Якутские буквы:

Русский → Якутский

ворковать

несов. 1. (о голубях) үөт; 2. перен. нарыннык сэһэргэс, сипсис.


Еще переводы:

үөт=

үөт= (Якутский → Русский)

1) ворковать (о диких голубях); 2) уст. заклинать именем предков; взывать к предкам.

өҕүргээ

өҕүргээ (Якутский → Якутский)

туохт. Саҥар, үөт (өтөн туһунан этэргэ). Ворковать (о горлице)
Аллараа, алаас хонуутун буодьулуу үүммүт хойуу талах иһигэр, өтөн киһи ытаан эрэрин курдук өҕүргүүр. Н. Якутскай
Сэттэ тыылаах киһини Саанан өтөн өҕүргүүр. С. Данилов
Эмискэ харыйалар быыстарыгар мөҥүрүүр саҥа өҕүргээтэ. И. Гоголев
ср. тюрк. өгүр ‘реветь, кричать’

хобугураа

хобугураа (Якутский → Якутский)

субул. тыас туохт.
1. Биир кэм «хоп-хоп-хоп» тыаһы таһаар. Ворковать (о голубях)
Хоруобуйаттан хоҥнон, Хас ыалы кэрийэн, Хобугуруур идэлээх, Холууп баҕайы. СА Ү
2. көсп. Уоскун чорбото-чорбото түргэн-түргэнник эт-саҥар. Говорить быстро, много, вытягивая губы, тараторить
Любаша буойан хобугураабыта майдаан ортотугар сүтэн хаалла. Ойуку

бордурҕаа

бордурҕаа (Якутский → Якутский)

тыаһы үт. туохт. Күөмэйгин тыаһатан «бор-бор» диэ (хол., холууп), кэһиэхтээх бобуллаҕас куоласкынан бүтэҥитик саҥар (үксүгэр киһи кыыһыра-кыыһыра саҥарарын этиллэр). Ворковать (о голубях) или издавать похожие на воркованье звуки, говорить отрывисто (часто от раздражения) и невнятно густым голосом
«Түннүккүтүнүөлэскитин бүөлэниҥ, ааны хатааҥ»,— ойуун кэһиэхтээх күөмэйинэн саҥаран бордурҕаата. Болот Боотур
«Дьэ ол сири-дойдуну сэймэктээн абыраары сылдьар оҕолор тугу этээри гынаҕыт? Этиҥ эрэ», — диэн бэрэссэдээтэл Ньоҕорук ыыстыйан олорон саҥаран бордурҕаата. Эрилик Эристиин
Варя аргыый күлэрэ холууп бордургуурун курдук. М. Шолохов (тылб.)

кэрээ

кэрээ (Якутский → Якутский)

I
туохт.
1. Уокка, төлөҥҥө салат. Опалить (что-л. на огне)
Мин көрбүтүм Волга туруору хааһыгар Чыпчаалын уот кэрээбит аарыма дуубун. С. Данилов
Киллэрбит отун, төлөҥҥө кэрээтэ. И. Гоголев
Тус бэйэтэ, дулҕаны, эмэҕи уокка кэрээн, олору төбөлөтөлөөн бултуура. Н. Босиков
2. Табаҕа суох хамсаҕа уоту даҕайан тарт. Посасывать, потягивать пустую курительную трубку, поджигая ее
Кини [Мэхээлэ] хамсатын кэрээн, оборо сылдьааччы. А. Сыромятникова
II
туохт.
1. Уостан симэлийэн тохтоон хаал (үксүн буолб. ф-ҕа тут-лар). Прекращаться, переставать; иссякать (обычно употр. в отриц. ф.)
Кэрээбэт кэпсээнин иннигэр Кэҕэ кыыл элбэхтик кэпсэнэр. С. Данилов
Өрүүтүн инники иһэргэ Биһиги кэрээбэт кэккэбит Биэрбит тылын толоруоҕа. И. Эртюков
Кэнчээри күөх оппут Кэмнээх анала кэлэн Кэрээн кэҕиннэ. Е. Иванова
2. Аймаа; алдьат, суох гын, симэлит. Расстраивать, разрушать; сводить на нет, изводить
Оччоҕо тугунан билиэмий Баайдары Уйбаанчык уол кэриэн? Эрилик Эристиин
Баартыйа уонна сэбиэскэй норуот эйэ иһин, дьоннор дьылҕаларын саҥа сэрии уота кэрээбэтин туһугар сыламтата суох охсуһаллар. «Кыым»
Кэрээбэт кэҕэлээх, өрөөбөт өтөннөөх — киирбэт күннээх, кыһына суох, мэлдьи ичигэс, баай-тот, уйгу быйаҥ олоҥхо дойдутун хоһуйан этэр кубулуйбат эпиитэт. Постоянный эпитет благодатной страны олонхо с вечным летом, с незаходящим солнцем (букв. кукушка не перестает куковать, дикий голубь не перестает ворковать).

