страд. от туур = быть вырванным, выдернутым, вырываться, выдёргиваться.

1) судорожно напрягаться; биться в судорогах; 2) биться, вырываться (о коне, быке).

I прокладывать по шву одежды нашивку.
II вырываться, не даваться, не принимать ласку (обычно о детях).

1) выказывать силу, мощь, энергию; 2) вырываться (обычно о лошади); ат уоҕурҕаата лошадь вырывается.

1) пронзительно свистеть, свиристеть; милиционер свистога чуһуурда раздался свисток милиционера; 2) вырываться со свистом (напр. о паре).

1) соскальзывать, падать (напр. с точки опоры); 2) перен. освобождаться, избавляться; выпутываться, вырываться; иэстэн мүлчүрүй = выпутаться из долгов.

страд. от түөр = 1) вырываться, выворачиваться, выкорчёвываться; быть вырванным, выкорчеванным; выкапываться, быть выкопанным, (напр. о дереве, пне); 2) перен. разг. искореняться, уничтожаться, быть искоренённым, уничтоженным; эргэ олох хаалынньаҥнара төрдүлэриттэн түөрүллүөхтэрэ пережитки старого будут полностью уничтожены.

туохт. Хатаннык, сытыытык иһиир (хол., буулдьаны этэргэ). ☉ Пронзительно свистеть, свиристеть (напр., о выпущенных пулях)
Петя кулгааҕын аттынан буулдьа чуһууран ааста. М. Доҕордуурап
Төбөбүт оройугар сэнэрээт тыаһа өрө чуһуура түстэ. «ХС»
△ Иһиирэр тыастаах уһууран таҕыс (итии паары этэргэ). ☉ Вырываться со свистом (о горячем паре)
Чаанньыгын тумса чуһууран, хаппаҕа өрө тэппэрэҥнээн …… барда. Н. Заболоцкай

1. дыгдай 1 диэнтэн көстө түһүү. Көрөн турдахтарына көҥүстэрэ дыгдас гына түстэ. Далан
   От үмүрүйэ түһэн баран төттөрү тыыллан дыгдас гынар. Н. Заболоцкай
   △ Эмискэ үллэх гын, көтөҕүллэн таҕыс (сиртэн тэйэ). ☉ Внезапно оторваться от поверхности и повиснуть в воздухе (о чем-л. округлом)
   Сөмөлүөт сүүрэн элэҥнэтээт, салгыны миинэ дыгдас гына түстэ. БИ СТ
2. көсп. Эмискэ инники кирбиигэ таҕыс (күрэххэ). ☉ Выдвигаться, вырываться вперед (в поединке)
   «Элэһин» сопхуос аҕыйах хонук иһигэр эмискэ биирдэ дыгдас гына түстэ. В. Ойуурускай
   [Дьөгүөрэп] сарсыныгар Захаровы эмиэ хотто, бастаан иһээччилэр кэккэлэригэр дыгдас гына түстэ. «Кыым»

1. түүтэхтээ диэнтэн атын. туһ. Малатыылка иҥсэтийэн, Түүтэхтэммит бурдугу Тимиринэн кимирийэн, Силбиэтэннэ, обургу! А. Абаҕыыныскай
   Уһун оту охсоот, бурдугу быһан сонуоктуур курдук түүтэхтэнэр. ПАЕ УуАХО
2. Хойуутук, өлгөмнүк өрөһөлөнөн таҕыс (хол., уот кыымын туһунан этэргэ). ☉ Вырываться из чего-л. (напр., об искрах огня)
   Дьиэлэр омоонноро көһүннэ. Үөлэстэн кыымнар түүтэхтэннилэр. Софр. Данилов
   Балаҕан үөлэһинэн кыым өрө түүтэхтэнэн тахсан салгыҥҥа тиэтэллээхтик хойуоллаҥныыр. В. Короленко (тылб.)
3. Төкүнүйэн эрэр курдук тэйиэккэлээн сүүр (хол., эһэ оҕотун этэргэ). ☉ Бежать вприпрыжку, будучи маленьким, кругленьким (напр., о медвежонке)
   Маныыһыт ыттар иччилэригэр утары сырсан түүтэхтэнэн кэллилэр. Н. Лугинов
   Төннөргө сөп буолла дии санаан, Тыгырыана тутаары эккирэппитигэр эһэ оҕото сирэйин хоту куотан, ситтэрбэккэ сүүрэн түүтэхтэннэ. Болот Боотур