нареч. в виде трубки, в виде длинной палки (напр. высыхать, замерзать).

сохнуть, высыхать; от кууран хаалбыт трава засохла; таҥас куурбут одежда высохла; суол куурбут дорога высохла.

1) покрываться морщинами; сирэйин тириитэ чарчыибыт кожа да егб лице сморщилась; 2) высыхать, образуя складки (о шкуре).

туохт. Куура уол. ☉ Высыхать (о лесных марях)
[Байыас] тулата абына-табына хаппыт тииттэрдээх, онно-манна иҥнэҕэр муҥурааттардаах хас да курааһаабыт маардары ааста. П. Тобуруокап

туохт., түөлбэ. Өр кэмҥэ ардаабакка курааннаа, куур-хат. ☉ Высыхать от жары, засухи
Саҕахтан саҕахха халлаан болоорхой былытынан тилэри тардылыннар даҕаны, кэҥсээрэн турбахтыыһы, бүгүн ардах түһэр чинчитэ суох. Далан
Буһурук куйаастар кэҥсээрдилэр. Бугуллар, оттор элбээтилэр. С. Васильев

сыһ. Мырчыстаҕастаах буола, куура (хат). ☉ Образуя морщины, заломы, бороздки, складками (высыхать)
Тирии чарчыччы хаппыт. ЯРС
Саайыра [киһи аата] хараҕа өлбөөдүйбүт, сирэйэ чарчыччы хаппыт. С. Курилов (тылб.)
Муора сиккиэрэ хагдарыйан чарчыччы хаппыт сэбирдэхтэри отуу уотугар аҕалан сабыта быраҕаттыыра. М. Горькай (тылб.)

1) в разн. знач. убывать, убавляться; усыхать, высыхать, осушаться; выкипать, испаряться; күөл уута уолла озеро высохло; ср. уоһун = 1; 2) переставать давать молоко (о дойном скоте); лишаться молока (о кормящей матери) # хараҕын уута уолла он горько, неутешно плачет (букв. у него в глазах иссякли слёзы).

I 1) сохнуть, высыхать; тирии хатта кожа (снятая) высохла; хаптаһын хайа хатта доска рассохлась; ардах түспэккэ, сир хатан хаалла земля высохла, потому что давно не было дождя; хам хат = совсем засохнуть; присохнуть; 2) черстветь; килиэп хаппыт хлеб зачерствел; 3) перен. разг. долго ждать, заждаться; хаппытым хас да хонно жду долго, несколько дней; 4) перен. худеть; дэлби хатан хаалбыт он совсем исхудал.

II сучить, вить; сап хат = сучить нитки; кыһыл кумаҕынан өтүү хатар йогов, из красного песка верёвку вьёт (говорится о красноречивом человеке).

туохт. Кыратык куур (туох эмэ улаханнык илийбитэ эбэтэр үөлэ ааһарын этэргэ). ☉ Слегка подсохнуть (напр., о свежем сене, шкуре)
Ханныктык эмэ сараҕыйбыт этэрбэстэрин анньынаннар таһырдьа тахсыбыттара, ардах түһэрэ мөлтөөбүт. И. Сысолятин
Киэһэ сүлүллүбүт тирии оһох сыралыгар сарсыардааҥҥа диэри киһи тиһиккэ тиһэр гына сараҕыйан бэлэм буолааччы. Я. Семёнов
Ардахха баттаппыт субууну …… сараҕыйа түспүтүн кэннэ, кыра, үрдүк гына бугулланар. ПАЕ ОС
ср. туркм. сарыкмак ‘подсыхать’, казах. сорыҕу ‘подсыхать; высыхать (слегка)’

туохт. Өр кэмҥэ туохтан эмэ туттунан, ону суохтаан, кэтэһэрдии сырыт. ☉ Пребывать в ожидании, долго воздерживаясь от чего-л.
Тубураан олорор киһи. Тубураан турар халлаан. ПЭК СЯЯ
Мин эмиэ ааспыт кэрэ күннэр, кэлэр кэскиллэр тустарынан үтүө санаанан тубураабыт сүрэхпин манньытабын, ахтылҕаммын таһаарабын. Т. Сметанин
«Сөп!» — тубураан турар, хайдах эрэ кураанахсыйбыт курдук киэҥ, үрдүк оскуола доргуйа түспүтэ. М. Тимофеев
Барҕа малааһыны тэрийэн Ааспыттары аһатан, Тубураабыттары тоторон, Тунах ыһыаҕы туругуртулар. П. Ядрихинскай
ср. др.-тюрк. топра ‘сохнуть, высыхать (о траве)’