грузило (сети, невода).

свинец || свинцовый; сибиниэс дьаакыр свинцовое грузило.

1) имеющий якорь; с... якорем; бу оҥочо дьаакырдаах эта лодка с якорем; 2) имеющий грузило; с... грузилом; дьаакырдаах күөгү удочка с грузилом.

1) якорь || якорный; дьаакыры түһэр = бросить якорь; 2) грузило; күөгү дьаакыра грузило для удочки; 3) перен. тягость, обуза; кини миэхэ дьаакыр буолар он мне в тягость.

1) снабжать якорем; 2) снабжать грузилом; күөгүнү дьаакырдаа = прикрепить к удочке грузило; 3) бросать якорь; оҥочону дьаакырдаа = поставить лодку на якорь.

туохт. Илимҥэ, муҥхаҕа таастыганы баай. ☉ Привязывать грузило к сети, неводу
Биригэдьиир таастыганныы турар. Илиитэ тоҥмотун сөҕөбүн. Ыҥырар ыл.

туохт., кэпс. Муҥханы таастыганнаах алын быатыттан — сэҥийэтиттэн тардан, үөһээ муус үрдүгэр таһаар. ☉ Поднять невод из воды на лёд при помощи верёвки, к которой привязано грузило. Биһиги Мэхээлэбит киппэ киһи буолан, муҥхаҕа сэҥийэлиир

аат. Илим, муҥха алын өттүгэр баайыллар таастар, илим, муҥха тимирдиитэ. ☉ Грузило для сети, невода
Оҕонньор биригэдьиирдиин таастыганы баайдылар, биһиги кинилэр ыйан-кэрдэн биэриилэринэн кынаты абырахтаатыбыт. Ыҥырар ыл. [Дьирээ] илим баайарга үөрэнэ охсор, ситим хатар, хотоҕос оҥорор, таастыган баайар. «ХС»
[Туйаҕы] тимэх, муҥха уонна илим таастыгана буолар гына кыһан, эрбээн, чочуйан туһаналлара. АНП ССХТ

туохт.
1. Тугу эмэ уу түгэҕэр тимирдээри ыарыкта баай. ☉ Прикреплять грузило к предмету (леске, сети, перемету), опускаемому на дно водоема
Дьуор-баҕыыр дьаакырдааммын …… Чоҥоро далай муораҕар Дьуоҕардыаҕым оччоҕо. Эллэй
Кирбий Боотур [Горбунову] таас дьаакырдаан өрүс ортотугар бырахтарда. Н. Түгүнүүрэп
Петя харбыыра сүрдээх. Хата дьаакырдаабыт да иһин тимириэ суох. И. Данилов
2. көсп. Ыга баттаа, таҥнары тарт (киһи санаатын). ☉ Расстраивать, отягощать сознание, душу, давить
Тыллар киһиэхэ ыар ындыы буолбатахтар, элбээтэхтэрин аайы сир диэки таҥнары дьаакырдаан испэттэр, хата, үрдүккэ көтөҕөр сытыы кынат хотоҕойдоро буолаллар. Амма Аччыгыйа
[Сиртэн булбут харчым] сатана... Сүрэхпинбыарбын таҥнары дьаакырдыыр тимир киирэ буолаары гынна. Д. Таас
Айыымхарам дьаакырдыы сырыттаҕа. Е. Неймохов

I
аат., эргэр.
1. Былыр өлбүтү кэрийэн уҥуоҕун көтөҕөр идэлээх киһи (сахалар маннык киһини кирдээҕинэн ааҕаллара, онон туора көрөллөрө). ☉ Могильщик (в старину якуты считали его грязным, т. е
соприкоснувшимся с нечистой силой и презирали). Киһини көмөөччү киибэстэр олус дириҥ, олус улахан умуһаҕы хаспыттара. Далан
Уматан кэбистэхтэрэ эбэтэр буоспа киһитин көмөөччү киибэстэр дьулурҕа маска ууран, соһон илдьэннэр уопсай ииҥҥэ үҥкүрүтэн кэбистэхтэрэ. И. Гоголев
2
үөхс. сиэхсит, сидьиҥ диэн курдук. [Күкүр Уус (сиргэ силлиир):] Т-пуу, дьаат! Тугу миигин буулуугун, киибэс! Суорун Омоллоон
Киибэс, аны биирдэ саҥар эрэ! Далан
Ол Дьаардаах уола киибэс биһиги суолбутун үгүстүк моһоллоон эрэр. Р. Кулаковскай
II
аат., түөлбэ. Муҥха, илим алын өттүнээҕи таастыгана (муоһунан эбэтэр өрүс тааһынан оҥороллор). ☉ Грузило невода или рыболовной сети (обычно изготавливается из рога или речной гальки). Муҥхабыт киибэһэ олус ыарахан буолбут. Биһиги диэки илими киибэһэ суох үппэттэр
эвенк. кибас