болтливый; многословный; дойҕохтоох сэһэнньит многословный рассказчик.
Якутский → Русский
дойҕохтоох
Еще переводы:
лахсыыр (Якутский → Якутский)
- аат., кэпс. Элбэх тыл, мээнэ элбэхтик саҥарыы, дойҕох. ☉ Бессодержательная долгая речь, пустые слова
Дьэ ити көхсүн этиттэр эрэ тохтообот хотун буолуо. Икки хас чаастаах лахсыыр саҕаланна быһыылаах. Амма Ач чыгыйа. [Терентий:] Манна үлэ, оттон онно муҥура биллибэт кэпсэтии лахсыыра. Пьесалар-1956. Маас са лахсыыртан уонна резолюциялартан хал буолан хаалла, онон быыбарга аанньа кыттыбат, быыбары аахай бат буолла. В. Ленин (тылб.)
△ Олоҕо суох мээнэ тыл, мээнэни саҥарыы. ☉ Бессмыслица, вздор, болтовня
Аҕам оҕонньор: «Ити эмээхсин лахсыырын истимэ, эр киһи, эр бэрдэ буоллаҕыҥ, саҥата-иҥэтэ суох ыстанан хаал», — диэтэ. Ф. Софронов
«Ээ, ити барыта сымыйа лахсыыр!» — Лариса өһүргэнэн эһиэхэйдэннэ. В. Яковлев
Ээ, устурууксуйа диэн! Ол бүрүкүрээттэр лахсыырдара. Кинилэр хаһан хонууга үлэлээннэр ону билиэхтэрэй? Тумарча - даҕ. суолт. Этиигэ сыстыы ситиминэн быһаарыы буоллаҕына: мээнэ элбэх тыллаах, элбэх саҥалаах, дойҕохтоох. ☉ В позиции примыкающего определения: многословный, бессодержательный, вздорный (напр., о речи); любящий много говорить, болтливый
Лахсыыр кэпсээн. Лахсыыр киһи. Ити кини акаары уонна аһаҕас лахсыыр киһи эбээт. Н. Островскай (тылб.)
♦ Куба лахсыыр тойук (тыл) фольк. — элбэх саҥа, күүгээн. ☉ Шумный разговор, гомон
«Дьэ, хайдах гынабыт, сүүс-сүүспүтүттэн аалсыһан, сүбэлэһэн көрүөҕүҥ дуу?!» — дэсиһэн ол улуу дуолаттар, маргыар бөҕөнү түһэрэн, куба лахсыыр тойугун туойбутунан барбыттар. Д. Апросимов. Кус-хаас лахсыыра кэпс. — туора киһи сатаан ыпсыытын булан өйдөөбөт уһун кэпсэтиитэ, балкыһыыта. ☉ Долгая невра зумительная речь (или разговор).
ср. туркм. лакгы ‘болтун, пустомеля, пустослов; болтливый’
улаҕа (Якутский → Якутский)
- аат.
