пить большими глотками; ымдааны ыймахтаа = пить ымдан большими глотками.

груб. 1) кричать во всю глотку; драть глотку, орать благим матом; 2) перен. ляпнуть, брякнуть (сказать необдуманно).

ж. куолай, бэлэс; # во всю глотку разг. хабарҕа хайдарынан.

1. гортань; глотка; бэлэскэр буор туоллун! фольк. проклятие пусть в глотку тебе набьётся земля!; 2. перен. горластый; бэлэс киһи горластый человек.

I
аат. Таҥара дьиэтин кириэһин бөлтөгөр олоҕо. ☉ Куполообразное основание церковного или часовенного креста
Таҥара дьиэтин кириэһин төрдүн кууга. ПЭК СЯЯ
II
тыаһы үт. т. Туох эмэ убаҕаһы улаханнык омурдан баран күүскэ ыйыстыы тыаһа. ☉ Звук, сопровождающий большой глоток жидкости
Куолайын тыаһа куугунаан Куук гына түстэ даа, Кэннилэриттэн кини [Үрүҥ Уолан] саҥата: «Иһиккитин илдьиҥ!» — диэтэҕэ. П. Ойуунускай

тыаһы үт. туохт. Убаҕаһы омурдан баран, эмискэ тыастаахтык ыйыһын (үксүн арыгыны иһэргэ). ☉ С шумом глотнуть, проглотить, пропустить глоток жидкости
Натальяны сулуйан, киэһэ ахсын кэриэтэ арыгытын кыралаан кылк гыннара сытта. Р. Баҕатаайыскай
Испэт дьоннору сыҥалаабаппыт, кылк гыннарыан баҕалаахха аккаастаабаппыт. «ХС»
Итии чэйи үрэн бурулата-бурулата минньигэс баҕайытык кылк гына ыйысталлар. Хомус

аат. Биирдэ ыйыстан иһэр уу, убаҕас. ☉ Глоток жидкости. Кумах куйаарынан иһэбит, утатыы бөҕө: ыймах да уу баҕалаах буолла! Купсуун уута бүппүт, биир эрэ ыймах хаалбыт
□ Ол кэрэ тыас [ытык таба туйахтарын дьикти-кэрэ дуорааннара] эйиэхэ иэйиэхситиҥ кэриэтэ ийэҥ үүтүн ыймаҕыныын, …… төрөппүттэриҥ таптыыр истиҥ тылларыныын өйгөр-сүрэххэр күндү өйдөбүл буолан, иҥэн сылдьар. «ХС»

горло, гортань, глотка || горловой; күөмэй ыарыыта болезнь горла; күөмэйгин оҥоһун = прочищать горло, откашливаться (перед выступлением).

I
туохт. Убаҕаһы омурдан ис, тугу эмэ ыйыстан кэбис. ☉ Пить, глотать
Куудумньулаах маҕалайдаах Ыстаабакка ыйырда. И. Чаҕылҕан
Оҕо утуйа сытан сөтөлүннэ. Сөтөллөн баран силин кытта тааһы ыйырда. Күндэ
Алыптаах айыым кыыла …… Ымыр да гыммакка, Ыйыран чылып гыннаран кэбистэ. С. Зверев
Ыйырар тыаһа бүтэҥитик куллурҕаан иһиллимэхтиир. Хомус Уйбаан
ср. др.-тюрк. саҕур ‘глотать, впитывать’, уйг. сиҥир, сигир ‘проглатывать’, тув. сыыр ‘глотать’
II
аат. Киһи биирдэ ыйыстар убаҕаһа. ☉ Один глоток (как народная мера объёма жидкости). Ыйыр да хаалбатах, барытын испиттэр
□ Кыыча биир да ыйыры, биир да тооромоһу айаҕар ылбатаҕа. Софр. Данилов
Сүүрбэччэ киһиэхэ биирдии ыйырдыы тигистэ. К. Симонов (тылб.)

сов. что 1. (плотно закрыть) бүө- лээ; заткнуть уши ватой кулгааххын баатанан бүөлээ; 2. (засунуть за что-л.) ук, ас, угун; заткнуть кинжал за пояс кынчаалы кургар анньын; # заткнуть рот (или глотку) кому-л. бэлэһин бүөлээ, саҥардыма; заткнуть за пояс кого-л. кургар анньын, бүктээ, баһый.