даадаҥнаа диэнтэн төхт
көрүҥ. Маҥан көстүүмнээх киһи толуу куба курдук даадаҥнаталыыр. «ХС»

даадаҥнаа диэнтэн холб. туһ. Уолаттар аргыстаһан дьиэлэригэр хаамсан даадаҥнаһа турдулар. М. Доҕордуурап
Хаастар муҥнаахтар аһыы-сии күөл ньамаҕар даадаҥнаһан киирдэхтэринэ, хоптолор сымыыттарын супту уулууллар. С. Тумат

сыһ. Мойбор курдук. ☉ В форме ошейника
Түөһүттэн моонньун эрийэ мойбордуу саҕалаах сонноох киһи …… халҕаны эрчимнээхтик арыйа баттаан иһирдьэ даадаҥнаата. Е. Неймохов

даҕ.
1. Төрөлкөй, модьу-таҕа, үскэл көрүҥнээх (хол., киһисүөһү). ☉ Крупный, рослый, здоровый (о ком-л.)
Уутун балыгынан, тыатын булдунан, үөскүлэҥ сүөһүтүнэн иитиллэн олорор саха эрэйдээх былыргы үйэҕэ быстан бүппүтэ ырааппыт буолуо этэ. Н. Якутскай
Үөскүлэҥ киһи уоһун үрдүгэр икки аҥыы үтэ сылдьар хара бытыгын кырыатын сотто-сотто иһирдьэ диэки даадаҥнаата. Е. Неймохов
Төрөппүттэри үөһэттэн өҥөйөр, үөскүлэҥ ыччаттары саастаах өттө астына-сылаанньыйа көрөр. И. Аргунов
2. Үчүгэйдик ситэр-хотор, бөдөҥ-садаҥ (маһы этэргэ). ☉ Быстро вырастающий, быстро достигающий крупных размеров (о деревьях)
Билигин Саха сиригэр тутууга сөптөөх, үөскүлэҥ мастааҕынан Өлүөхүмэ аатырар. В. Чиряев
Бу Алдан тыата маһа-ото үөскүлэҥинэн, сэбирдэҕэ, лабаата бөдөҥүнэн Саха сирин атын өттүн тыаларыттан элбэх уратылааҕа. «ХС»

аат.
1. Ол-бу кытаанаҕы (хол., иҥиири, тириини) дэлби сынньан сымнатарга туттуллар мас молотуок. ☉ Деревянная колотушка для размягчения чего-л. твёрдого (напр., сухожилий, шкуры)
Имитиигэ туттар тэрил арааһынайа да элбэх. Холобур, талкы арааһа баар: кыһыах, үрүөх, чүчүм, соҥоһоон, кэдэрээн, сүллүгэс диэннэр. «ХС»
Хаппыт иҥиири сүллүгэһинэн сынньан, таҕаан атаҕар тардан имитэн баран, тус-туспа түрбэлээн уураллар. АЕЕ ӨҮОБ
2. Дьиэ тутуутугар эркин буолар бэрэбинэни сыапка олордон, саайан ыпсарарга аналлаах, инчэҕэй ыарахан мастан оҥоһуллубут баалкы. ☉ Тяжёлая деревянная дубина, обычно из сырой древесины, в форме бутыля, применяемая для плотной пригонки брёвен при возведении дома
Ууруллубут эркини ыпсаран, улахан, үөл сүллүгэһинэн саайан биллиргэтэллэр. Д. Таас
Эмискэ буурҕа лүҥсүйдэ. Мас сүллүгэһинэн охсордуу тордох эркинигэр саалынна. С. Дадаскинов
Тыраахтарынан эбэтэр көлөнөн тэбистэрэн баран, сиилэс дьааматын кытыыларын уонна муннуктарын сүллүгэһинэн эмиэ симэн бэриллиэхтээх. САС
3
көр сүрдьүгэс. Бурхалей …… сабыллан турар икки аллараа сүллүгэһи үрдүнэн ыстанан, Ахмет таһыгар тиийбитэ. Эрилик Эристиин
Дьөгүөр тиэргэни эргийэ сүүрбүт остоолбо сүллүгэһигэр тиийэн, …… мичээрдии-мичээрдии, оҕолорго эйэҕэстик сапсыйда. П. Аввакумов
Сылгыһыт, атын ыҥыырын төргүүтүттэн чохороон сүгэтин ылан күрүөтүн сүллүгэстэрин ытаһатын төлүтэ саайталаата. В. Протодьяконов
4. фольк. Охсуһууга саайарга аналлаах мас баалкы. ☉ Тяжёлая деревянная дубина, используемая как боевое оружие
Сүүнэ улахан сүллүгэһи сүгэн Аҥаа Моҥус көөһөкөстөөн киирэр. И. Гоголев
Убайдара [Мэник Мэнигийэйээни] дэлби мөҕөн баран, сарсыҥҥытыгар сүллүгэс оҥорон биэрэллэр. Суорун Омоллоон
Хаалдьыгар хаан моонньохтоох Хара кырыыҥкай батаһын Таҥнары тайахтанан даадаҥнаата, Сүүс бууттаах Сүгэ сүллүгэһин өрө уунан далбаатаата [Улуу Моҕойдоон]. С. Васильев
◊ Сүллүгэс күрүө — сүрдьүгэс кү- рүө диэн курдук (көр сүрдьүгэс)
Бааһыналар, даллар, оттоох күрүөлэр, тэлгэһэлэр, бука бары, ыҥырыа уйатыныы, үстүү мастаах сүллүгэс күрүөнэн бүтэйдэммиттэр. И. Никифоров
Ордук тарҕаммыттарынан хатыйыы, сүллүгэс күрүө, сылбах уонна сигэ бүтэй буолаллар. ПАЕ ОС. Чомпо сүллүгэс фольк. — болтоҕор төбөлөөх, кылгас уктаах, былыр кыргыһыыга туттуллар мас тэрил. ☉ Короткая палка с утолщением на конце, служившая в старину боевым оружием
Кыһыл көмүс куйаҕын кэттэ, умайа олорор күндү таас сулустаах, уот садаҕа моҕой ойуулаах бэргэһэтин кэттэ, чомпо сүллүгэһин тоҥоноҕор иилиннэ, саабылаан батаһын таҥнары тайахтанна. П. Ойуунускай
Чомпо сүллүгэстэринэн оройдорун үүтүн устун орулаһа-орулаһа ойбонноспутунан бардылар. Тоҥ Суорун. Тэҥн. сүрдьүгэс