куччат диэнтэн атын
туһ. Киит аҕыйаабытынан сибээстээн аан дойду үрдүнэн киити бултааһын куччатыллан турар. ББЕ З
Сир ньуурун саамай табатык гулуобуска эрэ ойуулаан көрдөрүөххэ сөп. Итиннэ материктар, арыылар, акыйааннар уонна да атын эбийиэктэр бары өттүлэриттэн биир тэҥ төгүл куччатыллан бэриллэллэр. КВА МГ

сыһ.
1. Тугу эмэ нөҥүө ааһар, тахсар курдук. ☉ Насквозь
Моойторук бөдүргэйигэр эбиэн ырба курдаттыы саайыллыбыт. Амма Аччыгыйа
[Күннэй:] Айа буола-буола... Оттон миигин буулдьа курдаттыы сүүрбүтэ айата суох эбитэ буолуо дуо? Суорун Омоллоон
2. Быһа ааһар, тахсар курдук. ☉ Прямо, напрямик
Бэйэтэ дьиэ аннынан курдаттыы сылдьар гына иин хастыбыт. Саха фольк. Манна курдаттыы киирэн хоммуттар. Амма Аччыгыйа
3. Туох эмэ бүтэй нөҥүө (көстөр, биллэр). ☉ Виднеться сквозь, через что-л. Илиитин хамсаттаҕын ахсын лаппаакытын уҥуохтара таҥас бүтэй курдаттыы биллэ сылдьаллар. Г. Колесов
Гулуобуска ырааҕы кээмэйдээһини курдаттыы көстөр нымса илиниэйкэ көмөтүнэн быһаараллар. МНА ФГ
♦ Курдаттыы таай — чуолкай көрбөккө-билбэккэ эрэ сөпкө сэрэй. ☉ Узнать интуитивно, догадаться
Силтэһин айыыта-буруйа суоҕун сүрэҕэ-быара курдаттыы таайан өтө билэрэ. Күннүк Уурастыырап
Билигин да курдаттыы таайан буруйдааҕы булан сылдьабын. Суорун Омоллоон. Курдаттыы тартарар — ис сүрэҕиттэн, дууһатыттан туохха эмэ баҕарар, ымсыырар, ахтар. ☉ Чувствовать непреодолимое влечение, страсть к комучему-л.; сильно страдать, тосковать по кому-чему-л. [Борцов аргыый:] Уонна, уолаттаар, дойдубун ахтарым бэрт..
Курдаттыы тартара сылдьабын. Софр. Данилов
[Киристиинэ] мэлдьи Сэмэни өйдөөн, курдаттыы тартара сылдьарыттан, мэктиэтигэр, киһи хараҕар биллэр гына хотторон барда. Д. Таас

1. хамсаа диэнтэн хай. аата. Настя уора-көстө Сэмэнчик хас хамсааһынын барытын одуулаһар. Н. Якутскай
   Эмээхсин тугу этэрин уоһун хамсааһыныттан Суоппуйа эрэ өйдүүрэ, истэрэ. «ХС»
   Хас да гимнастическай хамсааһыннары оҥороот, таҥна охсон, куукунаҕа аһаабыта уонна тахсан барбыта. Е. Ильина (тылб.)
2. Кими, тугу эмэ биир тустаах хайысхаҕа сыҕарытыы, уларытыы. ☉ Перемещение кого-чего-л. в определённом направлении, движение
   Гулуобус эргийэр, онон дьоннор сулустаах халлаан хамсааһынын үтүгүннэриини көрөллөр. МНА ФГ
3. көсп. Элбэх киһи ханнык эмэ биир уопсай социальнай сыалы ситиһэр туһугар көхтөөх үлэтэ. ☉ Активная деятельность многих людей, направленная на достижение общей социальной цели, движение (напр., общественное)
   Билигин эйэ иннигэр охсуһааччылар хамсааһыннара аан дойдуну бүтүннүүтүн хапта. Суорун Омоллоон
   Сотору университет суута бырачыаһы суруйбут устудьуоннар хамсааһыннарыгар кыттыбыт үөрэнээччилэри сууттаабыта. П. Филиппов
   Фёкла Васильевна Павлова — стахановскай хамсааһын биир бастыҥ кыттыылааҕа. «ХС»
   ◊ Өй хамсааһына — иирии, иирэн ыалдьыы. ☉ Сумасшествие
   Сир хамсааһына көр сир II. 1923 сыллаахха дьулааннаах сир хамсааһына Япония киин куоратын Токионы алдьаппыта. КВА МГ
   Грецияҕа сир хамсааһыннара буолуталыыллар. КФП БАаДИ. Хамсааһын туохтуурдара тыл үөр. — хайааччы биир миэстэттэн атыҥҥа сыҕарыйыытын бэлиэтиир туохтуурдар. ☉ Глаголы движения
   Бу улахан бөлөххө киирэр туохтуурдар ааттары салайыылара хайааһын уонна хамсааһын туохтуурдарынааҕар биллэ сэдэх. ЧМА СТЭТС. Хамсааһын туохтуурдара тыл суолтатыгар биллэр миэстэни ылаллар. «ТТЛ»