сов. 1. (отряхнуться) дьигиһийэн кэбис, илгиһин; 2. перен. разг. (выйти из состояния апатии) уһугун, сэргэхсий; 3. перен. разг. (развлечься) аралдьый, санааҕын саатат.
Русский → Якутский
встряхнуться
Еще переводы:
дьигиһий= (Якутский → Русский)
1) дрожать, трястись; тоҥон дьигиһийдим я дрожу от холода; 2) дрожать, сотрясаться, содрогаться; дьиэ дьигиһийиэр диэри этиҥ эттэ гром ударил так, что дом задрожал; дьигиһийэн кэбис= встряхнуться, стряхнуть с себя что-л. (напр. о лошади).
талыбыраа (Якутский → Якутский)
туохт. Тыастаахтык, күүскэ мөхсөн, түргэн-түргэнник кынаккынан далбаатан, сапсын. ☉ Трепетать, шумно хлопая крыльями
Суор …… көтөн талыбыраан тахсан, күөлгэ тиийдэ. В. Титов
Ол хаама сырыттахпына, аттыбытынан туох эрэ көтөн талыбыраан ааһан эрэрин …… ытан саайбытым, көтөрүм умса хоруйа түспүтэ. Ылан көрбүтүм, эрдэҕэс улар эбит этэ. ЕФП ОКА
[Холууп] уот сырдыгар уун-утары көтөн кэллэ, куттаммыт курдук, биир сиргэ талыбыраата. И. Тургенев (тылб.)
△ Күүскэ дьигиһий. ☉ Встряхнуться
Эһэ саҥарбата, Илгистэн талыбыраата, Хаҥас кулгааҕыттан Кымырдаҕас таммалаата. Т. Сметанин
ср. др.-тюрк. талпыр, алт. талбы ‘биться, трепыхаться’, хак. талбыра ‘парить (о птице)’
сэргэхсий (Якутский → Якутский)
туохт.
1. Чэпчээ, сылайбыккын, улугурбуккун аһарын, ыалдьан баран аматый. ☉ Взбодриться, ожить, встряхнуться (после сна, отдыха); почувствовать улучшение в состоянии (о больном)
Дьөгүөрдээн хомолтотун аһарынна, отуута умайбатаҕын курдук, сэргэхсийэн барда. Амма Аччыгыйа
Сирэйгин сууннаххына сэргэхсийиэҕиҥ… Эрэллээх ньыма! Н. Габышев
Эн билигин туруоҥ, суунуоҥ, сэргэхсийэ түһүөҥ, Айтаҕа барытын этиэҥ, тугу саныыргын. В. Гаврильева
2. Чуҥкуран, чуумпуран туран баран тиллэн, уһуктан кэл (хол., тыа). ☉ Приходить в движение, оживляться
Хараҥа буоларын кытта, тыа ордук сэргэхсийэргэ дылы гынна. Амма Аччыгыйа
Ыраах хотугу уһун сир куоратын олоҕо хайдах эрэ сэргэхсийэргэ дылы гыммыта. П. Филиппов
Уссурийскай тайҕа сууккаҕа иккитэ сэргэхсийэр: сарсыарда — күн тахсыыта уонна киэһэ — күн киириитэ. В. Арсеньев (тылб.)
3. Өйүҥ-санааҥ көтөҕүллэн, күүһүрэн, эрдийэн кэл. ☉ Воспрянуть духом, почувствовать прилив сил, подъём настроения
[Балыксыт:] Бар дьон сэргэхсийбитэ, үөрбүтэ бэрт буолла. Бу олох уларыйан, Дьүөгэ Дьөгүөр курдук дьон бэркэ абыраннылар. П. Ойуунускай
Маайа бэйэтэ төрөөбүт, үөскээбит уонна сэттэ сылы быһа ахтан суураллыбыт дойдутугар кэлэн сэргэхсийдэ. Эрилик Эристиин
Оҕом саҥа үлэлээн эрэр. Онон санаам көтөҕүллэн, улаханнык сэргэхсийэн сылдьабын. М. Попов