несов. см. возродит ь(ся).

туохт.
1. Булкуй, эргитэнурбатан, көбүтэн биэр (хол., умайа турар оһоҕу, түптэни). ☉ Ворошить (напр., дрова в печке), разворошить (огонь)
Аҕалара уотун сөргүтэн биэрдэ. А. Данилов
Доропуун оҕонньор …… туран түптэтин сөргүтэн биэрэр. Н. Заболоцкай
Оһоҕун уотун сөргүтэн, чаанньык сылыта уурда. В. Титов
2. көсп. Туох эрэ ааспыты, умнуллубуту, быһаарыллыбакка хаалбыты саҥалыы көбүт. ☉ Вновь поднимать вопрос о чём-л. забытом, возвращаться к чему-л. нерешённому, отложенному
Букатын умнан кэбиспит сүтүгүн Дьэкиим өйдөөн, сөргүтэн таһаарбытыгар …… дьахтар мух-мах бараахтаабыта. Н. Заболоцкай
[Намыйа:] Быһаарыллан бүппүтү хос сөргүтүмэҥ да. И. Семёнов
Ыһыах умнуллан эрэр сорох атрибуттарын, тылын-өһүн саҥа усулуобуйаҕа сөп түбэһиннэрэн сөргүтүөххэ, туһаныахха сөп этэ. «Кыым»
△ Ууратан, хаалларан кэбиспиккэр эргиллэн кэл, саҥаттан сөхсүт. ☉ Снова браться за что-л., ранее незавершённое; освежать, подновлять, восстанавливать старое
Мин тыаҕа уонча туһахтаахпытын сөргүтэн киирдим. Амма Аччыгыйа
Уйбаан аҕатын алааһыгар эргэ өтөҕүн сөргүтэн, икки-үс ынахтаах буолан көһөн кэлэн, туспа ыал буоларга тэриннилэр. А. Софронов
Иккиэн булчут дьон буолалларын быһыытынан — чааркаан, айа, ырба сөргүтэр түбүккэ түстүлэр. И. Никифоров
3. көсп. Кими эмэ сэргэхсит, санаатын өрө көтөх. ☉ Подбодрить кого-л., поднять настроение кому-л.
Оо, Хара Муора …… Сүрэҕи сөргүтэр биэрэккэр Көччүйэ сынньанар кэрэтиэн! А. Абаҕыыныскай
[Иван] санаарҕаабыппын биллэҕинэ: «Миша, төбөҕүн көтөх!» — диэн сөргүтэрэ. Н. Кондаков
«Көмүскэһиллиэ!» — диэбит тыла кинини олус сөргүппүтэ. М. Доҕордуурап
ср. бур. һэргээхэ ‘возобновить, возродить’

1. тилин диэнтэн дьаһ. туһ. Үтүө санаа туохтааҕар да күүстээх, …… Өлөн эрэр биистэри тилиннэриэ, Өлгөм уйгу-быйаҥы үлүннэриэ. Болот Боотур
   Хорутуон олоххо бу саҕаламмыт өлбүтү тилиннэрэр суолталаах уларыйыылартан …… эдэригэр түспүттүү сананар. У. Нуолур. Ыта киниэхэ этэр: «Өстөөхпүтүн эн тилиннэрдиҥ, аны биһиги хайдах буолабыт?» Эвен фольк.
2. Ыарахан ыарыыттан эмтээн кими эмэ үтүөрт, атаҕар туруор. ☉ Поправлять чьё-л. здоровье, вылечивать, ставить на ноги кого-л.
   Эйигин ол киһи тилиннэрдэ. Амма Аччыгыйа
   Иван аҕабыыты бары аһыйбыттара да, …… аан дойду үрдүнэн биир да эмтээн тилиннэриэх дуоктар суоҕа. В. Короленко (тылб.)
3. көсп. Чөлүгэр түһэр, уруккутун курдук гын, оҥор. ☉ Восстановить (напр., чьё-л. доброе имя), возродить (старые традиции)
   Сүүрбэһис сийиэс кэнниттэн хара балыыртан умсубут хаарыан дьоннорбут үтүө ааттарын тилиннэрдибит. С. Данилов
   Өбүгэлэрбит үгэстэрин тилиннэрэн, үүнэр ыччаты айылҕаны харыстыыр, айылҕаҕа сүгүрүйэр тыыҥҥа иитиэҕиҥ. Софр. Данилов
   Водолазтар бэрт улахан сыранан [ууга түспүт] хараабылы көтөхпүттэрэ. Одессаҕа аҕалан тилиннэрэн, сууйан-сотон «Якутия» диэн сүрэхтээбиттэрэ. ДьДьДь
4. Туох эмэ туһалан, төлөбүрдэн (хол., киһи үлэтин, эрэйин этэргэ). ☉ Иметь какое-л. вознаграждение, оплату (за труд, усилия)
   «Хаарыан көлөһүммүн Тилиннэриэм мин», — диир. Күннүк Уурастыырап
   Үгүстэр үлэлээн, эллэһэн эрэйдэрин тилиннэрэргэ дьүккүһэллэр. ПАЕ УуАХО
   Эрчийдэххэ, үөрэттэххэ уонна элбэхтик үлэлээтэххэ, баҕар, эрэйбитин тилиннэриэхпитин сөп. «ХС»
5. Урут буолбуту, умнуллубуту өйгөр хос санаа, көбүт. ☉ Вспоминать, воспроизводить в памяти давно прошедшее
   Суолга көрсүһэн, дорооболоһон ааспыт күммэр ис сүрэхпиттэн көтөҕүллэн үөрэрим, …… соруйан харахпын симэн үрдүк нөрүөнүн өйбөр тилиннэрэрим. Р. Баҕатаайыскай
   Сергей Акимович …… кэтэх тардыстан сытан уруккуну-хойуккуну тилиннэрэн хараҕар киинэ каадырын курдук көрө сытта. Т. Находкина