аат., эргэр. Холлоҕоһу (улахан туос иһити), буор күөһү хам тутар аналлаах сигэ баайыы; ии. ☉ Вязка из тальниковых прутьев для крепления большого берестяного сосуда (ушата), глиняного горшка; обруч
Күөс күлгүөтэ. ПЭК СЯЯ

идти, ходить с трудом (по вязкой почве) ; бадарааҥҥа киирэн батыччахтаатым я с трудом шёл по грязи.

ехать по вязкой, топкой почве, по вязкому снегу (на лошади); ат бидилгэхтиир хаара түспүт снег выпал такой, что лошадь вязнет.

1. и. д. от баай = 1) привязывание, связывание; спутывание, стреноживание (лошади); 2) перевязка, перевязывание (напр. раны); 3) вязка, вязание (напр. рукавиц); плетение (напр. сети); 2. 1) связь, завязка, перевязка; түннүк баайыыта связь оконных проёмов; куул баайыытын ыйылыннары тардан кэбиспит он сильно затянул завязку на мешке; баайыытын сүөр = развязать завязку; 2) путы (для лошади); тимир баайыы уст. цепь; трос # аты баайыы выдерживание скаковой лошади (перед скачками —метод подготовки скакунов к соревнованиям); баайыы бурдук сноп; биир баайыы табах уст. одна папуша табаку; туомтуу баайыы распускная петля; харах (или кулгаах-харах ) баайыыта для отвода глаз.

I
аат., эргэр.
1. Синньигэс талаҕы эрийэн оҥорбут кэлгиэ, талах кэлгиэ. ☉ Бечевка, вязка, сплетенная из тонкого тальника
Сулламмыт мастары көпсөнөн эрийэн болуот оҥороллор. А. Федоров. Биир киһи саҥата: — Болуот көпсөтө быһынна, — диэт, сүгэни хаба тардан ылан уһаммытынан барбыта. И. Никифоров
Сохсо үрдүгэр тахсан, көпсөтүн быатын быһа кэрдэн убайын быыһаабыт. И. Сосин
2. Ураһа туруору ураҕастарын (сиэрдийэлэрин) үөһээ өттүнэн холбуур талаҕынан, чэчиринэн эрийэн оҥоһуллубут тиэрбэс. ☉ Кольцо, свитое из тальника или молодой березы, надеваемое на макушку урасы (берестяной юрты) для скрепления жердей. Ураһаларын төбөтүн бөҕө көпсөнөн холбообуттар
3. Ньирэйдэри ындыынан тиэйэн илдьэргэ анаан оҥоһуллубут талаҕынан өрүллүбүт ньолбуһах быһыылаах оҥоһук (моһуонунан улахан корзинаҕа эбэтэр талах тымтайга маарынныыр). ☉ Плетенка из тальника для перевозки телят вьюком (наподобие большой корзины из редко скрепленных между собой тальниковых прутьев). Ньирэйдэрин көпсөҕө уган тиэйэн барбыттар
ср. п.-монг. көбчи ‘тетива, струна; связь, ряд’, бур. хөөбше ‘тетива лука, струна’
II
даҕ.
1. Көрүҥнээх буолан баран тугу да кыайбат, мөлтөх киһи. ☉ Недостаточно сильный при внушительном виде
Күүстээхтэрдиин көрсүһэн Күрэхтэһэр күнүгэр, Көрүҥүгэр быдан тиийбэт, Көлөпүүнэ быа курдук, Көпсө үөдэн буолуохтаах. Күннүк Уурастыырап
Аныгы дьон диэхтээннэр, — көпсөлөр буоллахтара дии. Истэрэ-хоойдоро улаханын сөҕүөҥ. Сорохторо миигиннээҕэр икки бүк улахан, суон буоллахтара үһү. «ХС»
2. кэпс. Чиҥэ суох, көпсөркөй. ☉ Рыхлый, неплотный
Көпсө кэбиһиилээх оттон дуоннаах тахсыбат. СГФ СКТ

сов. 1. что холбуу баай, кэлгий; связать пакеты бакыаттары кэлгий; связать концы верёвки быа төбөлөрун холбуу баай; 2. что (скрепить, соединить во что-л.) баай, кэлгий; связать плот канатами болуоту ханааты-нан кэлгий; 3. что, стр. ыпсар, холбоо; связать брусья в раму буруус мастары араама гына ыпсартаа; 4. что (увязать) кэлгий, баай, тум; связать вещи в узел маллары суулуу баай; 5. кого-что кэлгий; его связали кинини кэлгийдилэр; 6. кого-что, перен. (стеснить, лишить свободы) хааччахтаа, боҕус; связать себя словом тылгын биэрэн, бэйэҕин бохсун; связать чью-л. инициативу ким эмэ көҕүлээһинин боҕус; 7. что (установить связь, сообщение) холбоо, ситимнээ; шоссе связало два колхоза шоссе икки колхоһу холбоото; 8. кого-что с кем-чем (установить сношения, общение) сибээстээ, билсиһиннэр; 9. что (объединить) холбоо, сибээстээ; 10. что (установить зависимость между чем-л.) ситимнээ, сибээстээ; связать одно явление с другими биир көстүүнү атыттары кытта ситимнээ; 11. что (изготовить вязкой) баайан оҥор, баай; связать чулок чулкута баай; # связать язык тылын боҕус, саҥарбат оҥор; связать концы с концами ыпсыытын кытар, табылын бул; связать по рукам и ногам илиитин-атаҕын боҕус, кыаҕын быс.