үөт

үөт (Якутский → Якутский)

I
туохт.
1. Саҥар (өтөнү этэргэ). Ворковать (о диких голубях)
Биһиги да алааспытыгар өтөн үөтүө, кэҕэ этиэ, күөрэгэй ыллыа (өс хоһ.). Сайыҥҥы күөх сарсыарда Куула аайы кэҕэ этэр, Суон үөттэргэ өтөн үөтэр. И. Гоголев. Үрэх түбэтин диэкиттэн өтөн үөтэр бүтэҥи куолаһа ортолуу тардан иһэн бөтө бэрдэрэр. В. Фёдоров
2. кэпс. Ааспыты, былыр үйэтээҕини аҕын, саҥалыы эргитэн кэпсэт. Ворошить прошлое
Үтүөнү оҥорор үчүгэйин Үлүһүйэн туран үөтүө. Күннүк Уурастыырап
Кинилэр, өбүгэлэрин үөтэ-үөтэ, аһаан-сиэн тунайдаан испиттэрэ. Р. Баҕатаайыскай
Өр да өр олорон чэйдиэхпит, Үгүһү, быданы үөтэммит. Урсун
3. эргэр. Урут өлбүт өбүгэлэр үөрдэрин (дууһаларын, куттарын) ыҥырдаҕым диэн кинилэр ааттарын ааттаа (ордук ойууҥҥа, удаҕаҥҥа тут-лар). Заклинать именем предков, взывать к предкам, духам (о шамане). Туох диэн эттэ диэтэххинэ, Үөһээ дойдуга үүрүллэр күммэр Үөтэр күнүм буолла. Саха фольк. Тоҕус улуу Ойуун киһи Туойан чопчуруйдулар, Кыыран чыҥыйдылар, Алҕаан аарыгырдылар, Кэнийэн киирдилэр, Үөтэн түстүлэр. Күннүк Уурастыырап
Үөһээ уолун Өлөрө охсон, Аҕаскын Айыы Дьаргыл удаҕаны ыҥыран, Үөтэн, алҕатан Үөһээ дойдуга Үтэттэрэн кэбис! С. Васильев
ср. др.-тюрк. өгүт ‘восхвалять’, др.- тюрк., тюрк. өт ‘петь; издавать звуки’
II
аат. Имигэс лабаалардаах, синньигэс сэбирдэхтэрдээх, сутука хатырыктаах мас эбэтэр сэппэрээк. Кустарник или дерево с гибкими ветвями и узкими листьями, ива
Тыа саҕатынааҕы үөттэр быыстарынан туох эрэ суола орҕочуйан барбыт. Амма Аччыгыйа. Оҕолор ханан баҕарар киэҥник атыллаан туоруур үрүйэлэрэ үөттэри быыһынан кылыгырайа устар. П. Аввакумов
Өлүөнэ өрүһү таҥнары өҥөйөн Өрүтэ будуллар долгунун көрбүтүм. Будьурхай баттахтаах үөттэргэ өйөнөн Буурҕалаах түүннэри мин эмиэ өйдүүрүм. П. Тулааһынап
Үөт чыычааҕа көр чыычаах
Ити күөлгэ иэҕэйэ үүммүт иирэҕэ, үөт чыычаахтара бырдаҕы ытыра-ытыра эккирэтиһэ оонньууллар. Н. Павлов
ср. др.-тюрк., тюрк. сөгүт ‘дерево; ива’