туохт. Табаны ньуоҕунан салай, айаннат. ☉ Править вожжами оленью упряжку
Сыыдам табатын ньуоҕулаан Сындыыс курдук көтүтэр, Чыыстай хайатын уҥуордаан Чысхаан күүһүн көрсүһэр, Хотугу кыраай булчута Холкуос кыыһа Долгунча. Күннүк Уурастыырап
Санаабар саһылы сойуолаан, Кыраһа суругун ааҕабын, Чуорааннаах табабын ньуоҕулаан Тоҥууну тыырдаран ааһабын. С. Данилов

аат. Булду (хол., куобаҕы, эһэни о. д. а.) баттатан өлөрөргө аналлаах маһынан оҥоһуллубут булт сэбэ. ☉ Ловушка, пасть (на зверя)
Сохсобор собо, туубар куобах киирбиттэрэ диэбиккэ дылы (өс хоһ.). [Долгунча] Араас үрэх быыстарыгар Сохсо, хапкаан иитэлиир. Күннүк Уурастыырап
Биир күн Володя сохсотуттан икки кырсаны ылбыта. А. Сыромятникова
[Куобах] күөлү, өрүһү уонна ойуур кырыытынан кэрийэн айанныыр буолан, туһахха уонна сохсоҕо олус кэбирэхтик түбэһэр. ЯВВ КЭКТ
ср. др.-тюрк. сох ‘бить, ударять’, эвенк. соксо ‘ловушка, пасть’

1. аат. Булду бултааччы, булдунан дьарыктанааччы. ☉ Тот, кто добывает диких зверей, птиц или рыбу, занимается охотой и рыболовством, охотник, рыболов
   Мин куһаҕана суох булчуппун, бултуом-алтыам, эн күөстүөҥастыаҥ, иистэниэҥ. Т. Сметанин
   Булчут туруйаны соччо үчүгэй көтөргүн диэн бултаспат. Н. Якутскай
   Ол чааска төрөөбүт эбиппин мин Биир тууһут, сохсоһут, Удьуордаах уу булчут. П. Тобуруокап
   △ Түүлээҕи бултааччы, түүлээхчит. ☉ Тот, кто добывает пушнину, промысловик. Кадровай булчут. Булчут үүтээнэ
   □ Сопхуос булчуттара уонна кыылы иитэччилэрэ судаарыстыбаҕа сыл аайы мөлүйүөнтэн тахса солкуобайдаах кылааннаах түүлээҕи туттараллар. И. Данилов
   Сыыдам табатын ньуоҕулаан, Сындыыс курдук көтүтэр, Чыыстай хайатын уҥуордаан Чысхаан күүһүн көрсүһэр Хотугу кыраай булчута Холкуос кыыһа Долгунча. Күннүк Уурастыырап
2. даҕ. суолт. Булка дьоҕурдаах, сатабыллаах эбэтэр улахан үөрүйэх. ☉ Владеющий умениями охотника, обладающий опытом и качествами охотника. Булчут ыт
   □ Булт-алт элбэх буолуо буоллаҕа дии
   Бэйэм бэрт булчут киһибин. Күндэ
   Уһугун, уһугун, Сүрэхпин долгута, Мин булчут өбүгэм Сорсуннаах соргута! С. Данилов
   Оттон билиҥҥитэ Арбатскай, тугу да уорбалаабакка, булчут хаанын киллэрэн туһахтарын кэрийэн барбыта. В. Яковлев

1. аат. Ото-маһа суох, сыгынньах дьаргыл таас хайа, оннук сис хайа үрдэ. ☉ Скала, лишенная растительности; голая поверхность каменной гряды
   Адаардаах арҕастаах таас дьааҥы анныгар, Аргыардаах Аммаҕа, мууһурбут буоругар Хааннарым тохтоннор мин өлөн эрэбин. П. Ойуунускай
   Хотой таас дьааҥы чабырҕайыгар тахсан далларыс гына олоро түспүт. Амма Аччыгыйа
   Дьааҥылар тараҕай сүүстэрэ күн уотугар сымнаан, тиритэн-хорутан, үрдүлэрэ күдэннирэн, оргууй буруолуу олорбуттара. Н. Заболоцкай
   Саха дьоно туох да үүммэт, сыгынньах таас хайаны дьааҥы диэн ааттыыбыт. Багдарыын Сүлбэ
2. даҕ. суолт. Ото-маһа суох сыгынньах, дьаргыл таас. ☉ Каменистый, скалистый, лишенный растительности
   Туруук дьааҥы дурдалаах, Кырса, саһыл кыбыныылаах холкуос кыыһа Долгунча. Күннүк Уурастыырап
   Таас дьааҥы хайалары хампарытан Сир баайын көдьүүскэ күөрэттибит. С. Зверев
   ◊ Дьааҥы бочугураһа - барабыайдар этэрээттэригэр киирсэр кугастыҥы эриэн дьүһүннээх, төбөтүгэр көҕүллээх тыаҕа олохтоох обургу чыычаах. ☉ Птица отряда воробьиных с пестрым коричневым оперением, хохолком на голове, свиристель
   «Бүлүү тардыытын көтөрдөрө» диэн кинигэтигэр дьааҥы бочугураһын баттахтаах чыычаах диэн ааттыылларын бэлиэтээбит. АБН ПВБ
   эвенк. йаҥ, дьаҥ

туохт.
1. Туох эмэ (хол., иһит, дьааһык, хоппо) айаҕын бэйэтин анал хаппаҕынан сап. ☉ Закрывать крышкой, затыкать (посуду, ёмкость, коробку)
Сэмэн атын кумааҕыларын суулаан оннугар ууран кэбистэ, хоппону сабан, хаппахтаан кэбистэ. Күндэ
Бэлэмнэммит быырпаҕы аҕыс-уон чаас устата итии сиргэ ыга хаппахтаан уураллар. КЕФ СТАҮө
Маслянай кырааскалаах бааҥканы салгын киллэрбэт гына хаппахтыырга, кинини сөкүүндэ устата үрдүн аллара гына таҥнары эргитэ тутуллар. ДьХ
2. Туохха эмэ сабыыта, хаппахта оҥор. ☉ Оснащать крышкой что-л., приделывать крышку к чему-л.
Хомуллубат куйаҕы оҥордулар, Хамсаабат хараҕаны саайдылар, Хайдыбат халҕаны хаппахтаатылар, Халбаҥнаабат баҕананы астылар. С. Зверев
3. көсп. Тугу эмэ таска таһаарбакка, биллэрбэккэ кистээ, саһыар. ☉ Скрывать, утаивать что-л., не подавать виду (о чувстве, состоянии)
[Долгунча:] Оттон, кырдьык, кини ньыматын туттуохха буоллаҕа дии. [Клим:] Кэпсээбэт ээ. Хаппахтыы сылдьар, кистиир. Суорун Омоллоон
Ким эмэ, холобур, А.Е. Кулаковскай бэйэтин омугун билинэр иһин турунуутун реакционнай буржуазнай национализм күөрэйиитин курдук көрөн, кини ыллыктаах санааларын саба хаппахтаан, хам тэпсэн суох гына сатааһына киэҥник тэнийбитэ. «Чолбон»
♦ Сааҕын (саба) хаппахтыыр (сааҕын харалыыр) көр саах. Сааҕын саба хаппахтыыр баҕадьы (өс ном.)