- Орон эркин диэки өттө. ☉ Место в кровати ближе к стене, задняя её часть
Сөдүөччүйэ улаҕа диэки хайыһан, кыра уолун таптайа сытта. Амма Аччыгыйа
«Түүлгэ да, илэ да олох барахсан мэлдьи үчүгэй», — диэн баран, Саабыс улаҕа хайыһан, утуйан муннун тыаһа бурдьугунаата. КФА СБ
Кыра оҕолор орон улаҕатыгар, оһох төрдүгэр түһүтэлээтилэр. «ХС» - Туох эмэ иһирдьэ, түгэх өттө. ☉ Внутренняя, глубинная, задняя часть чего-л. «Хата, бу Эрдэлиир саҥардын!» — улаҕа диэкиттэн хаһыы иһилиннэ. Амма Аччыгыйа
Чүөчээски көстүбэтэрбин үчүгэй этэ дии санаан, тыа улаҕатын диэки түстэ. Суорун Омоллоон
Чурапчыга алта-сэттэ оронноох биир балыыһа баар буолбута, онно кыра дьон нэһилиэктэр улаҕаларыттан киирэннэр кыайан туһаммат этилэр. Эрилик Эристиин
[Учуутал] киэҥ күөх харахтарынан кылаас улаҕатын диэки көрө турда. Н. Габышев - түөлбэ. Урукку, былыргы кэм. ☉ Давнее, прошлое
Улаҕабытын өйдөөбөппүт да быһыылаах. ДСЯЯ - даҕ. суолт. Уһук, кытыы сытар (сир-дойду). ☉ Глухой, тихий, окраинный (о местности)
Улуу куораттарга, Улаҕа оройуоннарга Тимир суолунан Тигинии сүүрпүттэрэ. С. Васильев
◊ Орто (улуу) дойду улаҕата фольк. — киһи мээнэ тиийбэт олус ыраах сирэ, сир уһуга (саха итэҕэлинэн, айыылар олорор сирдэрэ). ☉ Очень далёкая местность, край земли, света (по якутскому поверью, местность, где проживают божества — айыы)
Онуоха үс айыы дьөһүөлдьүт бухатыырдар халлаан сүүрэр сындыыһын үктэллэнэн, орто дойду улаҕатыттан өҥөс гынан одуулаан көрдүлэр. ПЭК ОНЛЯ I
Улуу дойду улаҕатыгар Олохсуйан көрүөхпүтүн Хайдах буолуо этэй? А. Софронов
Сири сиксигинэн (халлааны улаҕатынан) көр сиксик. Халлааны улаҕатынан дойҕохтоох, сири сиксигинэн сэһэннээх Сээркээн Сэһэн (өс хоһ.). Урут Потапов аймахтара мустанннар сири сиксигинэн, халлааны улаҕатынан ыаһахтаһар хосторо пионердар утуйар куойкаларынан, кинигэлэринэн, хаһыаттарынан туолбут. Дьүөгэ Ааныстыырап
Тоҕус халлаан (муора) улаҕатыттан көр тоҕус II. Кыырт обургу, кынатын кыптыыйдыы туттубутунан, тоҕус халлаан улаҕатыттан сир диэки таастыы кыырайан иһэр. Суорун Омоллоон. Улаҕа хаалар кэһии көр кэһии II. Ыалдьыттары улаҕа хаалар кэһиинэн күндүлээ. Халлаан улаҕата фольк. — олоҥхоҕо Үөһээ дойду, бүппэт уһук, кый ыраах сир. ☉ Край света, край небосвода
Хоту халлаан улаҕата Сутаабыт суор куорсунун түүтүн Субуйа тарпыт курдук Суһуруктуйа буста. Саха нар. ыр. Онуоха Күн Эрбийэ бухатыыр Соҕотохто халлаан улаҕатын диэки Сур гынан хаалла. Ньургун Боотур. Улаҕата көстүбэт (биллибэт) фольк. — олус киэҥ, бүтэр уһуга көстүбэт. ☉ Без конца и края
Уҥуоргута биллибэт, улаҕата көстүбэт уһун дураар толоон буолан муҥутаабыт эбит. Саха фольк. Уҥуоргута көстүбэтэх, Улаҕата биллибэтэх, Оломун булларбатах, Оппуоһун туттарбатах Уорааннаах Уот Кудулу байҕал. П. Ойуунускай
Урукку дьыл (кэм) улаҕатыгар — былыргы дьыл мындаатыгар диэн курдук (көр дьыл). Былыргы дьыл мындаатыгар, Урукку кэм улаҕатыгар, Урааҥхай удьуора, Саха саарына бухатыыр киһи Олорон ааспыт. Ньургун Боотур
Былыргы дьыл мындаатыгар, Урукку дьыл улаҕатыгар, Эргэ дьыл эҥийэтигэр Кыладыкы эбэ хотун диэн Сириэдийбит-сиппит эбит. П. Ойуунускай
ср. якут. ула ‘близнаходящийся, соседний’, др.-тюрк. ула ‘связывать, соединять’, тюрк. улаҕы, улаа ‘край между сосной и полом’, хак. улаҕа ‘основание юрты’