нареч. чуо, чопчу, өйдөнөр курдук; высказаться определённо санааҕын өйдөнөр курдук эт.

сов. 1. (высказаться) эт, саҥар; неудачно выразиться табыгаһа суохтук саҥар; 2. (проявиться) көһүн, билин; буол.

с. 1. (по гл. высказать) этии; высказывание своего мнения бэйэ санаатын этии; 2. (по гл. высказаться) тыл этии, кэпеэтии; 3. (суждение) этии, санаа; мне не понравились его высказывания кини этиилэрин мин сөбүлээбэтим.

1) прям., перен. брать за горло; киһини хабарҕалаа = а) схватить кого-л. за горло; б) перен. придираться к чьим-л. словам, не давая возможности говорить, высказаться; наступать кому-л. на горло; 2) делать зарубку; сэргэни хабарҕалаа = сделать зарубку на коновязи.

туохт. Эрэйдэн, муунту буол (хол., санаа, баҕа түмүллүүтүттэн); айар үлэҕэ умсугуй, тэһийбэттик аҕын. ☉ Мучиться (напр., от гнета неразрешенных проблем, желаний); испытывать непреодолимое желание, необходимость высказаться (творчески)
Оннук буолар суруйааччы Кууллаттарар ыарыыта: Чуумпу хоско хам-бааччы Турар остуол ахтыыта. С. Данилов

өтөрү-батары көр — толлубакка, хорсуннук утары көр. ☉ Смело, прямо, дерзко смотреть
Мустубут дьон өтөрү-батары көрөрүттэн Өксүөн Тоокуйап дьалты хаамта. У. Нуолур. Өтөрү-батары кэпсэт – аһаҕастык кэпсэт. ☉ Поговорить напрямую, начистоту
Кини [Сааскаҥ] харабылыттан уурайан, сарсыарда дьиэлээн истэҕинэ, көрсүһэн хайаан да өтөрү-батары кэпсэтэргэ санаммыта. Д. Таас. Өтөрү-батары саҥар (кэпсэт) – толлубакка, хорсуннук утары саҥар. ☉ Смело, дерзко, откровенно говорить, высказаться в открытую
«Былыргы Оҕо буолаҥҥын, былыргы кур санааҥ төбөҕүттэн төлөрүйбэт эбит», – Даша өтөрү-батары саҥарда. М. Доҕордуурап
ср. хак. өтире ‘сквозь, через, насквозь’, тув. өттүр ‘насквозь’