1) петь, напевать по-шамански; петь, голосить истерически; ойуун кутурар шаман напевает по-шамански; 2) токовать (о тетеревах); куртуйах кутурар тетерев токует.

1) громко и быстро говорить; голосить; ырыа ыллаан дьалыһыйда он заголосил песню; 2) действовать или двигаться порывисто, стремительно; хааман дьалыһый = идти стремительной походкой.

тыаһы үт. туохт.
1. Тэһэ баран хатаннык часкыйан эрэр курдук саҥаны таһаар (тыҥырахтаах көтөрү, хол., кыырды этэргэ). ☉ Издавать резкий, пронзительный клёкот (о хищных птицах — напр., о ястребе)
Ханна эрэ үөһэ кырбый көтөр, чаачыгырыыр. И. Гоголев
Киргил, өһүргэммит курдук, чаачыгыраабытынан, тыа быыһынан көтөн сарымахтана турда. Н. Лугинов
2. Хатан, тэтимнээх саҥаны таһаар (хол., күлэн эбэтэр ытаан — үксүгэр оҕону этэргэ). ☉ Пронзительно кричать, голосить (напр., смеясь или плача — обычно о детях)
Оҕо саҥата ытаан чаачыгырыы түспүт. Саха ост. I
Биирин саҥардыы туолан эрэр оҕо хоһооно суох тугу эрэ чаачыгырыыр. Амма Аччыгыйа

тыаһы үт. туохт.
1. Улаханнык уонна уһуннук үрэр курдук саҥаны таһаар (ыты, бөрөнү этэргэ). ☉ Выть, скулить, подвывать (о волке, собаке)
Таһырдьа тыал маһы-оту тыаһатан куһуурара иһиллэр, ол быыһыгар ыттар улуйаллар. Күндэ
Валя бөрөлөр улуйан онолуһалларын иһиллии сырытта. Амма Аччыгыйа
Хараҥа түүннэргэ ханна эрэ ыраах торҕон бөрө улуйан эҥсэлитэр. И. Федосеев
2. көсп. Ыт, бөрө уһуннук үрэрин курдук саҥата таһаар; оннук тыаһаа. ☉ Плакать в голос, голосить (о ком-л.), завывать (напр., о сирене)
[Эрдэлиирдээҕи] аһыйан Өлөксөй тохтообокко ытаан улуйа турда. Амма Аччыгыйа
Сэттэ чааска улуйан Сириэнэ үөгүлээтэ. Күннүк Уурастыырап
Оо, онтон буомба улуйда, Иннигэр түһэн дэлби барда... Л. Попов
Сылайбыт киһи олус түргэнник утуйан хаалла, үрдүгэр буурҕа улуйар. А. Сыромятникова
др.-тюрк. улы, тюрк. ул, ула, улу

туохт.
1. Дьаалата суох дьаһайардыы, дьарыйардыы олус улаханнык хаһыытаан саҥар. ☉ Повелительно кричать, голосить
[Хатын дьахтар] Халаатыыра элбээтэ, Хаамара хайбаҥнаата. Өксөкүлээх Өлөксөй
«Хата өлбөт үөн буолуо!» — эмээхсин өрө халаатаан кэбистэ. Амма Аччыгыйа
«Уулаах түөкүн манна тоҕо таҕыста?!» — Настаа хотун уордайбыт куолаһынан халаатаата. Эрилик Эристиин
△ Киһини соһутар курдук улаханнык саҥар (көтөр туһунан). ☉ Кричать громко, пугая кого-л. (о птицах)
Тойон көтөр Манчаары үрдүнэн үс төгүл халаатаата. И. Гоголев
Эмискэ иннигэр хаас саҥата өрө халаатыы түспүтэ. С. Тумат
Күөл кэтит иэнин үрдүнэн тыыраахылар халаатыы көтөллөр. В. Протодьяконов
2. Үөһэттэн аллара диэки саҥаран-иҥэрэн эбэтэр тыаһаан-ууһаан сурулаан түс (хол., көтөрү, сөмөлүөтү этэргэ). ☉ Устремляться, падать вниз с громким криком или шумом (напр., о птицах, самолётах)
Көтөр аал намтаатар намтаан түһээри халаатаата. И. Гоголев
Нуоралдьыма бу курдук муҥнана сыттаҕына, суор таҥнары халаатаан кэлэн, эргичийбэхтээн баран, таһыгар дабдарыс гына олоро түһэр. Р. Кулаковскай
Одун халлаантан уордаах холорук таҥнары халаатаан түспүтэ. П. Егоров