аат.
1. кэпс. Аһылык, ас-үөл. ☉ То, что употребляется в пищу, пищевой продукт
Оҕолор итии аһылыктарыгар анаан иһит-хомуос, бородуукта атыыластым. И. Находкин
Үөрэх кэнниттэн дьуһуурунайдыыр киһи, маҕаһыынтан күн аайы биэстии солкуобайга бородуукта атыылаһан, ас бэлэмниир. Н. Лугинов
Бэрэссэдээтэл харчыны, бородууктаны абаанса быһыытынан суруйан биэрэр. С. Ефремов
2. кин. Туох эмэ үрэллиититтэн эбэтэр химическэй састаабынан арахсыытыттан үөскээн тахсара. ☉ То, что получается в результате химического разложения, распада чего-л. или как выделение из чего-л., продукт распада или выделения
Чүмэчи умайдаҕына, парафин умайыы гаастыҥы бородуукталарыгар кубулуйар. КДМ Х
Онон вулкан бородууктата атмосфера сиигин кытта холбоһуутун түмүгэр сернай кислота үөскээбитэ. ДьДьДь
Маһы соҕотуопкалааһын кээмэйин биллэрдик кэҥэппэккэ да эрэ, бу салаа бүтэһик бородуукталарын — мас матырыйаалларын, целлюлозаны, кумааҕыны, хордуоҥканы, дьиэ тэрилин, мас плиткалары оҥорууну лаппа улаатыннарар сорук турар. Л. Брежнев (тылб.)

аат.
1. Парафинтан (былыр кыыл сыатыттан) оҥоһуллар, иһигэр битииллээх, умайан дьиэ иһин сырдатарга аналлаах уһун синньигэс оҥоһук. ☉ Палочка из жирового вещества с фитилём внутри, служащая источником освещения, свеча
Ыһыырынньык чүмэчи симириктии турар. Амма Аччыгыйа
Кыраһыыҥҥа, чүмэчигэ холуйдахха, элэктэриичэстибэ уота барахсан, сандааран үчүгэй даҕаны. ДФС КК
Чүмэчи умайарыгар парафин умайан гаастыҥы бородуукталарга кубулуйар. КДМ Х
2. Мотуор собуоттанарыгар наадалаах кыымы биэрэр икки электродтан турар дьоҕус оҥоһук. ☉ Свеча внутреннего сгорания в транспорте (два электрода, между к-рыми проскакивает воспламеняющая искра)
Охсор тыраахтарбыт пускааһын чүмэчитэ үнтү сытыйан, бу олоробут. Р. Кулаковскай
Чүмэчитин уларытан, магнитотун суокканан ыраастаан биэрбитин эрэ кэннэ [мотуора] өрө бырылыы түстэ. «ХС»
◊ Чүмэчи араҕас — сырдык араҕас дьүһүннээх (сылгы өҥүн туһунан). ☉ Соловый (о масти лошади)
[Сүөһүсылгы дьүһүнэ] араҕас, чүмэчи араҕас, күдэн араҕас, сырдык араҕас, үрүҥ араҕас. НБФ-МУу СОБ
Тымтык кугаһы сорохтор чүмэчи араҕас диэн эмиэ этээччилэр. ОМГ ЭСС. Чүмэчи от — миэтэрэ курдук уһуннаах, умнаһын төбөтүгэр араҕас сибэккилээх, саамай үрдүкү сибэккитэ чүмэчигэ маарынныыр сүлүһүннээх үүнээйи. ☉ Борец, аконит Кузнецова (название растения)
Чүмэчи от …… сүүс сүүрбэ сэнтимиэтиргэ тиийэр үрдүктээх элбэх сыллаах от үүнээйи. МАА ССКОЭҮү
русск. свеча

гааһынан быһыы (гаас төлө-нүнэн быһа сиэтэн металы быһар ньыма.)

гаас турбината (үрдүк температуралаах уонна батааһыннаах гаас а. э. ития эниэргийэтинэн үлэлиир турбина хамсатааччы.)

углекислай гааска дуганан сиэтии, сыбааркалааһын (углекислай гааһы харыстыыр гаас быһыытынан туһанан иһэрдии.)

гааһьгаан сиэтии, сыбаарка-лааһын (гаас үрдүк температуралаах төлөнүнэн уулларан иһэрдин.)

турбоход (паар эбэтэр гаас турбина-тынан хамсатыллан устар уу аала.)

конденсация (вещество гаас туруктан убаҕас эбэтэр кристалл турукка киириитэ.)

гаас турбиналаах суудуна (гаас турбината хамсатааччылаах суудуна. Г. т. с. теплоход-таа&ар кыра эрээри ордук күүстэх, чэпчэки сыаналаах уматыгы сиир.)

гааһынан хааччыйыы