прил. гимнастическай, гимнастика.

I шахм. мат; мат биэр = объявить мат.
II спорт, мат; гимнастическай мат гимнастический мат.

разн. знач. снаряд; артиллерийскай снаряд артиллерийский снаряд; гимнастическай снаряд гимнастический снаряд; снаряд эстиитэ взрыв снаряда.

ууналаа диэнтэн тиэт
көрүҥ. Нина аҕата аан аттыгар туран, гимнастическай хамсааһыннарга бэрт ырааҕынан маарынната илиитин ууналаамахтаата. Н. Габышев

ж. 1. уменьш. от стена; 2. (боковая сторона чего-л.) эркин, ойоҕос; стенки сосуда сосуут эркиннэрэ; # гимнастическая стенка спорт, гимнастическай истиэнкэ; поставить к стенке разг. ытан өлөр.

аат. Сыыркаҕа уустук гимнастическай нүөмэрдэри оҥорооччу; олус сатабыллаах, үрдүк үөрүйэхтээх гимнаст. ☉ Акробат
Колесница кэнниттэн дьон эҥин арааһа батыһан иһэллэрэ: арабтар, умнаһыттар, төбө эргийэринэн эгэлгэ хамсаныылары оҥорор акробаттар. Э. Войнич (тылб.)
Кини санныгар сүгэ сылдьар ураҕаһыгар аҕыс акробат тутуһа сылдьан оонньоон көрдөрөр. ДьДьДь

аат.
1. Олоххо, айылҕаҕа туох баар кэрэ туһунан уонна ол кэрэ ускуустубаҕа хайдах көстөр сокуоннарын туһунан наука, үөрэх. ☉ Философское учение о сущности и формах прекрасного, эстетика
Сайдыылаах киһи уус-уран литератураны, муусуканы, ойуулуур ускуустубаны билэр уонна таптыыр, кэрэни кэрэхсиир нарын сүрэхтээх, ол аата эстиэтикэ өттүнэн эмиэ сайдыбыт киһи буолуохтаах. МАЕ УОРОС
Н.Е. Мординов бу этиилэрэ …… эстиэтикэ ситиһиилэрин бырапагандалыырга — улахан суолталаах этилэр. СГС СЛКСБ
2. Туох эмэ уус-урана, кэрэтэ. ☉ Красота, художественная ценность, эстетика чего-л.
Тыл кэрэ эстиэтикэтин өйдөтөр аналлаах үлэлэри тэрийэн, төрөөбүт тылга уонна кинини айбыт норуокка ытыктабылы, тапталы үөскэтэр сорук турар. ФГГ СТМЛ
Эт-хаан уонна эстиэтикэ өттүнэн иитэр туһугар оскуолаларга уонна оскуола тас өттүнээҕи учреждениеларга барыларыгар гимнастическай саалалар, спортивнай городуоктар тутуллуохтара. ПНЕ СТ

1. хамсаа диэнтэн хай. аата. Настя уора-көстө Сэмэнчик хас хамсааһынын барытын одуулаһар. Н. Якутскай
   Эмээхсин тугу этэрин уоһун хамсааһыныттан Суоппуйа эрэ өйдүүрэ, истэрэ. «ХС»
   Хас да гимнастическай хамсааһыннары оҥороот, таҥна охсон, куукунаҕа аһаабыта уонна тахсан барбыта. Е. Ильина (тылб.)
2. Кими, тугу эмэ биир тустаах хайысхаҕа сыҕарытыы, уларытыы. ☉ Перемещение кого-чего-л. в определённом направлении, движение
   Гулуобус эргийэр, онон дьоннор сулустаах халлаан хамсааһынын үтүгүннэриини көрөллөр. МНА ФГ
3. көсп. Элбэх киһи ханнык эмэ биир уопсай социальнай сыалы ситиһэр туһугар көхтөөх үлэтэ. ☉ Активная деятельность многих людей, направленная на достижение общей социальной цели, движение (напр., общественное)
   Билигин эйэ иннигэр охсуһааччылар хамсааһыннара аан дойдуну бүтүннүүтүн хапта. Суорун Омоллоон
   Сотору университет суута бырачыаһы суруйбут устудьуоннар хамсааһыннарыгар кыттыбыт үөрэнээччилэри сууттаабыта. П. Филиппов
   Фёкла Васильевна Павлова — стахановскай хамсааһын биир бастыҥ кыттыылааҕа. «ХС»
   ◊ Өй хамсааһына — иирии, иирэн ыалдьыы. ☉ Сумасшествие
   Сир хамсааһына көр сир II. 1923 сыллаахха дьулааннаах сир хамсааһына Япония киин куоратын Токионы алдьаппыта. КВА МГ
   Грецияҕа сир хамсааһыннара буолуталыыллар. КФП БАаДИ. Хамсааһын туохтуурдара тыл үөр. — хайааччы биир миэстэттэн атыҥҥа сыҕарыйыытын бэлиэтиир туохтуурдар. ☉ Глаголы движения
   Бу улахан бөлөххө киирэр туохтуурдар ааттары салайыылара хайааһын уонна хамсааһын туохтуурдарынааҕар биллэ сэдэх. ЧМА СТЭТС. Хамсааһын туохтуурдара тыл суолтатыгар биллэр миэстэни ылаллар. «ТТЛ»