вырывать, выворачивать; корчевать, выкорчёвывать; выкапывать; тиити түөр = выкопать дерево с корнем; төҥүргэһи түөр = выкорчевать пни.

вырывать, выдёргивать; баҕананы туур = вырвать столб; тоһоҕону туур = выдернуть гвоздь; туура тарт = выдернуть что-л. (с силой).

нареч. 1) куском, кусками (откалываться), отваливать(ся); логлу оҕус= отколоть (одним) ударом; логлу бар = отвалиться большим куском; 2) без остатка, до основания (вырывать, выдёргивать); логлу тарт = вырвать с корнем.

сыһ. Тугун да быһаарбакка үрдүттэн үлтү, тоҕута (хол., тарт, кумалаа, сабаа). ☉ С силой, ломая, повреждая (напр., вырывать, сминать)
Аҕата Сүөдэр оҕонньор …… Алтан төбөлөөх оттору Абатыгар турута үргэтэлээтэ. С. Васильев
Витя хараҕын кырыатын үчүгэй аҕайдык үтүлүгүн таһынан турута сотунна. Н. Заболоцкай

I несов. что 1. (вырывать, выдёргивать) сулбу тарт, туура тарт; рвать что-л. из рук тугу эмэ илиититтэн сулбу тардан ыл; 2. (срывать) турута тыыт; рвать цветы сибэккилэри турута тыыт; 3. (разрывать) хайыта тыыт, быпыта тыыт; 4. перен. (прекращать) быс, уурат; рвать отношения сыһыаҥҥын быс; 5. (взрывать) дэлби тэптэр; рвать динамитом скалу динамитынан очуоһу дэлби тэптэр.

туохт.
1. Туохтан эмэ араҕыс, арахсан, туллан кэл. ☉ Отделяться, разъединяться, отрываться от чего-л.
Хонууттан, сыһыыттан хомурах хаар хоҥнон, сыралҕаннаах күн уотугар сылгы, ынах сыламнаан сытар, …… ичигэс күннэрэ кэлэллэр. Н. Якутскай
Сыбах хоҥнон түстэ. Амма Аччыгыйа
Кинигэ таһа хоҥнубут. Өрүс мууһа хоҥнубут. ЯРС
2. кэпс. Хантан эмэ айаҥҥа тур, аттан. ☉ Трогаться с места; отправляться в путь
Серёжа сибилигин сөмөлүөттэн түһээт, саҥа хоҥнон эрэр куораттыыр оптуобуска ойон киирдэ. Н. Лугинов
Бүгүн барар буоллахпытына, хоҥнорго уолдьаста. Р. Баҕатаайыскай
Хата сүүр, борохуоттара хоҥнон эрдэҕэ буолуо. Дьүөгэ Ааныстыырап
ср. др.-тюрк. хоҥур ‘вырывать, выдёргивать’

туохт.
1. Тугу эмэ туохтан эмэ күүскүнэн арааран ыл, төлөрүт. ☉ Отделять, прилагая усилие, отрывать что-л. от чего-л., разъединять что-л. Баай ыал киэнин Балбаах хоҥнорор Баһымньы тимирдэрин Батарыта саайталаабыт. Күннүк Уурастыырап
Байыкка [тыытын] баатын кытта бэрт өр эрийсэн, астаһан, мууһун суоран, түгэҕин луомунан көйөн, нэһииччэ хоҥнордо. Н. Заболоцкай
2. Биир сиртэн хайа эмэ диэки сыҕарыт, ыыт. ☉ Сдвигать, трогать с места. Массыынаҕын собуоттаан хоҥнор
□ Икки-үс оруота дьонноро Барааттаан биир тэҥҥэ хаамсаллар Этэрээт сэриигэ хоҥноро Чугаһаан ырыанан тахсаллар. Эрилик Эристиин
♦ Сыҥааххын хоҥнор көр сыҥаах
Кини [эһэ] арҕаҕын ааныгар быардыы түһэн, күнүстэн күнүс сылааска сыламнаан, ытыстыбыт сыҥааҕын хоҥноро хас да күн сыппыта. Р. Кулаковскай
Көр биирдэ сыҥааххын хоҥнорордоох эбиккин ээ. Н. Заболоцкай
Хоммут уоскун хоҥнор көр хон. Хоммут уоспун Хоҥнорон, Оҕолорбор-биэбэйдэрбэр Олоҥхолоон да көрүүм. П. Ойуунускай
«Көр эрэ!» — диэн мин мэлдьи аҕыйах саҥалаах таайым бу киэһэ иккиһин хоммут уоһун хоҥнордо. Н. Габышев
ср. др.-тюрк. хоҥур ‘вырывать, выдёргивать’

1. сыһ. Самнары, араартыы, үлтүрүтэ (оҕус, тарт). ☉ Разорвав на части, развалив, раздробив (разрушить)
   Уоттаах харахтарын Умсары көрдөрөөр, Күдэн күүстэрин Көтүрүтэ охсоор. С. Зверев
   Өстөөх диэки көтүрүтэ тэбэр бүтэй тыастар иһилиннилэр. Т. Сметанин
   [Ынах — соноҕоско этэр] Көрүүтэ эрэ суох диэҥҥин Көйгөтүтэ санааҥҥын Көмүрүө тиистэрбин Көтүрүтэ тэппиккин Тойоҥҥо этэммин Тос мааскаҕын Бэрдэрэрим буолуо. И. Чаҕылҕан
2. Сорох туохтууру кытта хас эмэ сиринэн эбэтэр төхтүрүйэн алдьатыы өйдөбүллээх хайааһын араас көрүҥнэрин бэлиэтиир уустук силлиспит суолталаах холбуу тыллары үөскэтэр. ☉ В сочетании с некоторыми глаголами образует составные слова, обозначающие конкретные виды действия с общим понятийным смыслом «многократно разрушать, разрывать, вырывать; расползаться, распарываться» (см. көтүрү)
   Күлэ-күлэ Күкүр хайалары күөммүнэн Көтүрүтэ көтөр, Көстүбэт күүстэнним. А. Софронов
   [Буура Дохсун бухатыыр] көҥүтэ барбыт оройдоох, көтүрүтэ барбыт эркиннээх …… күрүҥ булгунньах тоҕус буоҕуратыгар чугуулаан, аҕыс лаппараҥар атаралаан күн тыкпыт күлүм чаҕыл күөнүгэр тахсан, көп соҕус күөх от үрдүгэр көхсүнэн күөлэһийбэхтээн [ылла]. Эрилик Эристиин
   Яков бу уоттуйан хаалбыт уонна олус кыараҕас таҥаһы сэрэнэн, тиирэ киэптээн кэппитэ …… субу сиик сииктэринэн көтүрүтэ баран хаалыах курдук этэ. Н. Заболоцкай