несов. см. даться; учение даётся ему с большим трудом үөрэх киниэхэ бэрт эрэйинэн кыаллар.

м. 1. албын, албыннааһын; не даться в обман албыҥҥа кииримэ; 2. (ошибка) алҕас;. обман зрения харах алҕаһа.

сов. кому-чему наар дьарыктан, наар бар; предаться научным изысканиям наар научнай чинчийиилэринэн дьарыктан.

I 1) побуд. от тут = I; оҕону туттара түс = дать подержать, понянчить ребёнка; бу ат оҕоҕо туттарбат эта лошадь не даётся детям; сыыһа туттар = не даться в руки, увернуться; 2) укреплять, закреплять чём-л.; тоһоҕонон туттар = закрепить что-л. гвоздём; 3) вручать, давать что-л. на хранение; харчытын миэхэ туттарда он отдал мне на хранение свой деньги # хам туттар = заболеть воспалением лёгких.
II побуд. от тут= II; дьиэни туттардым мне построили дом. ,

нареч. 1) живьём, живым; куобах оҕотун тыыннаахтыы тут= взять зайчонка живьём; эн миигин тыыннаахтыы тутан сиэҥ суоҕа фольк. я тебе живьём не дамся; 2) чистым, неразведённым (пить —о спирте).

сов. I. тимир; погрузиться в воду у у га тимир; 2. перен. (в какое-л. состояние) иһий; город погрузился в темноту куорат хараҥаҕа иһийдэ; 3. перен. (предаться чему-л.) түс, киир; он погрузился в размышления кини толкуйга түстэ; 4. (произвести посадку) тиэ-лин, (таһаҕаскын таһынан) олор; отряд погрузился в поезд этэрээт таһаҕаһын таһынан поездка олордо.

1. аат. Сөбө суохтук быһыыланыы, быһаарыы, толкуйдааһын. ☉ Неправильность в действиях, решениях, мыслях, ошибка
   Дьөгүөрдээн Байбал сыыһатын билиннэрэр санаалаах. Амма Аччыгыйа
   Киһи бэйэтин урукку сыыһатын өйдөөбүт буоллаҕына, кэлэр өттүгэр итинниги иккиһин оҥорбото биллэр. Т. Сметанин
2. даҕ. суолт. Сөбө суох, алҕас. ☉ Ошибочный, неверный
   Бу улуу сүбэҕэ ким даҕаны сыыһа тылы этэн сүүс сыл усталаах-туоратыгар хара мэҥнэниэҕин, сууйуллубат-сотуллубат хара кирдэниэҕин төрүт баҕарбат эбит. П. Ойуунускай
   Сыыһа дьаһалы ыыппыккыт. Амма Аччыгыйа
   [Маайыс:] Эн сыыһа суолунан баран иһэҕин быһыылаах. С. Ефремов
3. сыһ. суолт.
4. Сыалга таппакка, таһынан, аттынан (ыт, оҕус уо. д. а.). ☉ Не попадая в цель, мимо, невпопад
   Учуутал ааны сыыһа харбаан хаалла. Амма Аччыгыйа
   Тыгырыана арыый сыыһа харбаан хаалла. Болот Боотур
   Уол, илиитэ уот аһыйа түспүтүттэн соһуйан, чөкчөҥөнү сыыһа ытан кэбиспит. Суорун Омоллоон
5. Сөбө суохтук, сыыһатык. ☉ Неправильно, неверно, ошибочно
   Кинилэр, быһыыта, миигин сыыһа өйдүөтүлэр ээ, ама даҕаны «бөлүһүөгүм» иһин, ханна баар таҥараны баар диэмий? П. Ойуунускай
   Мин санаабар, эһиги сыыһа бараары гынаҕыт. Мантан бараҥҥыт да арыынан чалларыйар сири булуоххут суоҕа. Н. Якутскай
   Мин хаһан даҕаны сыыһа эппэппин ээ. С. Ефремов
   ♦ Сыыһа туттар — эппиэттэн куотун, халбарытын. ☉ Не даться в руки, увернуться
   — Ээ, ол дьуһуурустубаттан куотар, — биригэдьиир көх-нэм буолла. — Ол дьэ сыыһа туттарыы — кини идэтэ. С. Никифоров
   Бу ымсыы, сиэмэх дьон, араас түгэҥҥэ түбэһиннэрэн, сыыһа туттаран, судаарыстыба, норуот үбүн-баайын баламаттык халаан, уоран экэниэмикэҕэ охсууну оҥороллор. «Кыым». Сыыһа тутун — алҕаһаан биэр, сөбө суох быһыыны таһаар. ☉ Сделать неправильный ход, допустить (совершить) ошибку, оплошать
   «Аны сыыһа туттан кэбиһиэ!» — диэн дьулайа санаабытынан, Тогойкин одуулаһан олордо. Амма Аччыгыйа
   Бачча үчүгэй үлэҕэ түбэһэн баран, сыыһа туттан биэрбэтэххэ табыллар. Болот Боотур
   Уоруйахтар кэллэхтэринэ, мин эйигин уһугуннарыам, онно дьэ сыыһа туттумаар. ПНО. Сыыһа үктээ — сыыһаны оҥор, сыыһа быһыылан. ☉ Оступиться, совершить ошибку
   [Чолооску:] Түбэспит киһи мин бэйэм түбэһиим, сыыһа үктээн биэртим кэннэ хайыаҥый. Амма Аччыгыйа
   Эдэр сааспар сыыһа үктээн, Арсены алҕас таптааммын, куруутун маннык аҥаардас сылдьыахпын санаатахпына, ыарахан. М. Попов
   Ол биирдэ сыыһа үктээн оҥорбут ыар буруйун өстөөхтөрүттэн хаанын тоҕон ситиспитэ боруостуоҕар сөпкө дылы. «ХС»