м. 1. (охотник) эсэһит; 2. (вожак медведя) эһэ үөрэтээччи.

диал. вожак каравана, едущий на передней нарте (при нескольких оленьих упряжках).

1. атаман, вожак, главарь; 2. разг. сильнейший в чём-л.; кини үөрэҕэр атамаан он в учёбе сильнейший.

аат., түөлбэ. Саамай бөдөҥ кырдьаҕас ынах. ☉ Самая крупная и старшая корова (вожак стада)
Хотон хонолу ынахтара. ПЭК СЯЯ

аат.
1. Суолу билбэт дьоҥҥо бииргэ сылдьыһан суолу көрдөрөн, ыйан биэрээччи. ☉ Человек, указывающий путь, провожатый, проводник
Айан бастаан иһээччи сирдьит киһиэхэ ордук эрэйдээх этэ. Д. Таас
Бу айаннаан иһээччилэргэ сирдьиттэринэн Ньукулааскы иһэр. Т. Сметанин
[Ыкынаачай:] Үчүгэй сирдьитэ суох буолан мунан, тиэрэ баран хаалыахтара суоҕа дуо? Күндэ
△ Хараҕа суоҕу сирдээччи. ☉ Поводырь
Ырааҕын кэрэйбэккэ, …… сирдьитинэн сиэттэрэн, харахтанаары кэлбиттэр. П. Ойуунускай
Бэһиэлэйэп …… Өксүүнньэни сирдьит оҥостон, …… ыалларга сылдьан араас кэпсэтиилэри оҥорор, иэһин-күүһүн ирдэһэр. Амма Аччыгыйа
Эмээхсин сирдьит кыыһа хайыһыннаран кэбиспитин хоту …… үҥэн боҕуйан кэбистэ. Эрилик Эристиин
△ Инники иһээччи, суолу хайааччы (хол., үөргэ). ☉ Вожак (напр., стаи)
[Быыпсай:] Оннооҕор көтөргөсүүрэргэ биирдии сирдьит баар буолар баҕайыта. П. Ойуунускай
Сирдьит чубуку үөрүн Таала диэки салайар. В. Лебедев (тылб.)
2. Политикаҕа, идеологияҕа норуот билинэр баһылыга, салайааччыта. ☉ Вождь
Улуу поэт Некрасов …… бэйэтин бириэмэтинээҕи революционнай охсуһуу идиэйинэй сирдьиттэрин кытта ыкса сибээстээҕэ. Софр. Данилов
Кыһыл Болуоссат устатын тухары көстөр ГУМ дьиэтин киинигэр сирдьиттэр мэтириэттэрэ. В. Ойуурускай
Норуот көнө сирдьитэ буолуу — олус кытаанах анал. М. Горькай (тылб.)
ср. др.-тюрк. йерчи ‘проводник’