таҥнары ыскайдаа, ыһан, бурайан кэбис, үлтү сүргэй. ☉ Приводить в беспорядок, разбрасывать что-л. Саллааттар дьиэ тээбиринин барытын үлтү ытыйан көрөллөр. В. Протодьяконов
Дьиэбитин дьэҥдьийэн үлтү сүргэйдилэр, өрө-таҥнары ытыйдылар. И. Федосеев
Биэчэргэ бэлэмнэнии түбүгэ, таҥныы-симэнии, оҥостуу-хомунуу хос иһин ытыйан кэбиһэр. П. Аввакумов
4. көсп. Үлтү булкуй, бутуйан-ыһан кэбис (хол., өйү-санааны, нус-хас олоҕу). ☉ Взбудоражить, взбаламутить (напр., сознание, спокойную жизнь)
Албынкөлдьүн дьахтар тыла-өһө Ньургуйаана өйүн-санаатын өрө ытыйан тумаҥҥа муннарда, бутуллан хаалла. У. Ойуур
Өйдөөх да киһи өйүн сыыһын ытыйыах үлүгэрэ биһигини тулалыыр дии. Венера
Тоҕо Витя мин уу долгураҥ олохпун үлтү ытыйда? ДС ААА
ср. эвенк. итык-ми ‘взбивать, смешивать (мутовкой)’