несов. (становиться добрее) үтүө санаалан, амарахсый, сымнаа.
Русский → Якутский
добреть
Еще переводы:
сылый= (Якутский → Русский)
1) теплеть, становиться тёплым; согреваться; таһырдьа сылыйда на улице потеплело; уу сылыйда вода согрелась; 2) перен. разг. испытывать душевную теплоту; добреть.
илэҥ-халаҥ (Якутский → Якутский)
илэҥ-халаҥ буолан (илэҥэ-халаҥа киирэн) - 1) сэргээн, күөдьүйэн, ирэн-хорон (кэпсэт). ☉ Оживленно, увлеченно (начинать рассказывать)
Илииһинэй тылы эппэт, Илэҥ-халаҥ буолан, иэйбэт, Мэлдьи иҥин хаана сойбут, мэлдьи дьэбин уоһуйбут. Күннүк Уурастыырап
Кустарын көрөн илэҥ-халаҥ буолан, кэпсэтэн бардылар. М. Доҕордуурап; 2) сымнаан, үчүгэй майгыланан, сыһыаннанан кэл. ☉ Смягчаться, добреть, проявлять доброе отношение к кому-л.
Хас да күн ааттаһа былаан үчүгэй буола сатаата да, Хобороос илэҥ-халаҥ буолан кэлбэтэ. А. Софронов
Илэҥэ-халаҥа киирэн ыаллаан ааспыт буоллаҕына, умнааччыта суох. Хаһан эмэ син төлөөччү. Арсыын таҥас эбэтэр чэй, табах бэрсиэҕэ. А. Сыромятникова
«Тоҕо миэхэ илэҥ-халаҥ буола сатыыр тойонуй»,- диэн ботугураата. М. Доҕордуурап
сылаанньый (Якутский → Якутский)
туохт.
1. Сылый, итийэ быһыытый, күн көрөн сылыйан кэл (күн-дьыл туһунан). ☉ Теплеть, становиться теплее, проясняться (о погоде). Таһырдьа сылаанньыйбыт. Күммүт сылаанньыйбыт
□ Кубулҕаттаахдьибилгэттээх кулун тутар обургу манна сымныыр, сылаанньыйар эбит. Амма Аччыгыйа
Күнүс салгын сымныы сылаанньыйан ылар эрээри, хотуттан үрэр тыал сорох күн тохтообокко кыһыырар. С. Дадаскинов
2. көсп. Кими, тугу эмэ сөбүлээн ис-искиттэн эйэҕэс, сылаас санаалан, манньый. ☉ Чувствуя симпатию к комучему-л., становиться мягким, ласковым, добреть
[Дьэкиим] сүрэҕэ-быара хайдах эрэ минньигэстик сылаанньыйан, кутасүрэ долгуйан барда. Болот Боотур
Үйэбэр кэрэ дорҕооннортон кулгааҕым сымныыр, дууһам сылаанньыйар. С. Данилов
Айанньыт кутаата! Чахчы үчүгэй. Киһи кутааны көрө-көрө ис-иһиттэн үөрэр, сылаанньыйар. И. Федосеев
ср. ДТС ыйлы ‘согреваться’
торолуй (Якутский → Якутский)
туохт.
1. Үүнэн улаат, бөдөҥөө (хол., от-мас, үүнээйи туһунан). ☉ Созревать, поспевать, наливаться (напр., о растительности)
Дьоруо ат Тобугунан охсуллар Нуолур солко от Торолуйа үүннэ. Өксөкүлээх Өлөксөй
Манна сылгы, ынах халыҥ үөрэ көҥүл мэччийэр, толору астаах куолас торолуйа буһар. Күндэ
△ Күүһүр (тымныы туһунан). ☉ Крепчать (о морозе)
Торолуйбут дохсун тымныы Тохсунньуттан тосто былаан, …… Тураҕас сылгы барахсан Толбон күммүт сылааһыгар Туора туран сыламнаата. Күннүк Уурастыырап
2. Ситэн-хотон уой-тот. ☉ Добреть, полнеть
Торҕоннообут бэйэм дьэ торолуйуоҕум. ПЭК ОНЛЯ III
ср. монг. торних ‘расти, мужать; становиться на ноги, поправляться’
сылый (Якутский → Якутский)
туохт.
1. Сылаас буол. ☉ Теплеть, становиться тёплым; нагреваться, согреваться
Мойот Аагалыын күөгүлүү олороллор. Өрүс долгуннара өҕүрүйбүт, уу үрдэ сылыйбыт. Т. Сметанин
Саас буолан күн сылыйан, хаар ууллан барда. П. Филиппов
Күндү кэммит эргийдэ, Күммүт уота сылыйда, Күөрэгэйдиир чыычаахпыт көтөн-дайан күөрэйдэ. А. Абаҕыыныскай
2. көсп., кэпс. Дууһалыын, сүрэхтиинбыардыын сылаанньый; сымнаа. ☉ Испытывать какое-л. тёплое чувство; теплеть душой, добреть
Маайыс …… үөрэн сүрэҕэ сылыйбыта да, өһүргэнэн этэ тарпыта да биллибэт, төбөтүн ньүрүччү туттан, сургуччу көрөн олорор. Амма Аччыгыйа
Халахай Аана үөлээннээҕин кытта өр сэһэргэһэн, сүрэҕэ-быара арыый сылыйда, эдэр сааһын, сэмэй бэйэтин өйдөөтө. М. Доҕордуурап
Эт-эппит сылыйдаҕын, сүрэх-быар сылаанньыйдаҕын, тоҕо баҕас үчүгэйэй. Т. Сметанин
ср. тув. чылы ‘делаться тёплым, согреваться’, кум. йылы ‘тёплый’, ДТС йылы ‘согреваться’, алт. дьылы ‘греть, согревать’