и. д. от дьаарбай = гулянье, прогулка.

массовый, маассабай общественнай тэрилтэлэр массовые общественные организации; маассабай күүлэйдээһин массовое гулянье.

1) гулянье, прогулка || прогулочный; дьон дьаарбаҥа народное гулянье; дьаарбаҥ хаамыынан сырытг идти прогулочным шагом; 2) бесцельное хождение; шатание без дела; дьаарбаҥ киһи праздношатающийся; дьаарбаҥ тэбии хождение без дела; 3) уст. массовый торг; ярмарка.

1) гулянье; 2) бездельничанье ; күүлэйи бат = (или тут=) бездельничать; 3) уст. соседская помощь во время страды (форма эксплуатации баями своих бедных соседей).

1. аат.
2. Дэлэй аһылыктаах күүлэй, малааһын. ☉ Гулянье, праздник с обильным угощением, пир
   Чулуу улайын уолбат ойбоно, Дьоллоох улайын маанылаах манчыыга. П. Ойуунускай
   Дьоно ол бэйэлээх улайтан ордорон оҕону көрө сылдьыахтара дуо?! Р. Кулаковскай
3. эргэр. Бултаныллыбыт дэлэй ас-үөл, уйгу. ☉ Богатая добыча на охоте
   Уол оҕо улайа. ДСЯЯ
4. түөлбэ., харыс т. Сиэмэх кыыл эбэтэр көтөр булда, аһылыга. ☉ Пища, добытая хищным зверем или птицей, добыча
   Суор-тураах улайа кынан. ПЭК СЯЯ
   Суор-тураах айаҕар суунар улайа буолаарыгын оҥостубут бэйэҕиний?! П. Ойуунускай
   [Эһэ арҕахтан тахсыбыт кэмигэр] ыырыгар түбэспит хамсыыр харамай, баҕар, ынах, сылгы да буоллун, кини улайа буолаллар. ПАК ЭТ
5. даҕ. суолт., фольк. Саамай чулуу, бастыҥ, тутаах. ☉ Благодатный, наилучший, главный
   Орто туруу дойду Улай ньууругар Уллуҥаххынан дугуммакка — Алта атахтаах Араҥас үрдүттэн Айах атан кэпсэттиҥ! П. Ядрихинскай
   Олоҕура тиийэн кэлэр Орто туруу дойду киэнин Ойбонноох оройугар, Улай киэлитигэр Одун Биис оҕонньортон Укааһынан оҥоһуунан олохсуйбут. Күннүк Уурастыырап
   Бу дойду улай киинигэр, Улуу ньууругар Доргуйа баай тойон, Ньиргийэ баай хотун диэн Оҕонньордоох эмээхсин Унаар буруону субуйан, Олорбуттар эбит. С. Васильев
   [Түүн] Улуу халлаан Улай дьулайыгар Ууллан баран сойбут сулустары Умсары уурда. Н. Босиков
   ◊ Улай саас — оҕо киһи эт-сиин өттүнэн сайдыбыт, ол эрээри өйө-санаата ситэ илик кэмэ. ☉ Пора раннего физического развития (о молодом человеке, ещё не созревшем духовно)
   Уолҕамдьы, улай саас уурайда дэтэн, Ураты соргуну, кэскили билэн, Киирбитим хомуньуус баартыйатыгар, Кини кэккэтин ньыгыл халҕаһатыгар. П. Тобуруокап
   Мин улай сааспыттан иһим дэдэйиэҕинэн иһэн кэлбит үүтүм өлбөт мэҥэ ити бэйэтэ эбитин өрүкүйэ иһиттим. Н. Рыкунов
   Улай хаан — кыа хаан диэн курдук (көр кыа). Төһө эмэ сыра, эрэй бөҕөнөн улай кыһыл хааны да тоҕон, кэйээр биир илиигэ киирдэ. Н. Лугинов
   Улай хаанынан устар Охсуһуу улахана Хас да күн устата Хабырынна бу манна! И. Эртюков
   ср. халх., орд. улээ ‘добыча’