1) назначение, предназначение || назначенный, предназначенный; мин аналым назначенное мне; анал үлэ назначенная кому-л. работа; 2) предназначенные кому-л. предмет или часть, доля чего-л.; 3) судьба, участь, доля; аналым оннук буоллаҕа значит, судьба моя такова # анал аат грам. имя собственное.

специальная правоспособность

статус депутата

муниципальная целевая программа

состояние, положение; экономика туруга состояние экономики; доруобуйа туруга состояние здоровья.

п. destiny

n. status, state, condition

1. аат.
2. Ханнык эрэ сүдү суолталаах дьыалаҕа анабыллаах буолуу. ☉ Предназначение для какой-л. большой, грандиозной цели
   Историяны айыы аҥаардас «уһулуччулаах» эрэ омуктар аналлара буолбатах. Суорун Омоллоон
   Эр киһиэхэ аҕа буолар анал баар эбит туохтааҕар да үрдүк анал. И. Гоголев
   Эйэ, дьол — биһиги аналбыт, Эрчимнээх айар үлэ — биһи хайҕалбыт. А. Бэрияк
3. Чопчу аадырыстаан анааһын. ☉ Точно адресованное назначение
   Ыытыллыбыт табаар аҥаара эрэ аналынан барбытын, уоннааҕыта сураҕа суох сүппүтүн [боломуочунай] бэлиэтээтэ. Болот Боотур
   Урукку өттүгэр оройуоҥҥа олорор дьиэҕэ анаан тутуллубут объектары аналынан туһаммат быһыы баара. «Кыым»
4. Дьылҕа, оҥоруу. ☉ Судьба, участь, доля
   Киһиэхэ анал диэн баар быһыылаах. Мин эйигин көрсөөт да, өрө эргийэ түспүтүм. Н. Босиков
   Ити хаарыан доҕотторбутун да өлөртөөн, эһиги, баайдар син биир өрүһүнүөххүт суоҕа, өлөр-сүтэр аналгытыттан куотуоххут суоҕа! С. Ефремов
   Суруйааччы буолуу хайаатар да — анал. Н. Габышев. Тэҥн. ыйаах, кэскил
5. Ким эмэ туһааннаах өлүүтэ, чааһа; ким эмэ нэһилиэстибэтэ. ☉ Чья-л. определенная доля; часть наследства; чье-л. наследство. Эллэй түптэтигэр баран, ыаммыт-бааллыбыт сүөһү олорчу Эллэй баайа, анала буолан иһэр
   Саха фольк. Ити иннигэр, ойоҕуҥ аналын биэртиҥ таһынан, бэйэҥ дьүүллэниэх тустааххын. Сокуон этиитэ оннук. А. Софронов
   Өндөрүүс өс киирбэх аҕыйах аналын хап-сабар хомунан көһөн көкөрүйдэ. А. Сыромятникова
6. даҕ. суолт.
7. Туһааннаах, сирэй бэриллибит. ☉ Определенный, назначенный
   Кыргыттар бары анал үлэлээхтэр, онон ким да ыанньыксытынан үлэлииргэ тылламмата. А. Федоров. Ким барыта тус-туспа анал үлэлээх. И. Бочкарев. Алтан, көмүс дыбарыаскар Абыраллаах күндү малбын, Айылгылаах анал тааспын, Аһатыах-сиэтиэх буолаҥҥын, Албаҕалаан ылбытыҥ. Эллэй
8. Уһулуччу уонна чопчу туохха эмэ туһааннаах. ☉ Специальный, специально предназначенный
   Өлүөскэ тахсан, аҕабыыт бэйэтин анал сэргэтигэр баайыллан турар ураанньыктаах тураҕас аты сүөрэн ылла. Эрилик Эристиин
   Оҕолору анал үөрэҕэ суох атын учуутал үөрэтэрэ туһата суоҕа биллэр. Н. Лугинов
   ◊ Анал аат — предмет тус бэйэтин аата (киһи, сир-дойду, тэрилтэ, сүөһү аата). ☉ Имя собственное
   Анал ааты төһө да туттубатаҕын иһин, поэт [А.Е. Кулаковскай] бэйэтин дьоруойдарын араастаан эргитэн-урбатан, уустаан-ураннаан ааттыыра киһини сөхтөрөр. ФЕВ УТУ
   Маннык кристаллар анал ааттаах буолаллар. И. Данилов
   Зоотехник буолан, мин анал ааттаах буолар этим. С. Ефремов. Анал орто үөрэх — ханнык эрэ идэни биэрэр орто үөрэх. ☉ Специальное среднее образование
   Булгунньахтаах орто оскуолатын үөрэнэн бүтэрбит оҕолор сорохторо анал орто үөрэх кыһаларыгар салгыы үөрэнэ бараллар. «Кыым». Анал таҥас — чопчу туохха эмэ анаан туттуллар таҥас. ☉ Спецодежда. Хонтуораҕа анал таҥас түҥэтэллэр

