I
бардырҕаа диэнтэн холб. туһ. Эргэрбит буораҕынан иитиллибит саалар эстэн бардырҕастылар, буулдьалара биэс уонча саһааны эрэ бараат, буору бурҕачыттылар. «ХС»
Нууччалыы үөхсэн бардырҕастылар да, Бааска быһаҕын сулбу тардан таһаарда. Н. Павлов
II
даҕ.
1. Төлүтэ биэрэр, улахан (хол., саҥа). ☉ Взрывной, громкий (напр., голос)
Уҥа диэкинэн сылдьааччы – саллайбыт бастаах, багдаллыбыт сарыннаах, бардырҕас саҥалаах, баланыйбыт сырайдаах масчыт уола мэличчи мэлигир эбитэ үһү. ПЭК ОНЛЯ I
2. көсп. Тоҕута бара сылдьар, киһи тутарын уйбат (сытыйбыт). ☉ Трухлявый
[Василий Петров:] Мин бэйэлээҕи өллөхпүнэ даҕаны, үөн-көйүүр сиэ суоҕа, оттон эн эрэйдээҕи [Мэхээс оҕонньору] чиэрбэ тиниктиэҕэ, бардырҕас күөх үөн буолан сытыйыаҕыҥ. П. Ойуунускай
Тоҥсоҕой кыыл тобулута тоҥсуйан Кумалаан оҥостубут, Түүлээх үөн үлтү кэбийэн Күөдүл эмэх оҥорбут, Маҥан үөн бары сиэн Бардырҕас эмэх гыммыт. С. Зверев

сыһ.
1. Аллараа өттүттэн ыла арааран, улаханнык түөрэ (хол., бас, быһан ыл). ☉ До основания, с корнями, глу боко и большим куском (вырвать, срезать что-л.)
Кумахха илиитин батары анньан, сымара тааһы кууһан, логлу көтөҕөн ылан кумах үрдүгэр тиэ рэ бырахпыт. И. Бочкарёв
[ Ыстапааһа] мас хамыйаҕынан сиикэй арыыны логлу баһан хобордооххо укпута, ууллан ньал ҕарыйан, устан күөгэйдэ. В. Протодьяконов
2. кэпс. Тугу да ордорбокко бүтүннүү, лөглөччү. ☉ Всё без остатка, целиком (брать что-л.)
Моҕус үбүн-аһын, сүөһүтүн логлу көтөҕөн кэлэн, Сүүтүкээн эмээхсин байан-тайан өр сыл ыал буолан олорбута үһү. Саха ост. I
◊ Логлу ас — анньан логлорут, логлу барар курдук ас; тугунан эмэ логлорутан ыл. ☉ Толчком, напором снести, сдвинуть что-л. с основания; отколоть от чего-л. большой кусок. Бульдозер улахан буору логлу анньан ааспыт. Мууһу улахан гына логлу ас. Логлу оҕус — охсон логлорут, логлоруйар гына оҕус. ☉ Ударом снести что-л. с основания; ударом отколоть от чего-л. большой кусок
Муус чопчулаһа тоҥмутун логлу оҕус. [Эһэ] суола, биир тииккэ тохтообут уонна өрө уунан үөһэ хатырыгы логлу охсон ааспыт. Болот Боотур. Логлу тарт — тардан логлорут, логлоруйар курдук тарт. ☉ Вырвать что-л. с корнями, с землёй (напр., дерево); отломить от чего-л. бол ьшой кусок
[Эһэ] сыллата, болбуктаны силистэри-мутуктары логлу тардан а ҕ а л а н , арҕаҕын аанын бүөлүүр. И. Ф едосеев. [Күөрэгэй] хороону батыһа сөмүйэтинэн иккитэ-үстэ үрүт буору логлу тарта. Т. Сметанин. Логлу тэп (тэбин) — 1) атаххынан тэбэн эбэтэр тэбинэн логлорут. ☉ Ударом ноги снести что-л. с основания; отбрасывать копытами назад большие комья, куски земли (о лошадях, особенно о богатырском коне)
Ат сылгы Түөрт хаардаах бугул саҕа Хара буору логлу тэбэн кэбистэ да …… Тус хоту диэки көтөн куугунаата. Ньургун Боотур; 2) дэлби көтөн логлорут (хол., буулдьаны, с н а р я д ы э т э ргэ); иһиттэн тыыллан, үллэн логлорут (хол., уу тоҥоругар үллэн алдьатарын этэргэ). ☉ Срывать, сносить что-л. (напр., о пуле, взрывной волне); выпирать, выдавливать что-л. (напр., о з а м е рзающей воде)
Буомба кини окуопатыттан халты түспүт уонна, окуопа бүүрүгүн логлу тэбэн, лейтенаны буорунан тибэн кэбиспит. Ф. Софронов