1. нареч. вдоволь, в изобилии; биһиэхэ ас дэлэй у нас пищи вдоволь; 2. вольготный, привольный, свободный; дэлэй олох вольготная жизнь.

даҕ., поэт.
1. Ыраахха диэри нэлэһийэн барар, олус киэҥ. ☉ Обширный, просторный, бескрайний
Кини бу иһэн ойууру-тыаны, устата биллибэт уйгул хонууну, үрдүк күөх халлааны — ханна эрэ ырааҕы одуулаһар. А. Бэрияк
Кырдьык, тыһыынчанан оҕустар симсэн өрө бачымахтаһан иһэннэр бу уйгул киэҥ-чааккаан бырыыга кэлэн өлөллөрүн булбуттар. Ж. Верн (тылб.)
2. Туох да хааччаҕа суох, көҥүл, холку. ☉ Свободный, вольный, вольготный. Уйгул кэм
□ Күөх уйгул салгыны ойуулуур курдук, Сарадах чаҕылҕан чаҕылла сааллан, Сааскы хоһоону халлааҥҥа суруйда. Эллэй

и. д. от кэрэй= 1) колебание, раздумывание || колеблющийся, раздумывающий; 2) расчётливость || расчётливый; кэрээн киһи кэҥээбэт , ордугурҕас киһи уһаабат посл. расчётливый человек вольготно не живёт, завистливый человек не богатеет.

даҕ., кэпс. Киэҥ-куоҥ, холку; дэлэй. ☉ Свободный, вольготный, раздольный
Дэлгэм тиэргэн. Дэлгэм олох. Санаа хоту баай, дэлгэм Сахам сирэ ийэккэм. П. Тобуруокап
Ырыа ыллык дьиэбэр тиэрдэр, Тиэрдэр Таптал аллеята, Күүтэр дэлгэм тиэргэммэр Баҕа санаа беседката. И. Гоголев
Сырдык иэйиилээх, дириҥ силистээх дэлгэм олох, дьэллэм майгы-сигили сырдаан-сырадыйан ааһар. «Чолбон»
△ Кэччэгэйэ суох, байым илиилээх, дьэллэм (киһи). ☉ Щедрый (человек)
«Үтүө, дэлгэм киһи. Олус да үчүгэй нуучча, эчи дэлгэмин, табаҕын бүтүннүүтүн биэрдэ», - дии санаата. Т. Сметанин
Вера үгэс курдук дэлгэм, тотоойу аһынүөлүн остуол хотойорунан тардан кэбиһэр. В. Титов