возвр.-страд. от сыбыдахтаа = 1) расседлаться; рассёдлываться, быть рассёдланным; распрячься; распрягаться, быть распряжённым; ат сыбыдахтаммыт лошадь распряглась; 2) разг. раздеваться; быть раздетым; сыбыдахтанан кэбис = раздеться догола.

ободрать, обобрать что-л. с кого-чего-л.; истиэнэ киэргэлин суйдаа = ободрать украшения со стен; таҥаһын суйдаа= сорвать с кого-л. одежду, быстро раздеть кого-л. догола # суйдаан ыл= обворовать кого-что-л.

туохт. Ийэттэн төрүү сыгынньахтан. ☉ Раздеваться догола, обнажаться
— Кэбис, доҕор, Володя көрөн олордоҕуна ньылбалана туруом дуо? В. Яковлев
Европаҕа эрэстэрээннэргэ, баардарга ийэттэн төрүү сыгынньах буолуохтарыгар диэри таҥастарын ньылбаланан көрдөрөн харчыны өлөрөөччүлэр кытта бааллар. «Сахаада»

приставка, суолтатынан: I. туохтууру увскэтэр уонна бэлиэтиир: 1) хайааһыны тиһэҕэр тиэрдиини, ситэриини, хол. доехать айаннаан тиий, тиий; 2) ".-ся" эбиискэни кытта хайааһыны тустаах түмүккэ тиэр -диини, хол. дозвониться звоноктаан тиий; 2. ту ох эмэ иннинэ буолбуту бэлиэтиир суолталаах даҕааһыны үөскэтэр, хол. довоенный сэрии иннинээҕи; 3. быһаҕас даҕааһыҥҥа холбоһон буолуу сыһыатын үөскэтэр, хол. догола ньылбы (олох сыгынньах буолуор диэри).

нареч. совсем, совершенно; илиибин ньылбы тартым я ободрал руку, я содрал кожу на руке; таҥаһа ньылбы сытыйбыт одежда его совершенно промокла, он насквозь промок; саалары ньылбы хомуй = собрать все ружья; ньылбы тарт = а) снять, содрать (напр. шкуру с животного); освежевать; б) выдернуть, вытащить рывком что-л. из-под кого-чего-л.; стянуть, стащить рывком; ньылбы бар= выскользнуть; инчэҕэй быа ньылбы барда мокрый ремень выскользнул (напр. из рук); ньылбы сыгынньахтан = раздеться догола; ньылбы көт = вырваться (с силой, напр. из объятий).

туохт.
1. Сабыытын, хаххатын тугу да ордорбокко хастаа, сыгынньахтаа. ☉ Снимать покров, покрытие с чего-л. полностью, без остатка, обдирать что-л. целиком, начисто
Ити мас хаарын тыал суйдаан эрдэҕэ. Амма Аччыгыйа
Иирэнэн сипсиһэр биэрэктээх Элиэнэ, мин эбэм барахсан, Суорҕаннаан үллүйбүт муустарын Сотору үрэйэн, суйдуоҕа. Күннүк Уурастыырап
Күһүҥҥү өксүөннэр мас көтөҕөтүн суйдаан эрэллэрэ. С. Никифоров
2. кэпс. Кимтэн эмэ таҥаһын сулбу устан ыл эбэтэр туох эмэ тигиллэ, хам сыста сылдьарын туур, туура тардан ыл. ☉ Сорвать одежду с кого-л., быстро раздеть кого-л. догола; ободрать, обобрать что-л. Тиэтэл кэмҥэ сылдьаммын, Тимэхтэрин суйдааммын, Дөбөҥсүппүт ырбаахым Төһө буолан кэтиллиэй! Р
Баҕатаайыскай. Өлөргө ыйаахтаммыттар таҥастарын хайыы-үйэҕэ суйдаан ылбыттар. П. Аввакумов
Киниэхэ [массыынаҕа] билиҥҥи массыына курдук прибор той суох — хабыынатын иһэ суйдаан ылбыттыы сулугур сулумах. С. Федотов
3. кэпс., сөбүлээб. Күүс өттүнэн ыл, былдьаан, уоран ыл. ☉ Обокрасть, обчистить кого-что-л., изъять полностью что-л. у кого-л.
Биэрэ сатыыр көлөм суох. Табаарыстар барытын суйдаан тураллар. Софр. Данилов
Быһассыарда ойоҕун уҥуоҕар тахса сырыттаҕына, уоруйахтар дьиэтин алдьатан, тугун барытын суйдаан ылбыттар. Болот Боотур
Ханнык эрэ туора нэһилиэк таҥас-сап баайдаах ыалын дьэгдьийэннэр, түүлээхтэрин суйдаан ылан таҥныбыттар. И. Никифоров