1) ворчать (о собаке, звере); ыт ырдьыгынаата собака заворчала; 2) перен. разг. сердиться, раздражаться; ворчать.

постоянно ворчать; изводить кого-л. постоянными упрёками, придирками.

нареч. невнятно; ворчливо; киҥир-хаҥыр саҥар = невнятно бормотать; ворчать.

шептать, бормотать; ворчать; кини тугу эрэ ботугураата он что-то пробормотал.

побуд. от ырдьыгынаа= 1) дразнить, заставлять ворчать (напр. собаку); 2) перен. разг. сердить, раздражать, дразнить.

туохт.
1. Куттаан эбэтэр киҥнэнэн, тиистэргин килэтэн, «ыррр» диир курдук саҥаны таһаар (кыыллары этэргэ). ☉ Оскалившись, издавать громкие злобные, угрожающие звуки, рычать, ворчать (о зверях, животных)
Күлүгэр ырдьыгынаабыт ыкка дылы (өс ном.). Тыа быыһыгар Тыатааҕы ырдьыгыныырын кэриэтэ Тыраахтар тыаһа туолбут. С. Зверев
Кыылым ырдьыгыныы-ырдьыгыныы тохтоло суох часкыйар. Күрүлгэн
2. көсп., кэпс. Кыыһыран, кыйаханан саҥар, хаһыытаа. ☉ Раздражённо, зло, грубо выговаривать кому-л., кричать, рычать на кого-л.
Кыыһыран, ырдьыгынаан Кырдьаҕаспыт кэлбитэ. М. Ефимов
Били таһыттан киирбит саллаат мин таспар кэлэн, тугу эрэ ырдьыгыныы турар эбит. Г. Борисов
Хотунум кэрбээн барда, Кыбдьыгырыыр, ырдьыгыныыр. Н. Некрасов (тылб.)
♦ Ырдьыгыныыр ыт көр ыт II. Бу киһиҥ дьиэтээҕилэригэр олох ырдьыгыныыр ыт үһү
ср. алт. ыркыра ‘ворчать (о собаке)’

1) имеющий голос; с ... голосом; дорҕоонноох саҥалаах имеющий звучный, громкий голос; 2) с ... словами, с ... речью; аҕыйах саҥалаах немногословный; саҥата суох тур = стоять безмолвно; саҥата , суох сөбүлэс = соглашаться молча; саҥата суох бар= (или хаал =) отмолчаться, не найдя что ответить; саҥата суох ыыт = заставить промолчать; 3) разг. любящий ворчать, ругаться; кини саҥалаах он ворчун, он постоянно ругается.

тыаһы үт. туохт. Бүтэҥитик кыынньар, субуллук хатыланар тыаһы таһаар (кыыл туһунан). ☉ Издавать хрипловатый, звук, ворчать (о хищных зверях)
Эһэ көхсө кирдьигинии түһээт, хололонон, бэһи эмти ытыран ылла. И. Гоголев
[Эһэ] көхсө биир кэм кирдьигинии, санаатыгар кими эрэ кэтэһэн сыппыта. И. Федосеев

тыаһы үт. туохт. Тыынаргар улахана суохтук көҕүс иһиттэн «кхыр-кхыр» диэн тыаһы таһаар (хол., киһи, ыт, куоска, эһэ эҥин туһунан). ☉ Хрипеть (о ком-л.), ворчать (о щенке), мурлыкать (о кошке), негромко рычать (о медведе)
[Хахай] кырыктаахтык кырдьыгынаан суоһурҕанна. Амма Аччыгыйа
Ороҥҥо куоска кырдьыгыныыр. Р. Баҕатаайыскай
[Кини] хаһыыта иһин түгэҕэр кырдьыгынаан, олох даҕаны иһиллибэт быһыылаах. С. Васильев

туохт. Ааспакка-арахпакка саҥар, сэмэлээ, мөх-эт. ☉ Ворчать, брюзжать, бухтеть, шипеть постоянно
Кэпсэтиэн кэриэтэ кэнийэр, Утутуон кэриэтэ улугурдар, сынньатыан кэриэтэ сынньар. Өксөкүлээх Өлөксөй
Кэлэйбит сирэ — кэлэктиип, Өлөр өстөөҕө — үлэ, Кэнийэр киһитэ — кэргэнэ, Ыстыыр ыаһа — ыаллара. Күннүк Уурастыырап
Биһигини бүгүн үлэҕэ тахсыбатылар диэн төһө эрэ кэнийэн эрэллэр буолла. М. Доҕордуурап