дьокутаат

I
аат., итэҕ. Ойуун маһа (ойуун буоларыгар үүнэр, өллөҕүнэ тэҥҥэ өлөр, иинэр-хатар, сууллар). ☉ Шаманское дерево (вырастает одновременно с обращением кого-л. в шаманы, засыхает и падает с его смертью)
Түспэт туру. ПЭК СЯЯ
II
Даҕааһын күүһүрдэр формата, ту- диэн саҕаланар олохторго сыстар: туру-туллаҕар, туру-туртаҕар. ☉ Препозитивная усилительная частица прилагательного, присоединяемая к основам, начинающимся на ту-: туру-туллаҕар ‘пухлый-препухлый (о губах)’, туру-туртаҕар ‘белый-пребелый’. Хаар түһэн, сир туру-туртаҕар. Кыра оҕо турутуллаҕар уостаах

1. аат.
2. Ким, туох эмэ хайдах балаһыанньалааҕа, быһыыта-майгыта. ☉ Состояние, положение, внешние и внутренние обстоятельства, в которых находится кто-что-л., обстановка
   Мантан инньэ күн-дьыл туругун араадьыйанан этэллэрин кэтээбит киһи, көтөр сырыытын эндэппэккэ билиэ эбит. Далан
   Олохтоох орто оскуолаҕа иитэр үлэ туругун бэрэбиэркэлээн, бэйэлэрин мунньахтарыгар көрбүттэрэ. «Кыым»
   Быһыт туруга олус бэрт. Эрилик Эристиин
   Сылгылары туруктарыттан көрөн, быһа түһэрбэккэ аһатыыга киллэрэн иһиэххэ наада. В. Протодьяконов
3. Киһи эт-хаан, өй-санаа өттүнэн билгэтэ, чинчитэ, настарыанньата. ☉ Состояние физических и душевных сил человека. Ыарыһах туруга мөлтөх
   □ Сэмэн атаакаҕа киллэртээн иһэр байыастарын туруктарын билээри, икки өттүнэн сэлэлии киирэн иһэр дьонун сирэйдэрин көрүтэлээтэ. Н. Якутскай
   Киһи айылгыта кини өй-санаа өттүнээҕи туругар сабыдыаллыа суохтаах. Н. Лугинов
   Василий Иванович балыыһаҕа сылдьан ааспытын, доҕорун туруга үчүгэйин туһунан күө-дьаа кэпсиир. И. Егоров
4. Туох эмэ хайдах-туох көрүҥнээҕэ (убаҕас эбэтэр кытаанах), төһө хойуута, сыстаҥнаһа о.д.а. физическэй хаачыстыбата. ☉ Физическое состояние, свойство вещества. Бэссэстибэ кытаанах туруктан убаҕас турукка киириитин ууллуу диэн ааттанар. Ф-7
   2
   даҕ. суолт. туруу II 1 диэн курдук. Кырасыабай кыргыттары Кыталыкка тэҥнииллэр, Турук кулан уолаттары Туруйанан туойаллар. И. Чаҕылҕан
   Ыраах, быстарыктаах сиргэ мээнэ киһи барбат. Холкуос турук үлэһитэ тахсара. «ХС». Дьиэ кэргэн турук үлэһитэ — Маарыйа. ВМ УСС
   ср. узб. турух ‘положение, состояние, момент; форма, вид’, казах. түрык ‘фигура (человека)’, каракалп. турык ‘корпус (туловище)’

сущ.
дьокутаат

м. дьокутаат

олохтоох салайыныы бэрэстэбиитэллээх уорганын дьокутаата